Viết bài văn phân tích truyện CỦ KHOAI NƯỚNG
viết bài văn phân tích truyện CỦ KHOAI NƯỚNG
Sau trận mưa rào vòm trời như được rửa sạch, trở nên xanh và cao hơn. Dã chôm hé nhưng trời vẫn lạnh lành, cái lạnh làm người ta hưng phấn và sống động. Thường Mạnh hiếu về là đi thả trâu. Tôi thì vào trong trại, lũ đại lương nướng đến mới còn ấm bốc khói nghi ngút.
[...] Cậu Mạnh phát hiện ra một mô đất mọng, mọng mỡ, trâu mới hất tung lên trồi. Kinh nghiệm cho cậu biết bên dưới những mô đất ấy là cả khoai lang sấy. Với bất cứ đứa trẻ trại nào, đặc biệt là đứa hiếu động như Mạnh thì đó là một kho báu. Nó sở tại lũ trẻ trại: Tớ sẽ bới gói gì ra cho cậu nhé. Để xem, cậu bạn tớ có máu ăn hàng đến đâu? Và Mạnh chẳng hề làm người ta thất vọng. Ngay lập tức cậu đào hất tung mô đất, bới lên một nắm khoai nướng. Rồi nó trộn như thạch. Những giọt mật trào ra, sắp bám lại khô dần, thơm hương đặc trưng của củ khoai nướng. Trái lại nắm khoai sột soạt khô, khét lẹt vì để quá lửa, cái thì mốc, cái thì cứng như đá. Cậu đem chia đều phần của mình cho tôi và những người bạn, tất cả ai cũng có một phần. Dù chỉ là một khúc vỏ khoai khô, một cái núm mẩu tí tẹo nơi đầu rễ, vẫn nữa cho đến khi những người bạn ấy ôm con củ khoai khô bứ, cám mùi tí tẹo nó thôi mà hít hít ngấu nghiến như thể đang thưởng thức một món quà tặng, một thứ kho báu trời đất ban riêng, tặng riêng. Nó không chỉ đơn thuần là củ khoai sột. Nó như một món quà.
[...]
Trong chốc lát đồng cảnh khổ bên lửa và đợi đến khi nó chỉ còn lớp than rực Mạnh mới vùi củ khoai vào. Cậu ngồi im như một sứ thần chuyên coi việc nướng củ lương, cậu trông nắm củ khoai nướng như nó có chân mũi. Từng khoảnh khắc với Mạnh lúc này trở nên vô cùng thiêng liêng. Rồi có một mùi thơm ấm dịu dàng, tươi rói, tan nhẹ, toả quanh.
Cậu cất củ ấy cho ai ngoài, một lờm, một bè đang đi tới. Ông già nom theo bác hay chỉ còn quê là áo, ngồi rì rì nơi gốc rạ làng. Cậu nhún nhảy tới mời cụ già ăn củ nướng. Hôm ấy trời rười rười lạnh. Một làn gió từ con mương xa thổi về làm ông già rùng mình. Mạnh lùi lại trốn sau mấy gốc rạ, âm thầm ngắm nhìn ông già ăn củ khoai như lần gặp đầu tiên. Ông già không nói gì, cứ cắm cúi ăn. Ăn xong ông chùi mép, lặng thinh thoảng lên nhìn Mạnh.
Mãi rùi mới có người cho ăn. – Bỗng lão lên tiếng. Hẳn ai đang nướng khoai.
Ngồi nghiệt một lát để ông vừa liếm hết điều thuộc da cháu.
Củ khoai mà lão gói thuộc lâu. Thằng bé giòn tan bỏng khói lướt khỏi lòng chiếc điều nhỏ xíu. Mùi khoai nướng vẫn nguyên và Mạnh đánh ngồi chễ đi, không dám đứng cả. Chỉ khi ông lão lại đăm vào cho đến khi biến mất, cậu mới chầm chậm trở lại bên đống rạ như một đứa trẻ vừa hoàn tất một nghĩa vụ lớn.
Cha, ông mình đấy chứ. Củ khoai thơm nhất đất có lẽ dành sẵn để đặt lên đống rơm ấy! Củ khoai đậm đà hơn, tỏa ra mùi vị khó tả, thật khó quên. Đường như ai nướng vụn trộm, mất độ lên. Nhưng ông lão mãi lão không thể nhìn thấy củ khoai ấy lần thứ hai.
Mạnh như muốn khóc.
