Lạng là gì, lượng là gì?

Lạng (còn gọi là lượng, tiếng Hán: 兩; pinyin: liǎng) là đơn vị đo khối lượng, trong hệ đo lường cổ Việt Nam, được sử dụng trong giao dịch đời thường ở Việt Nam. Nó cũng là đơn vị đo khối lượng cổ ở Trung Quốc, Hồng Kông,...

Việt Nam
Hiện nay, một lạng = 1/10 cân (kg) = 100 gam (1 cân = 10 lạng),

Tuy nhiên:

Trước đây, thời kỳ người Pháp chưa vào Việt Nam, một lạng xấp xỉ bằng 37,8 gam. Một lạng khi đó bằng 1/16 cân (1 cân = 16 lạng) nên mới có câu nói dân gian "kẻ tám lạng người nửa cân" (ý nói hai bên bằng nhau). Theo từ điển Hán-Việt Thiều Chửu: "Lạng, cân ta, mười đồng cân gọi là một lạng, mười sáu lạng là một cân". Có thể một số địa phương ở Việt Nam vẫn còn dùng quy ước khác nhau về cân và lạng. Có nguồn ghi một lạng bằng 25 gam.

Theo bộ Hán Việt tự điển Thiều Chửu, một lạng bằng 10 đồng (còn gọi là tiền 錢), 100 phân (分), 1000 ly (厘), 10.000 hào (毫), 100.000 ty (絲), 1000.000 hốt (忽).

Sau khi người Pháp vào Việt Nam cho đến hiện nay, thì việc áp dụng hệ đo lường quốc tế mới được triển khai. Lạng đã bị thay đổi ý nghĩa và giá trị. Hiện nay một lạng bằng 1/10 cân, tức là 0,1 kilôgam (đơn vị đo khối lượng tiêu chuẩn trong hệ đo lường quốc tế) hay 100 gam.

Trung Quốc
Ở Trung Quốc, lạng cũng là một đơn vị đo khối lượng cổ, ngày nay được chuẩn hóa với giá trị 50 gam.

Hồng Kông
Lượng (兩) ở Hồng Kông, bằng 1/16 cân Hồng Kông, bằng 37,79936375 g, tương đương với 1+1⁄3 Ounce (1 Ounce avoirdupois quốc tế là 28,3495231 g).

Lạng khi dùng để đo khối lượng Kim loại quý (kim hoàn)
Khi nói về đo lường khối lượng của kim loại quý, ví dụ như vàng, bạc, bạch kim v.v, người Việt cũng dùng từ lạng với ý nghĩa như từ lượng hay cây. Một lạng hay lượng hay cây trong trường hợp này bằng 37,50 gam. Giá trị này hiện vẫn còn được sử dụng trong ngành kim khí quý.

Trong nghề kim hoàn, lượng hay lạng là từ để chỉ đơn vị đo khối lượng của ngành kim loại quý Việt Nam, Trung Hoa, đặc biệt là vàng. Đơn vị đo này còn được dùng để đo khối lượng của một số kim loại quý khác như: bạc, bạch kim (tên khác: platin), vàng trắng. Nó còn được gọi dân dã là cây (như cây vàng).

Một lượng bằng 37,50 gam theo hệ đo lường quốc tế. Đơn vị ước số của nó là chỉ. Một chỉ bằng 1/10 lượng hay 3,75 gam. Tuy nhiên, còn tùy quốc gia có những số đo lượng khác nhau.

Tại Hồng Kong và Singapore, 1 lượng là 37,79936375 g, tương đương với 1+1⁄3 Ounce (1 Ounce avoirdupois quốc tế, còn gọi là lượng tây là 28,349523125 g). Theo đó, 1 kg có 26,455 lượng vàng.

Tại Đài Loan, 1 lượng vàng (金衡兩 = kim hành lượng) là 37,429 g, tương đương khoảng ~1,2 troy ounces. Có thông tin là Hong Kong nay cũng dùng hệ đo lường này.

Tại Việt Nam, nghị định của Chính phủ Việt Nam năm 2007, quy định một chỉ bằng 3,75 gam hoặc bằng 1/10 cây (cây vàng cũng còn gọi là lạng vàng hay lượng vàng, bằng 37,5 g).

Tại thị trường quốc tế, vàng được giao dịch theo đơn vị Troy Ounce (1 Troy ounce là 31,103 476 8 g).