THẦN MƯA
Thần Mưa là vị thần hình rồng, thường bay xuống hạ giới hút nước biển, nước sông vào bụng rồi bay lên trời cao phun nước ra làm mưa cho thế gian có nước uống và cày cấy, cây cỏ trên mặt đất được tốt tươi. Thần Mưa thường theo lệnh Trời đi phân phát nước ở các nơi. Thần Mưa có tính hay quên, có vùng cả năm không đến, sinh ra hạn hán ở hạ giới, có vùng lại đến luôn, làm thành lụt lội. Do đó mà có lần người ở hạ giới phải lên kiện Trời vì thần Mưa vắng mặt lâu ngày.
Công việc phân phối nước cho khắp mặt đất rất nặng nề, một mình thần Mưa có khi không làm hết, nên có lần trời mở một cuộc thi chọn các giống thủy tộc có tài trở thành rồng hút nước phun mưa để giúp sức thần Mưa.
(…) Khi chiếu Trời ban xuống dưới Thuỷ phủ, vua Thuỷ Tề loan báo cho các giống dưới nước ganh đua nhau mà dự thi. Trời cắt một viên Ngự sử ra sát hạch. Hạch có ba kỳ, mỗi kỳ vượt qua một đợt sóng, con vật nào đủ sức đủ tài, vượt được cả ba đợt, thì mới lấy đỗ mà cho hóa rồng. Trong một tháng trời, bao nhiêu loài thủy tộc đến thi đều bị loại cả, vì không con nào vượt qua được cả ba đợt sóng. Có con cá rô nhảy qua được một đợt thì bị rơi ngay, nên chỉ có một điểm. Có con tôm nhảy qua được hai đợt, ruột, gan, vây, vẩy, râu, đuôi đã gần hóa rồng, nhưng đến lượt thứ ba thì đuối sức ngã bổ xuống, lưng cong khoăm lại và phân lộn lên đầu. Hai con cùng phải trở lại yên nghiệp ở đồng như trước. Đến lượt cá chép vào thi thì bỗng gió thổi ào ào, mây kéo đầy trời, chép vượt luôn một hồi qua ba đợt sóng, lọt vào cửa Vũ Môn. Cá chép đỗ, vây, đuôi, râu, sừng tự nhiên mọc đủ, dạng bộ oai nghi, cá chép hóa rồng phun nước làm ra mưa. Bởi vậy, về sau người ta có câu ví rằng:
Gái ngoan lấy được chồng khôn,
Cầm như cá vượt Vũ Môn hóa rồng.
(Theo Hoàng Minh, Việt Dũng, Thu Nga, Thần thoại Việt Nam chọn lọc, Nxb Thanh Niên, 2019)
Câu 1 (0.5 điểm): Văn bản trên thuộc nhóm Thần thoại nào?
Câu 2 (0.5 điểm): Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản.
Câu 3 (0.5 điểm): Nêu phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 4 (1.0 điểm): Chi tiết Có con tôm nhảy qua được hai đợt, ruột, gan, vây, vẩy, râu, đuôi đã gần hóa rồng, nhưng đến lượt thứ ba thì đuối sức ngã bổ xuống, lưng cong khoăm lại và phân lộn lên đầu lí giải đặc điểm gì của con tôm trong thực tế?
Câu 5 (1.0 điểm): Người cổ đại sáng tạo chi tiết thần Mưa có tật hay quên nhằm giải thích hiện tượng tự nhiên nào?
Câu 6 (1.0 điểm): Chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong cách xây dựng nhân vật của truyện Thần Mưa.
Câu 7 (1.0 điểm): Đoạn: “Khi chiếu Trời ban xuống dưới Thuỷ phủ, vua Thuỷ Tề loan báo cho các giống dưới nước ganh đua nhau mà dự thi. Trời cắt một viên Ngự sử ra sát hạch. Hạch có ba kỳ, mỗi kỳ vượt qua một đợt sóng, con vật nào đủ sức đủ tài, vượt được cả ba đợt, thì mới lấy đỗ mà cho hóa rồng” của văn bản gợi cho em liên tưởng đến việc gì mà các quốc gia và Nhà nước ta đang làm hiện nay? Trình bày suy nghĩ của em về việc làm đó.
Câu 8 (0.5 điểm): Hãy viết 01 đoạn văn ngắn (5 - 7 dòng) về ý nghĩa của hình tượng cá chép trong văn hóa dân gian
II. LÀM VĂN (4.0 điểm)
Viết một bài văn nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và đặc sắc nghệ thuật cuả truyện Thần mưa. (Ngữ liệu phần Đọc hiểu)