Cậu bé lại đứng dậy, bám vào vai cậu bé, vói và bước. Cậu bé lặng lẽ nhìn Mạnh mỉm cười vội vã làm ấm cánh tay bị gió tạt. Cậu bé như hối hận, không muốn bị thương hại khiến Mạnh vội giấu cảm xúc. Ôi, già như thế, gầy như thế, hai củ khoai nóng, lót vội lên rơm lại như tặng ông những phần rẻ rúng nhất trong phần chia của mình. Nhưng không, chỉ cần ông già không nhìn thấy, không phát hiện ra, điều ấy sẽ mãi mãi là bí mật của riêng cậu, một đứa trẻ vừa cảm thấy mình đã lớn. Một đứa trẻ chưa từng nghĩ mình sẽ làm như thế.
Mặc dù trong trái tim cậu, khoảnh khắc ấy mãi mãi in Mạnh mới vào nhà. Giờ đây mới là lúc cậu sống trọn vẹn cảm giác ngây ngất của người vừa cắt lìa một món quà vô giá. Cậu hăm hở, mãi mường tượng người cha mới toát ra từ khoai nướng chín mềm như một bức tượng thiêng liêng, vô giá.
Và rồi cậu hãy lặng lẽ tìm đến một chính mình thử hỏi liệu đấy có phải là giấc mơ?
(Củ khoai nướng, truyện ngắn Tạ Duy Anh)
theo dàn ý: Mở bài
Nếu một nhận định lí luận văn học
Dẫn dắt, giới thiệu truyện ngắn…
Nêu ấn tượng của người viết về chủ đề
Nêu khái quát chủ đề của truyện
Khái quát
Tạ Duy Anh, một cây bút xuất sắc sau i đoạn văn học đổi mới, đã góp phần không nhỏ trong việc khai phá những khía cạnh mới của đời sống xã hội thông qua các phương diện cảm nhận và trải nghiệm cá nhân sâu sắc. Văn chương ông thường xoáy sâu vào những tình huống tưởng như bình thường nhưng mang tính nhân văn cao, với lối kể chuyện tinh tế, thấm đẫm cảm xúc.
Tóm tắt và nêu chủ đề
Tóm tắt truyện: (5–7 dòng)
Truyện khai thác thế giới nội tâm của một đứa trẻ lớn lên từ hoàn cảnh khó khăn, mang đầy tình yêu thương, sự nhạy cảm và lòng tự trọng.
Chủ đề:
Câu chuyện là lời tự sự, là cuộc đấu tranh nội tâm giữa cái tôi và lòng tốt, giữa sự ham muốn cá nhân và sự sẻ chia với người khác.
Phân tích nhân vật Mạnh
Nhân vật Mạnh trong truyện ngắn "Củ khoai nướng" của Tạ Duy Anh hiện lên như một hình ảnh sống động, thể hiện sự ngây thơ, hồn nhiên, nhưng cũng đầy nội tâm, mang khát vọng vươn lên và tìm kiếm sự đồng cảm.
Mạnh là một cậu bé sống trong cảnh nghèo, mặc mặc nhưng lại phải đối diện với một thử thách đầy nhân tính:
Tình huống: một cậu bé cho đi miếng khoai nướng – một món ăn quý giá, một cách thể hiện lòng trắc ẩn, nhân đạo trong "nghề khai thác chế biến thực phẩm" còn sót lại trên cánh đồng… Biểu cảm vui sướng trong việc nướng khoai tượng trưng cho cảm giác được sống và được yêu thương.
Diễn biến tâm lý nhân vật:
Mạnh ban đầu do dự, cầm nắm miếng khoai rất kỹ càng khi đối diện với ánh mắt của người già xa lạ.
Anh nhìn kỹ khiến Mạnh chột dạ, sợ bị sai mà mất phần. Việc biếu ông lão là sự giằng xé nội tâm.
Khi háo hức lão ăn miếng ấy, cậu như có điều gì đó rất đỗi xúc động.
Sau khoảnh khắc ấy, cậu bé dường như lớn thêm một phần. Sự thức tỉnh lương tâm, sự vị tha trong vẻ mặt, ánh nhìn – cử chỉ của Mạnh mở ra chiều sâu của truyện.
Phân tích các nhân vật khác
Ông lão ăn củ khoai: xin ngồi nghỉ giữa cánh đồng, là biểu tượng cho thế hệ cũ khổ cực nhưng đầy tự trọng.
Ông lão, dù ăn ngon lành củ khoai nướng, cũng chỉ xin Mạnh một chút lửa để hút thuốc, chứ không hề yêu cầu thêm.
