Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu

TÌM CON

          Nội tôi nói cô Tư là con chung của nội và bà Hai Trầu ở Cầu Đúc. Tôi rất lấy làm lạ. Nhiều lần tôi hỏi, nội chỉ cười không nói.

          [...] Trong tám người con của nội thì ba người đã vĩnh viễn nghỉ yên trong lòng đất giữa tuổi đời đẹp nhất: cô Tư, chú Bảy, chú Tám. Tôi thường thấy nội lặng lẽ ngồi nhìn ba tấm bằng liệt sĩ trên bàn thờ ẩn hiện sau làn khói nhang trắng đục. Lúc đó tôi không biết nội nghĩ gì nhưng chắc chắn là nội đang tưởng nhớ hình ảnh của ba đứa con thân yêu. [...]

          Cha tôi kể cô Tư hi sinh lúc đang trên đường đi công tác. Cô bị trực thăng đuổi chạy băng qua cánh đồng Hỏa Lựu và bị bắn chết ngay trên đồng. Năm đó cô hai mươi bốn tuổi. Nội tôi đã một mình lặn lội giữa đêm khuya đến nơi cô Tư hi sinh để mang xác con về. Nội tự tay chọn từng tấm ván đóng hòm, từng mảnh vải liệm cô. Rồi nội lên Cần Thơ đón hai đứa con của cô Tư, chị Lớn mới bốn tuổi, anh Nhỏ mới một tuổi về nuôi. Năm ngoái nội vừa dựng vợ, gả chồng cho hai anh chị.

          Cha còn nói, cô Tư lúc đó được chôn ở một nghĩa trang vô danh ở ấp nên chưa được quy tụ về nghĩa trang liệt sĩ. Mười hai năm trời liền nội mang đơn đi khắp các nơi để xin đưa hài cốt cô Tư về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ huyện để cô Tư khỏi tủi thân với đồng đội. Tháng tư bốn năm trước phòng thương binh huyện đã giải quyết cho nội đưa hài cốt cô về nghĩa trang liệt sĩ huyện. Nhưng khi nội đưa đoàn bốc mộ đến nơi thì hài cốt cô Tư đã được đưa về nghĩa trang rồi. Có một sự nhầm lẫn đã xảy ra, hài cốt cô Tư được an táng dưới tên của một cô huyện ủy viên hi sinh năm sáu mươi chín. Người đó là con của bà Hai Trầu. [...].

          Hôm nay là ngày giỗ của cô Tư. Nội kêu tôi lên nhà trên, bảo:

          - Bữa nay con xách đồ cúng ra nghĩa trang với nội! Bà cháu mình đi thăm cô Tư.

          [...]

          Nội và tôi đến nghĩa trang thì thấy bà Hai Trầu đang ngồi nhổ mấy cọng cỏ quanh mộ chí.

          [...] Nội nói với bà Hai:

          - Nó là cháu nội đầu của tôi. Tôi muốn cho nó biết mộ của cô nó để sau này hương khói cúng kiến.

          [...] Trong lúc đợi, nội bắt đầu kể cho tôi nghe tại sao mộ của cô Tư tôi lại mang tên người khác.

          Nội dẫn đoàn bốc mộ của phòng thương binh xã hội đến nơi chôn cô Tư thì mộ đã được bốc đi chỉ còn lại hố huyệt sâu hoắc và vài mảnh ván hòm vương vãi. Nội khẳng định đây chắc chắn là mộ của cô Tư. Những người trong đoàn cho là nội nhầm lẫn vì đây là mộ của cô Hương huyện ủy viên đã được đưa về nghĩa trang liệt sĩ đang chuẩn bị an táng. Bà Hai Trầu, mẹ của cô Hương đã xác nhận và bà rất hài lòng vì con bà đã có nơi an táng xứng đáng. Sau một hồi tranh luận, nội không ngần ngại nhảy xuống hố huyệt sâu hoắc, đầy nước đó lấy lên mấy tấm ván hòm còn sót lại. Nội chỉ cho mọi người xem mỗi đầu tấm ván đều được cắt dát một miếng hình tam giác. Nội nói, bà cẩn thận đánh dấu từng tấm ván như vậy vì bà sợ sau này nhầm lẫn hài cốt con. [...] Bỗng nội cầm cái xương chậu đưa lên nói chắc nịch:

          - Đây là con tôi!

