Văn bản viết về đề tài gì?
CHIỀU QUÊ
(trích)
Trúc Phương
Chiều lặng. Đôi mắt bồ câu thâm quầng, đau đầu nhìn vào bóng chiều
xa xăm. Kial Có bóng người. Vừa đưa tay kẹp tóc, Lựu vừa chạy ra con bờ
mẫu dẫn thẳng từ kinh Xáng vào cánh đồng gò khi nhìn thấy anh bộ đội đầu
đội mũ tai bèo, vai khoác khăn dù vừa lọm đi về phía căn chòi mồ côi của hai
bà cháu Lựu. Trong bụng Lựu như có trống giục. Hẳn là "người ta” đã về với
Lựu sau bao ngày chờ mong. Cỏ trong mắt Lựu xanh bên thềm nắng. Những
con chim én giỡn chiều ríu rít bay về. Một bà lão bỏ gậy còm lưng chống lụp
fụp từng bước ra gốc cây ô môi già trăm tuổi rất đầy bông tím đỏ xuống sân
lúa, cạnh đụn rơm, đứng ngóng theo đứa cháu với cái bóng cong gập ngả
dài trên đám cỏ mành lơ thơ bên mé nước.
Đăng ơi, phải anh về đó không!? Em với bà nội mong anh về lắm...
...!?
Anh Đăng...Sao anh...?
Lựu sựng người lại, mắt hoa lên, người chới với rồi run rẩy đổ sụp xuống con
đê cơm nếp khi nhận ra người lính trước mặt không phải là chồng mình. Hai tay
Lựu túm chặt những ngọn cỏ đuôi chồn, nụ cười trên môi vừa thay đổi hình hài
sau nỗi thất vọng. Hai giọt nước mắt chậm chạp rơi xuống rồi nằm khắn lại trên
đôi môi đỏ mọng vừa mím chặt.
- Xin lỗi chị...Tôi là Nguyễn bạn của Đăng...
- Sao anh Đăng không về hở anh...? - Mãi sau Lựu mới mấp máy được một
câu hỏi cho người đồng đội của Đăng nghe.
Giây phút lặng im làm những ngọn gió đồng khô lại bên cái nắng tháng
giêng bạc khét màu đất. Rồi thay vì trả lời, Nguyên lại cúi xuống đưa hai tay đỡ
Lựu đứng lên nghiêng ngã trên mặt bờ đê lở sụp bởi cơn xúc động bùng phát
đột ngột. Bầy chim lá rụng vừa đến tìm mỗi bên đám cỏ đuôi chồn đã vội bay
ào lên không, tạo thành áng mây màu sẫm trên khoảng trời hoàng hôn vừa
buông tím,
Anh... có phải anh Đăng...? Lựu khẩn khoản nhìn anh bộ đội với những linh
cảm dâng lên miệng đắng trong cổ họng.
Đăng hi sinh rồi...! Nguyên cố nói thật nhanh vì sợ sẽ không nói nổi hết câu
Đất dưới chân Lựu như sụp lún. Trời đất tối đen trong mắt Lựu.
Lựu chết lặng người bên đôi tay yếu đuối của người lính trẻ bạn của chồng
Bông lau bên bờ trắng một màu fang.
Ôi! Có lẽ nào như vậy Nội ơi...!?
Có phải thằng Đăng về không con?
}
Bên bóng tối nhập nhòa của buổi chạng vạng, nghe tiếng chân thật thi
của con cháu dâu, bà nội hỏi, đôi mắt mù lòa cứ nhấp nháy ngóng về phía Lựu
- Dạ...không phải Nội à...Chỉ có bạn của anh Đăng thôi. Anh Đăng vài ngà
nữa mới về ...
– Con khóc hay làm sao vậy?- Bà nội chống gậy nhóm người chồm tới vị
lấy vai đứa cháu dâu đang cố nén mình trong cơn run giật của nỗi đau vừ
nhận với đôi mắt và vẻ mặt nhíu nhíu sự nghi ngờ.
Thằng Đăng nó.
Anh Đăng không sao, Nội à...
-
Không sao, sao con khóc...?