Người cha trong trí tưởng tượng của Mạnh được khơi dậy qua hình ảnh ông lão:
Như một người thân yêu đã mất.
Như một biểu tượng của những đứa trẻ được hoàn cảnh khó khăn rèn luyện, thể hiện quan niệm về gia đình, về cha, mẹ, người thân.
Tình cảm ấy, dù không nói ra nhưng Mạnh lại thể hiện rất rõ qua ánh mắt, sự day dứt, đầy tự trọng và biết ơn, đã khơi dậy trong lòng Mạnh một thứ tình yêu thiêng liêng.
Qua hình ảnh củ khoai nướng, truyện đã gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự tự trọng và lòng nhân ái trong hoàn cảnh nghèo khó
Đánh giá về nghệ thuật của đoạn trích
Trác phẩm "Củ khoai nướng" có cốt truyện đơn giản, không có nhiều kịch tính nhưng lại rất sâu sắc và tinh tế:
Ngòi bút nhẹ nhàng, với điểm nhìn từ Mạnh, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc và hiểu được những xung đột nội tâm.
Cách dựng tình huống khi Mạnh phải đối mặt với sự lựa chọn giữa cái lợi ích từ củ khoai nướng và cách khéo léo để khám phá bản chất con người. Tác giả sử dụng lối kể khác nhau đan xen giữa suy nghĩ, hành động và lời nói, kết hợp với các chi tiết miêu tả về môi trường xung quanh như mùi thơm của củ khoai nướng, làm tăng thêm sức hấp dẫn cho câu chuyện.
Ngôn ngữ trong truyện đơn giản, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc, thể hiện những mô tả chi tiết và những phép so sánh tạo nên sức gợi cảm mạnh mẽ.
Giọng điệu trong truyện nhẹ nhàng nhưng lặng lẽ khiến người đọc không khỏi suy ngẫm về lòng tốt và sự sẻ chia trong cuộc sống.
Đánh giá chung và liên hệ
Viết thông điệp sống rút ra từ truyện (5–7 dòng); nêu ý nghĩa và bài học.
So với những tác phẩm khác cùng đề tài, như "Áo Tết" của Nguyễn Ngọc Tư, "Củ khoai nướng" vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng, với lối kể chuyện độc đáo và nhân vật đầy chiều sâu.
Sau trận mưa rào vòm trời như được rửa sạch, trở nên xanh và cao hơn. Dã chôm hé nhưng trời vẫn lạnh lành, cái lạnh làm người ta hưng phấn và sống động. Thường Mạnh hiếu về là đi thả trâu. Tôi thì vào trong trại, lũ đại lương nướng đến mới còn ấm bốc khói nghi ngút.
[...] Cậu Mạnh phát hiện ra một mô đất mọng, mọng mỡ, trâu mới hất tung lên trồi. Kinh nghiệm cho cậu biết bên dưới những mô đất ấy là cả khoai lang sấy. Với bất cứ đứa trẻ trại nào, đặc biệt là đứa hiếu động như Mạnh thì đó là một kho báu. Nó sở tại lũ trẻ trại: Tớ sẽ bới gói gì ra cho cậu nhé. Để xem, cậu bạn tớ có máu ăn hàng đến đâu? Và Mạnh chẳng hề làm người ta thất vọng. Ngay lập tức cậu đào hất tung mô đất, bới lên một nắm khoai nướng. Rồi nó trộn như thạch. Những giọt mật trào ra, sắp bám lại khô dần, thơm hương đặc trưng của củ khoai nướng. Trái lại nắm khoai sột soạt khô, khét lẹt vì để quá lửa, cái thì mốc, cái thì cứng như đá. Cậu đem chia đều phần của mình cho tôi và những người bạn, tất cả ai cũng có một phần. Dù chỉ là một khúc vỏ khoai khô, một cái núm mẩu tí tẹo nơi đầu rễ, vẫn nữa cho đến khi những người bạn ấy ôm con củ khoai khô bứ, cám mùi tí tẹo nó thôi mà hít hít ngấu nghiến như thể đang thưởng thức một món quà tặng, một thứ kho báu trời đất ban riêng, tặng riêng. Nó không chỉ đơn thuần là củ khoai sột. Nó như một món quà.
[...]
