XÁC ĐỊNH ĐỂ TẢI, CHỦ ĐỀ CỦA ĐOẠN VĂN BẢN SAU
"Phạm Từ Hư quê ở Cẩm Giàng, là một người tuấn sảng hào mại không ưa kiểm thức. Theo học nhà xửsĩ Dương Trạm, Trạm thường răn Tử Hư về cài tỉnh hay kiêu căng. Từ đẩy chàng cố sức sửa đổi, trở nên người có đức tỉnh tốt. Khi Dương Trạm chết, các học trò đều tăn đi cả, duy Từ Hư làm lều ở mà để chẩu chực, sau ba năm rồi mới trở về. Năm 40 tuổi, Tử Hư đi thì vẫn chưa đỗ, đời Trần, sang du học ở kinh, ngụ ở trong một nhà dân bên bờ hồ Tây.
Một buổi sáng, ở nhà trọ đi ra, trong ảng sương mù thấy có một đảm những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không, kể lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc. Từ Hư khẽ dòm trộm xem thì người ngồi trong xe, chỉnh thầy học mình là Dương Trạm. Chàng toan đến gần sụp lạy nhưng Trạm xua tay
nói: - Giữa đường không phải chỗ nói chuyện, tối mai nên đến đền Trấn Vũ cửa Bắc, thầy trò ta sẽ hàn huyên. Tử Hư bên sắm rượu và thức nhắm, đúng hẹn mà đến. Thầy trò gặp nhau vui vẻ lắm, chàng nhân hỏi rằng,
Thầy mới từ trần chưa bao lâu, thoắt đã trở nên hiển hách khác hẳn ngày trước, xin thẩy cho biết rõ duyên do để con được vui mừng. Dương Trạm nói:
Ta thuở sống không có một điều thiện nào đăng khen, chỉ có hay giữ điều tin thực đổi với thấy bạn, quý trong những tờ giấy có chữ, hễ thấy rơi vãi liền nhặt mà đốt đi. Đức Để quân đây ngài khen là có bụng tốt tàu xin cho làm chức trực lại ở của Từ đồng. Hôm qua ta hầu lính giả ngài lên chẩu Thiên cung, tình cờ lại gặp
nhà ngươi, đó cũng là vì thấy trò mình có cái mối duyên..." (Trích chuyện Phạm Tử Hữ lên chơi Thiên Tảo, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ, NXB Trẻ, 2016, 7:142)