- Anh Đăng chỉ bị thương thôi.... - Lựu lấy bàn tay quẹt nước mắt và hạ thấ
mức nói dối của mình xuống đến độ có thể làm bà tin được.
-
-
- Bị thương...Nó bị thương có nặng không? Nó đâu?
Anh Đăng đang nằm viện, mai mốt anh về.
- Cái thằng bộ đội nào về cho hay đâu rồi, kêu nó vô đây cho bà hỏi...?
- Anh bộ đội đó đi rồi vì đang trên đường hành quân Nội à.
- Sao con không nói nó nhắn lại cho bà hỏi đôi điều bà nhớ thằng Đăn
của bà lắm.
Rồi bà nội sụt sịt khóc. Bà khóc bằng đôi mắt mù lòa bằng cả khuôn mặ
nhăn nheo như lớp da già của cây ô mỗi đại thụ trăm tuổi giữa đồng. Chiế
ưng còng của bà cũng khóc. Chiếc gậy trên tay bà chừng cũng khóc đến sự
sịu. Đến trước bàn thờ giữa nhà bà tần ngần ngước mắt trông lên bức ảnh củ
người chồng liệt sĩ chống Pháp và hai vợ chồng thằng con trai duy nhất hy sin
những ngày đầu chống Mỹ của mình. Bà thỏ thẻ với những linh hồn thương yêu
- Thằng Đăng nó bị thương rồi ông à. Hai vợ chồng thằng Đông ơi! Co
của tụi con nó bị thương, vài bữa nữa mới đĩa thăm nội và vợ của nó. Nó k
thương...
Bữa cơm tối qua đi tự bao giờ mà hai bà cháu cũng chẳng buồn ăn. Bà nội
cứ ngồi ngó lên bên ngọn đèn chong lặng lẽ têm trầu, mắt cứ dán vào đầu đầu
như để nhìn vào một cõi xa xăm nào. Ngọn bấc đỏ bệch yếu đuối ngả qua ngả
ại làm đêm tối cứ chảy tràn xuống đôi vai gù gẫm của bà. Bà nhai và nuốt cả
đêm tối vào lòng.
Còn Lựu thì bước vào buồng ngủ, bỏ mùng, rồi lại lớn lén bước ra sân lúa sau
è để khóc cùng đêm. Ngoài đám cỏ tranh ướt sương, tiếng mấy con vạc sành
ạc giọng gọi riết vào hư không buồn tịch và nỗi lòng của người góa phụ chưa
qua mười mấy tuổi đầu.
Trở vào nhà, khuyên bà đi ngủ, Lựu lại lén bà nội đi tắt đường đồng về với
người góa phụ khác là mẹ đẻ của mình. Bà mẹ cũng đang thao thức, vừa ngồi
dậy thắp nhang cho chồng thì đã nghe tiếng con gái gọi.
- Má ơi...!
Với linh tính của người đàn bà từng đi qua chiến tranh và nỗi bất hạnh, bà
mẹ trẻ bồn chồn lao ra cửa. Lựu đổ ập vào người mẹ.
nội sao rồi hả con?
Má...Anh Đăng.
– Thằng Đăng...? - Ảnh hi sinh rồi....Giữa đồng không mông quạnh, dưới ánh
sáng lờ mờ từ những quả pháo sáng giăng mắc đó đây quanh các tiền cứ,
yếu khu của địch, hai mẹ con ngồi khóc cho thân phận của mình.
?
(Bình minh trong đêm, NXB Văn hóa - Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2019)
1. Văn bản viết về đề tài gì?
2. Không gian trong truyện là vùng nào? Vì sao em biết?
3. Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu trong đoạn trích và phân tích ý nghĩa
của các chi tiết tiêu biểu ấy
4. Chi tiết nào gây xúc động cho người đọc? Hãy lý giải vì sao?
5. Lời trò chuyện của nhân vật "bà Nội” với các "linh hồn thương yêu”
gợi cho em những suy nghĩ gì?
6. Nhân vật mẹ đẻ của Lựu xuất hiện cuối đoạn trích tuy rất ít, nhưng
đóng vai trò như thế nào đối với ý nghĩa truyện.