Trong chốc lát đồng cảnh khổ bên lửa và đợi đến khi nó chỉ còn lớp than rực Mạnh mới vùi củ khoai vào. Cậu ngồi im như một sứ thần chuyên coi việc nướng củ lương, cậu trông nắm củ khoai nướng như nó có chân mũi. Từng khoảnh khắc với Mạnh lúc này trở nên vô cùng thiêng liêng. Rồi có một mùi thơm ấm dịu dàng, tươi rói, tan nhẹ, toả quanh.
Cậu cất củ ấy cho ai ngoài, một lờm, một bè đang đi tới. Ông già nom theo bác hay chỉ còn quê là áo, ngồi rì rì nơi gốc rạ làng. Cậu nhún nhảy tới mời cụ già ăn củ nướng. Hôm ấy trời rười rười lạnh. Một làn gió từ con mương xa thổi về làm ông già rùng mình. Mạnh lùi lại trốn sau mấy gốc rạ, âm thầm ngắm nhìn ông già ăn củ khoai như lần gặp đầu tiên. Ông già không nói gì, cứ cắm cúi ăn. Ăn xong ông chùi mép, lặng thinh thoảng lên nhìn Mạnh.
Mãi rùi mới có người cho ăn. – Bỗng lão lên tiếng. Hẳn ai đang nướng khoai.
Ngồi nghiệt một lát để ông vừa liếm hết điều thuộc da cháu.
Củ khoai mà lão gói thuộc lâu. Thằng bé giòn tan bỏng khói lướt khỏi lòng chiếc điều nhỏ xíu. Mùi khoai nướng vẫn nguyên và Mạnh đánh ngồi chễ đi, không dám đứng cả. Chỉ khi ông lão lại đăm vào cho đến khi biến mất, cậu mới chầm chậm trở lại bên đống rạ như một đứa trẻ vừa hoàn tất một nghĩa vụ lớn.
Cha, ông mình đấy chứ. Củ khoai thơm nhất đất có lẽ dành sẵn để đặt lên đống rơm ấy! Củ khoai đậm đà hơn, tỏa ra mùi vị khó tả, thật khó quên. Đường như ai nướng vụn trộm, mất độ lên. Nhưng ông lão mãi lão không thể nhìn thấy củ khoai ấy lần thứ hai.
Mạnh như muốn khóc.
Cậu bé lại đứng dậy, bám vào vai cậu bé, vói và bước. Cậu bé lặng lẽ nhìn Mạnh mỉm cười vội vã làm ấm cánh tay bị gió tạt. Cậu bé như hối hận, không muốn bị thương hại khiến Mạnh vội giấu cảm xúc. Ôi, già như thế, gầy như thế, hai củ khoai nóng, lót vội lên rơm lại như tặng ông những phần rẻ rúng nhất trong phần chia của mình. Nhưng không, chỉ cần ông già không nhìn thấy, không phát hiện ra, điều ấy sẽ mãi mãi là bí mật của riêng cậu, một đứa trẻ vừa cảm thấy mình đã lớn. Một đứa trẻ chưa từng nghĩ mình sẽ làm như thế.
Mặc dù trong trái tim cậu, khoảnh khắc ấy mãi mãi in Mạnh mới vào nhà. Giờ đây mới là lúc cậu sống trọn vẹn cảm giác ngây ngất của người vừa cắt lìa một món quà vô giá. Cậu hăm hở, mãi mường tượng người cha mới toát ra từ khoai nướng chín mềm như một bức tượng thiêng liêng, vô giá.
Và rồi cậu hãy lặng lẽ tìm đến một chính mình thử hỏi liệu đấy có phải là giấc mơ?
(Củ khoai nướng, truyện ngắn Tạ Duy Anh)
theo dàn ý: Mở bài
Nếu một nhận định lí luận văn học
Dẫn dắt, giới thiệu truyện ngắn…
Nêu ấn tượng của người viết về chủ đề
Nêu khái quát chủ đề của truyện
Khái quát
Tạ Duy Anh, một cây bút xuất sắc sau i đoạn văn học đổi mới, đã góp phần không nhỏ trong việc khai phá những khía cạnh mới của đời sống xã hội thông qua các phương diện cảm nhận và trải nghiệm cá nhân sâu sắc. Văn chương ông thường xoáy sâu vào những tình huống tưởng như bình thường nhưng mang tính nhân văn cao, với lối kể chuyện tinh tế, thấm đẫm cảm xúc.
Tóm tắt và nêu chủ đề
Tóm tắt truyện: (5–7 dòng)
Truyện khai thác thế giới nội tâm của một đứa trẻ lớn lên từ hoàn cảnh khó khăn, mang đầy tình yêu thương, sự nhạy cảm và lòng tự trọng.
