đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn sau:
LÀM MẸ
(Nguyễn Ngọc Tư)
(Lược phần đầu: Dì Diệu và chú Đức lấy nhau đã nhiều năm nhưng không có con vì năm cưới chú, việc cắt khối u buống trứng đã khiến dì không thể tự sinh con. Bởi niềm khao khát về đứa con chưa lúc nào nguôi nên dì bàn với chú Đức tìm người mang thai hộ. Người được lựa chọn là chị Lành, người đàn bà lỡ thời, cục mịch nhưng tính cách vui vẻ. Chị làm nghề gánh nước thuê trong khu nhà trọ của dì Diệu. Dì Diệu chọn chị Lành bởi vì chị hiền, dì tin rằng người mẹ hiền sẽ đẻ con hiền. Mà chị Lành vì thương hoàn cảnh của dì Diệu, một phần cũng rất cần tiền để gửi về quê nên đã đồng ý làm hợp đồng mang thai hộ.)
Cuối cùng thì chị Lành cũng đã trở thành người nhà dì Diệu. Dì thương chị như em gái ruột của mình. Mà, không thương sao được, nghe xóm giềng xầm xì chuyện chị Lành không chồng mà lại có con, lòng dì Diệu đau lắm, dì nghĩ, vậy là tai tiếng, khổ sở cả một đời con gái người ta. Không thương sao được, khi chị Lành thay dì chịu hết cơ cực khi có con. [...] Tận đáy lòng chị Lành biết rằng dì Diệu thương chị thiệt tình như một con người với một con người chứ không phải vì đứa bé chị mang trong bụng. Dì Diệu bắt đầu chuẩn bị cho một đứa con ra đời. Dì mua mấy tấm hình em bé về dán trong căn nhà chị Lành. Đứa nào đứa nấy ú na ú nần, thấy cung không chịu được. Dì biểu chị Lành phải siêng nhìn để sinh con ra nó sẽ xinh đẹp như thế. Chị Lành thắc mắc:
Giống trong hình làm chi, giống ba giống má nó là được rồi.
Dì Diệu ngẩn người, ở, dì bắt đầu nghĩ, đứa bé sinh ra sẽ giống ai, giống chủ Đức đẹp người, giống dì trong trẻo, trẻ trung hay giống ...
- Nó sẽ giống cả ba người.
Dì chắc chắn như vậy.Chị Lành thường lên trốn dì Diệu đi gánh nước. Hồi chưa có bầu thì gánh đầy, bây giờ gánh lưng thùng. Chị muốn gởi về cho mà nguyên số tiền đó mà không mẻ một đồng nào. Bây giờ, có con, chị thương mà nhiều thiệt nhiều. Dì Diệu có hôm dọn hàng về sớm, thấy chị Lành vắt vẻo đôi thùng trên đường mà lòng xót xa
đâu Con của chị em mình giờ là cục máu mỏng manh lắm, em làm vậy không được
Chị Lành rân rấn nước mắt cái câu "con của chị em mình". Dì Diệu dỗ, "em mà khóc hoài, em bé sinh ra mặt sẽ buồn cho mà coi". Rất nhẹ và dịu dàng, lòng hai người đàn bà tự dưng chỉ nghĩ về chỗ đứa con.
Dì Diệu bắt đầu mua sắm, từ cái núm vú da cầm tay tới bình ủ sữa, chiếu mạnh, nệm trẻ con, mùng chụp. Rảnh rỗi, dì ngồi mơn man mấy món đồ tưởng như đã thấy được đứa bé con ngo ngoe hai bàn chân nhỏ trên cái trưởng kỷ nhà đi [...] Và khi tháng Ba đi qua, đứa bé bắt đầu báo hiệu sự sống. Chị Lành khoe:
- Nó đạp rồi, chị Diệu, nó đạp đây nè.
Di Diệu hớn hở vên bụng chị Lành lên, dưới làn da căng mẫn, đứa bé con chỏi đạp rối rít. Chị Lành cười giòn:
- Nó mạnh quá chị hạ...
Dì Diệu cười, rồi làm như một cơn gió từ đâu xộc tới, tim dì riết lại một nỗi đau. Dì thèm biết bao nhiêu cái cảm giác che chở cho một sinh linh sống trong mình, để được thèm tới cùng, tới chảy nước dãi món ngọt, món chua, để có thể cảm nhận từ trái tim chứ không phải bằng bàn tay đôi bàn chân bé bỏng quẩy đạp bụng mình thon thót. Đó là những thứ cảm giác thiêng liêng không vay mượn, thuê mướn được: cảm giác làm mẹ. Dì bắt đầu lo
lắng, mình đã làm một việc đúng không.
Chỉ còn một tháng hai mươi ngày nữa, đứa bé sẽ ra đời. Dì Diệu tính từng ngày, từng bữa. Chị Lành tính từng ngày, từng bữa. Người trông cho mau, người trông đừng bao giờ đến. Dì Diệu cố quên cái vẻ mặt buồn bã, van nài của chị Lành. Chị biết, khi đứa bé khóc ngoe ngọc cất tiếng khóc chào đời, là chị với nó sẽ phải chia lìa. Hợp đồng đã ghi rõ ràng như vậy. Chị thấy thương mình, thương con và thương dì Diệu. Chị rối rít ăn, rối rít ngủ vì biết rằng mai nấy rồi chẳng còn nhau...
Một sáng, chị Lành biến mất.
Dì Diệu kêu chủ Đức về, nước mắt ròng ròng khi thấy bỏng chồng qua của. Chú đau lòng bảo thôi bỏ đi, dì Diệu cãi, “em bỏ không đành, anh à". Chủ cũng thấy rằng bỏ không được. Mẫu mủ ruột rà mình mà bỏ sao được. Hai người đi tìm xơ bơ xấc bắc. Không có, không gặp. Dì Diệu về quê, bà mẹ già chị Lành tay run bẩn, vừa đau vừa xót.
- Vậy ra nó không nói gì với cô sao... Tui hay tin nó hư hỏng, tôi từ nó rồi, tui tính bỏ nó luôn, nhưng thiệt tình tui thương nó lắm, phải nó về, tui cũng nuôi.Đi Diệu lau nước mắt cho mẹ chị Lành, lòng nghĩ, làm sao mình lại để ra nông nỗi nấy. Dì không tiếc tiền của, công sức, dì cũng không tiếc tình thương dồn đắp cho chị Lành, dì chỉ cảm thấy xót xa cho mình “làm người thì ai lại đi giành con với người ta", di luôn dẫn vật vậy
Dì Diệu bỏ sạp vài tối ngày chạy xe long rong ngoài đường để may ra tìm được bóng người... Khi đã không trông chờ gì, một ngày, khi mở cửa, dì Diệu nhìn thấy chị Lành đang ngồi ngoài hàng ba và khóc.
Những người có tình có nghĩa, đễ gì bỏ được nhau.
Dì Diệu cần cho môi vẫn đó dấu răng, dì ôm chị Lành vào lòng rất chặt. Dì cảm nhận được từ trái tim bàn chân bé bỏng của đứa bé đang lòi chòi. Nó háo hức nằm giữa hai tấm lòng của hai bà mẹ.
Dì Diệu đi lấy tờ hợp đồng rà và đốt cháy thành một tờ tro móng. Đôi khi người ta hay bày chuyện nấy chuyện nọ để làm xao động cuộc đời đang hết sức yên bình, lãng nhách vậy đó...
(In trong tập Giao thừa, Nguyễn Ngọc Tư, Nhà xuất bản Trẻ, 2023, tr 123-132)
hãy viết thành một bài văn hoàn chỉnh