          Mọi người nhìn nội thương hại. Ai cũng nghĩ là nội quá thương con nên nhận bừa. Nội nhìn thẳng cái xương khẳng định:

          - Đây là con tôi!

          - Bà Tám, chúng con biết bà rất thương chị Tư, nhưng mà... - Anh trưởng phòng lên tiếng an ủi nội.

          - Hài cốt này là của con tôi! - Nội nhắc lại - Mọi người nhìn đi! Cái xương chậu này bị cong dẹp và lõm xuống. Chỉ có người đàn bà đã sanh nở xương chậu mới nở ra và lõm xuống như vầy. Con gái bà Hai chưa lấy chồng, con gái tôi đã hai con ai cũng biết.

          - Ồ!

          Cả phòng họp bỗng im lặng. Họ xúc động trước tấm lòng một người mẹ. Chỉ có người mẹ thương con mới đã bỏ ra mười mấy năm để tìm hài cốt con, chỉ có người mẹ mới hiểu dược từng máu thịt, xương cốt của con mình như vậy.

          Bà Hai bật khóc:

          - Còn con tôi đâu? Tôi đã tìm nó mười mấy năm rồi. Con tôi đâu? Tôi chỉ mong tìm được nắm xương của nó để có ngôi mộ mà hương khói. Tôi chỉ có một mình nó là con gái thôi mà. - Bà nức nở - Hương ơi, con ở đâu? Con ở đâu Hương ơi?

           [...] Nhiều người trong phòng mắt đã đỏ hoe. Không ai dám lên tiếng vì biết rằng mình sẽ không giúp được gì cho bà Hai. Nội tôi cẩn thận đặt cái xương vào thùng. Nội bước lại nắm lấy tay bà Hai, chậm rãi nói:

          - Bà đừng có buồn nữa! Khóc nhiều không tốt cho mắt bà đâu. Tôi là mẹ, tôi hiểu bà. Thôi thì bà cho hài cốt con tôi được nằm trong mộ của con bà, mang tên con bà. Con tôi có nơi yên nghỉ, cô Hương có nơi nhang khói. Chắc tụi nó sẽ vui lắm! Hai đứa là con chung của tôi với bà.

          Hai bàn tay già nua gân guốc qua ngày tháng lao động vất vả chăm chồng nuôi con đã chai sần, móp méo xiết chặt nhau. Hai đôi mắt đục màu rưng rưng.

          Nội chỉ vào ngôi mộ, nói:

          - Đây là mộ hai cô của con. Sau này nội và bà Hai mất đi, con nhớ đến thăm.

                                                (Theo Nguyễn Thị Diệp Mai, Văn nghệ Trẻ, số 24/1997)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên được kể theo ngôi kể nào?

Câu 2 (0,5 điểm). Xác định lời người kể chuyện và lời nhân vật trong đoạn văn sau: “- Bà Tám, chúng con biết bà rất thương chị Tư, nhưng mà... - Anh trưởng phòng lên tiếng an ủi nội.”

Câu 3 (1,0 điểm). Hãy nhận xét về cảm xúc của nhân vật bà Hai được bộc lộ trong đoạn văn in đậm.

Câu 4 (1,0 điểm). Ghi lại các từ láy trong đoạn văn “Hai bàn tay già nua gân guốc qua ngày tháng lao động vất vả chăm chồng nuôi con đã chai sần, móp méo xiết chặt nhau. Hai đôi mắt đục màu rưng rưng.” và nêu hiệu quả của việc sử dụng các từ láy đó.

Câu 5 (1,0 điểm). Thông điệp sâu sắc nhất mà em tiếp nhận được từ văn bản trên là gì? Thông điệp đó có ý nghĩa như thế nào đối với em?