Chủ đề:
Câu chuyện là lời tự sự, là cuộc đấu tranh nội tâm giữa cái tôi và lòng tốt, giữa sự ham muốn cá nhân và sự sẻ chia với người khác.
Phân tích nhân vật Mạnh
Nhân vật Mạnh trong truyện ngắn "Củ khoai nướng" của Tạ Duy Anh hiện lên như một hình ảnh sống động, thể hiện sự ngây thơ, hồn nhiên, nhưng cũng đầy nội tâm, mang khát vọng vươn lên và tìm kiếm sự đồng cảm.
Mạnh là một cậu bé sống trong cảnh nghèo, mặc mặc nhưng lại phải đối diện với một thử thách đầy nhân tính:
Tình huống: một cậu bé cho đi miếng khoai nướng – một món ăn quý giá, một cách thể hiện lòng trắc ẩn, nhân đạo trong "nghề khai thác chế biến thực phẩm" còn sót lại trên cánh đồng… Biểu cảm vui sướng trong việc nướng khoai tượng trưng cho cảm giác được sống và được yêu thương.
Diễn biến tâm lý nhân vật:
Mạnh ban đầu do dự, cầm nắm miếng khoai rất kỹ càng khi đối diện với ánh mắt của người già xa lạ.
Anh nhìn kỹ khiến Mạnh chột dạ, sợ bị sai mà mất phần. Việc biếu ông lão là sự giằng xé nội tâm.
Khi háo hức lão ăn miếng ấy, cậu như có điều gì đó rất đỗi xúc động.
Sau khoảnh khắc ấy, cậu bé dường như lớn thêm một phần. Sự thức tỉnh lương tâm, sự vị tha trong vẻ mặt, ánh nhìn – cử chỉ của Mạnh mở ra chiều sâu của truyện.
Phân tích các nhân vật khác
Ông lão ăn củ khoai: xin ngồi nghỉ giữa cánh đồng, là biểu tượng cho thế hệ cũ khổ cực nhưng đầy tự trọng.
Ông lão, dù ăn ngon lành củ khoai nướng, cũng chỉ xin Mạnh một chút lửa để hút thuốc, chứ không hề yêu cầu thêm.
Người cha trong trí tưởng tượng của Mạnh được khơi dậy qua hình ảnh ông lão:
Như một người thân yêu đã mất.
Như một biểu tượng của những đứa trẻ được hoàn cảnh khó khăn rèn luyện, thể hiện quan niệm về gia đình, về cha, mẹ, người thân.
Tình cảm ấy, dù không nói ra nhưng Mạnh lại thể hiện rất rõ qua ánh mắt, sự day dứt, đầy tự trọng và biết ơn, đã khơi dậy trong lòng Mạnh một thứ tình yêu thiêng liêng.
Qua hình ảnh củ khoai nướng, truyện đã gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự tự trọng và lòng nhân ái trong hoàn cảnh nghèo khó
Đánh giá về nghệ thuật của đoạn trích
Trác phẩm "Củ khoai nướng" có cốt truyện đơn giản, không có nhiều kịch tính nhưng lại rất sâu sắc và tinh tế:
Ngòi bút nhẹ nhàng, với điểm nhìn từ Mạnh, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc và hiểu được những xung đột nội tâm.
Cách dựng tình huống khi Mạnh phải đối mặt với sự lựa chọn giữa cái lợi ích từ củ khoai nướng và cách khéo léo để khám phá bản chất con người. Tác giả sử dụng lối kể khác nhau đan xen giữa suy nghĩ, hành động và lời nói, kết hợp với các chi tiết miêu tả về môi trường xung quanh như mùi thơm của củ khoai nướng, làm tăng thêm sức hấp dẫn cho câu chuyện.
Ngôn ngữ trong truyện đơn giản, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc, thể hiện những mô tả chi tiết và những phép so sánh tạo nên sức gợi cảm mạnh mẽ.
Giọng điệu trong truyện nhẹ nhàng nhưng lặng lẽ khiến người đọc không khỏi suy ngẫm về lòng tốt và sự sẻ chia trong cuộc sống.
Đánh giá chung và liên hệ
Viết thông điệp sống rút ra từ truyện (5–7 dòng); nêu ý nghĩa và bài học.
So với những tác phẩm khác cùng đề tài, như "Áo Tết" của Nguyễn Ngọc Tư, "Củ khoai nướng" vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng, với lối kể chuyện độc đáo và nhân vật đầy chiều sâu.