7. Nếu thông điệp của văn bản
(trích)
Trúc Phương
Chiều lặng. Đôi mắt bồ câu thâm quầng, đau đầu nhìn vào bóng chiều
xa xăm. Kial Có bóng người. Vừa đưa tay kẹp tóc, Lựu vừa chạy ra con bờ
mẫu dẫn thẳng từ kinh Xáng vào cánh đồng gò khi nhìn thấy anh bộ đội đầu
đội mũ tai bèo, vai khoác khăn dù vừa lọm đi về phía căn chòi mồ côi của hai
bà cháu Lựu. Trong bụng Lựu như có trống giục. Hẳn là "người ta” đã về với
Lựu sau bao ngày chờ mong. Cỏ trong mắt Lựu xanh bên thềm nắng. Những
con chim én giỡn chiều ríu rít bay về. Một bà lão bỏ gậy còm lưng chống lụp
fụp từng bước ra gốc cây ô môi già trăm tuổi rất đầy bông tím đỏ xuống sân
lúa, cạnh đụn rơm, đứng ngóng theo đứa cháu với cái bóng cong gập ngả
dài trên đám cỏ mành lơ thơ bên mé nước.
Đăng ơi, phải anh về đó không!? Em với bà nội mong anh về lắm...
...!?
Anh Đăng...Sao anh...?
Lựu sựng người lại, mắt hoa lên, người chới với rồi run rẩy đổ sụp xuống con
đê cơm nếp khi nhận ra người lính trước mặt không phải là chồng mình. Hai tay
Lựu túm chặt những ngọn cỏ đuôi chồn, nụ cười trên môi vừa thay đổi hình hài
sau nỗi thất vọng. Hai giọt nước mắt chậm chạp rơi xuống rồi nằm khắn lại trên
đôi môi đỏ mọng vừa mím chặt.
- Xin lỗi chị...Tôi là Nguyễn bạn của Đăng...
- Sao anh Đăng không về hở anh...? - Mãi sau Lựu mới mấp máy được một
câu hỏi cho người đồng đội của Đăng nghe.
Giây phút lặng im làm những ngọn gió đồng khô lại bên cái nắng tháng
giêng bạc khét màu đất. Rồi thay vì trả lời, Nguyên lại cúi xuống đưa hai tay đỡ
Lựu đứng lên nghiêng ngã trên mặt bờ đê lở sụp bởi cơn xúc động bùng phát
đột ngột. Bầy chim lá rụng vừa đến tìm mỗi bên đám cỏ đuôi chồn đã vội bay
ào lên không, tạo thành áng mây màu sẫm trên khoảng trời hoàng hôn vừa
buông tím,
Anh... có phải anh Đăng...? Lựu khẩn khoản nhìn anh bộ đội với những linh
cảm dâng lên miệng đắng trong cổ họng.
Đăng hi sinh rồi...! Nguyên cố nói thật nhanh vì sợ sẽ không nói nổi hết câu
Đất dưới chân Lựu như sụp lún. Trời đất tối đen trong mắt Lựu.
Lựu chết lặng người bên đôi tay yếu đuối của người lính trẻ bạn của chồng
Bông lau bên bờ trắng một màu fang.
Ôi! Có lẽ nào như vậy Nội ơi...!?
Có phải thằng Đăng về không con?
}
Bên bóng tối nhập nhòa của buổi chạng vạng, nghe tiếng chân thật thi
của con cháu dâu, bà nội hỏi, đôi mắt mù lòa cứ nhấp nháy ngóng về phía Lựu
- Dạ...không phải Nội à...Chỉ có bạn của anh Đăng thôi. Anh Đăng vài ngà
nữa mới về ...
– Con khóc hay làm sao vậy?- Bà nội chống gậy nhóm người chồm tới vị
lấy vai đứa cháu dâu đang cố nén mình trong cơn run giật của nỗi đau vừ
nhận với đôi mắt và vẻ mặt nhíu nhíu sự nghi ngờ.
Thằng Đăng nó.
Anh Đăng không sao, Nội à...
-
Không sao, sao con khóc...?
