Tại sao các quốc gia cổ đại phương Đông lại xuất hiện sớm hơn công cụ bằng sắt?
Câu hỏi như sau: Công cụ bằng sắt được xuất hiên vào thiên nhiên kỉ thứ 1 TCN và do sự hình thành của công cụ bằng sắt này dẫn đến sự tăng gia sản xuất rồi xuất hiện sự phân hóa giàu nghèo rồi từ đó sự phân hóa giai cấp xuất hiện và cuối cùng là sự ra đời của nhà nước ( vào thiên nhiên kỉ thứ 4 đến TNK thứ 3TCN). Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao các quốc gia cổ đại phương đông lại xuất hiện sớm hơn công cụ bằng sắt? Ai tư duy xem tại sao lại có sự tưởng chừng như vô lí này giúp mình được không?