Xét trong đạo làm người, trọng thì không gì trọng bằng trung nghĩa, tôn thì không gì tôn bằng danh tiết. Ghét chết, chuộng sống, theo vinh tránh nhục, đó là thường tình của người ta. Tôi từ khi sinh ra tới nay, vẫn chuộng danh tiết, và trọng trung nghĩa, ghét tiểu nhân đến nỗi đi tới hoạ hoạn, thân dù ở trong bước gian hiểm mà chí binh sanh không kém bớt. Ngày đêm than thở, sống có người trên, ơn sánh trời cao để kêu oan. May nghe thấy đại nhân từ kinh sư mới tới, sẽ xét rõ nguyên nhân các tội trạng, có thể mong ngài mở cho con đường sống. Chúng tôi được biết, già trẻ đều mừng vui. Chỉ mong ngài cho làm chức gia nô, để khỏi bị quan huyện làm khổ. Vả lại người xưa có nói: Lấy thù trị thù, tai hoạ không dứt. Đỗ Phú cùng tôi vốn có thù cũ, lại được bổ làm tri huyện bản huyện, đó là cái cớ làm cho chúng tôi phải li tán.
Nay thấy đại nhân, đức kịp tới cả côn trùng, ân kịp tới cả thảo mộc, khơi bùn quét bụi, thù dùng kẻ phản bạn, chiêu nạp kẻ lưu vong, có thể làm cho tôi đổi lỗi theo mới, rửa trí gột ác, thành người dân thời thái bình. Thế tức là làm cho đã chết được sống lại, nắm xương khô được sinh da thịt.
(Thư gửi cho thái giám Sơn Thọ, Nguyễn Trãi, Nguyễn Trãi toàn tập, Hoàng Khôi biên dịch, NXB Văn hoá thông tin, 2001, tr.439, 440).
Câu 1. Văn bản được viết theo thể loại nào của văn nghị luận trung đại?
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của văn bản là ?
Câu 3. Đối tượng hướng đến của văn bản trên là ai?
Câu 4. Theo tác giả, đạo làm người thể hiện ở những phẩm chất nào?
Câu 5. Mục đích hướng đến của văn bản là gì?
Câu 6. Cách xưng hô của Nguyễn Trãi đối với Sơn Thọ cho thấy điều gì?
Câu 7. Đoạn văn mở đầu (từ “ Xét trong đạo làm người…làm cho chúng tôi phải li tán” chủ yếu nêu lên luận điểm gì?
Câu 8. Đoạn văn mở đầu sử dụng chủ yếu các thủ pháp lập luận nào?
Câu 9. Có ý kiến cho rằng: sức hấp dẫn của văn nghị luận là sự kết hợp giữa tính thuyết của lí lẽ với yếu tố biểu cảm. Em hãy chứng minh nhận định này qua văn bản “Thư gửi cho thái giám Sơn Thọ”?
Câu 10. Bức thư của Nguyễn Trãi giúp em hiểu gì về nghệ thuật “tâm công”? Điều đó có ý nghĩa gì trong cuộc sống hiện nay không? Vì sao? Trả lời trong khoảng 5 - 7 dòng.
Phần II. Viết (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của anh/chị về văn hoá ứng xử trong cuộc sống.