- Anh Đăng chỉ bị thương thôi.... - Lựu lấy bàn tay quẹt nước mắt và hạ thấ
mức nói dối của mình xuống đến độ có thể làm bà tin được.
-
-
- Bị thương...Nó bị thương có nặng không? Nó đâu?
Anh Đăng đang nằm viện, mai mốt anh về.
- Cái thằng bộ đội nào về cho hay đâu rồi, kêu nó vô đây cho bà hỏi...?
- Anh bộ đội đó đi rồi vì đang trên đường hành quân Nội à.
- Sao con không nói nó nhắn lại cho bà hỏi đôi điều bà nhớ thằng Đăn
của bà lắm.
Rồi bà nội sụt sịt khóc. Bà khóc bằng đôi mắt mù lòa bằng cả khuôn mặ
nhăn nheo như lớp da già của cây ô mỗi đại thụ trăm tuổi giữa đồng. Chiế
ưng còng của bà cũng khóc. Chiếc gậy trên tay bà chừng cũng khóc đến sự
sịu. Đến trước bàn thờ giữa nhà bà tần ngần ngước mắt trông lên bức ảnh củ
người chồng liệt sĩ chống Pháp và hai vợ chồng thằng con trai duy nhất hy sin
những ngày đầu chống Mỹ của mình. Bà thỏ thẻ với những linh hồn thương yêu
- Thằng Đăng nó bị thương rồi ông à. Hai vợ chồng thằng Đông ơi! Co
của tụi con nó bị thương, vài bữa nữa mới đĩa thăm nội và vợ của nó. Nó k
thương...
Bữa cơm tối qua đi tự bao giờ mà hai bà cháu cũng chẳng buồn ăn. Bà nội
cứ ngồi ngó lên bên ngọn đèn chong lặng lẽ têm trầu, mắt cứ dán vào đầu đầu
như để nhìn vào một cõi xa xăm nào. Ngọn bấc đỏ bệch yếu đuối ngả qua ngả
ại làm đêm tối cứ chảy tràn xuống đôi vai gù gẫm của bà. Bà nhai và nuốt cả
đêm tối vào lòng.
Còn Lựu thì bước vào buồng ngủ, bỏ mùng, rồi lại lớn lén bước ra sân lúa sau
è để khóc cùng đêm. Ngoài đám cỏ tranh ướt sương, tiếng mấy con vạc sành
ạc giọng gọi riết vào hư không buồn tịch và nỗi lòng của người góa phụ chưa
qua mười mấy tuổi đầu.
Trở vào nhà, khuyên bà đi ngủ, Lựu lại lén bà nội đi tắt đường đồng về với
người góa phụ khác là mẹ đẻ của mình. Bà mẹ cũng đang thao thức, vừa ngồi
dậy thắp nhang cho chồng thì đã nghe tiếng con gái gọi.
- Má ơi...!
Với linh tính của người đàn bà từng đi qua chiến tranh và nỗi bất hạnh, bà
mẹ trẻ bồn chồn lao ra cửa. Lựu đổ ập vào người mẹ.
nội sao rồi hả con?
Má...Anh Đăng.
– Thằng Đăng...? - Ảnh hi sinh rồi....Giữa đồng không mông quạnh, dưới ánh
sáng lờ mờ từ những quả pháo sáng giăng mắc đó đây quanh các tiền cứ,
yếu khu của địch, hai mẹ con ngồi khóc cho thân phận của mình.
?
(Bình minh trong đêm, NXB Văn hóa - Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2019)
1. Văn bản viết về đề tài gì?
2. Không gian trong truyện là vùng nào? Vì sao em biết?
3. Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu trong đoạn trích và phân tích ý nghĩa
của các chi tiết tiêu biểu ấy
4. Chi tiết nào gây xúc động cho người đọc? Hãy lý giải vì sao?
5. Lời trò chuyện của nhân vật "bà Nội” với các "linh hồn thương yêu”
gợi cho em những suy nghĩ gì?
6. Nhân vật mẹ đẻ của Lựu xuất hiện cuối đoạn trích tuy rất ít, nhưng
đóng vai trò như thế nào đối với ý nghĩa truyện.
7. Nếu thông điệp của văn bản