Giờ Trả Bài Tập Làm Văn - Khúc Nhạc Lòng Rung Động

Trong ký ức của mỗi học trò, giờ trả bài tập làm văn có lẽ là một trong những khoảnh khắc mang nhiều cung bậc cảm xúc nhất. Đó không chỉ là thời điểm để đón nhận kết quả của những đêm thức khuya, những dòng chữ nắn nót, mà còn là một sân khấu nhỏ, nơi những niềm vui bất ngờ và nỗi thất vọng thoáng qua đan xen, tạo nên một bức tranh học đường đầy màu sắc. Với lớp chúng tôi, giờ trả bài văn càng trở nên "sôi động nhất" bởi một "thông lệ" đặc biệt của thầy giáo: thầy thường đọc to trước lớp hai bài viết, một là đỉnh cao chói lọi của điểm số, hai là vực sâu thăm thẳm của sự "thất bại".

Những tràng pháo tay giòn giã, những ánh mắt ngưỡng mộ xen lẫn chút ghen tị dành cho "tác giả" của bài văn điểm cao nhất là điều dễ hiểu. Nhưng đồng thời, những tiếng cười khúc khích, đôi khi có phần vô tư, lại trút xuống người không may mắn sở hữu bài viết bị thầy giáo "điểm danh" bằng những mỹ từ chẳng mấy dễ chịu. Oái oăm thay, những "kiệt tác" bị chê "qùe", "cụt", "thiếu sức thuyết phục…" ấy lại có một đời sống riêng, len lỏi vào những câu chuyện phiếm sau giờ học, thậm chí vượt ra ngoài phạm vi lớp, trở thành những "giai thoại" khiến khổ chủ chỉ còn biết cúi mặt, ước gì có thể tan biến vào hư không.

Trong cái không khí vừa hồi hộp vừa náo nhiệt ấy, khi xấp bài trên tay thầy giáo cứ vơi dần, vơi mòn, trái tim mỗi đứa chúng tôi đều đánh trống liên hồi. Liệu tên mình sẽ vang lên trong sự tự hào hay sự bẽ bàng? Câu hỏi ấy cứ lẩn quẩn trong đầu, gieo vào lòng một nỗi thấp thỏm khôn nguôi.

Hôm nay cũng không ngoại lệ. Tiếng mở cặp quen thuộc của thầy giáo vừa vang lên, cả lớp đã đồng loạt nhấp nhổm. Đề bài lần này là "Hãy kể lại một kỷ niệm sâu sắc của em". Thầy đã từng nói, với bốn mươi tâm hồn khác biệt, sẽ có bốn mươi câu chuyện độc đáo, không thể nào trùng lặp như những lần chúng tôi cố gắng biện minh cho sự "đơn điệu" trong các bài chứng minh văn học.

Nhưng hôm nay, một sự khác thường đã xảy ra. Thay vì tự tay đọc và nhận xét từng bài, thầy giáo trao xấp bài cho lớp trưởng, chỉ giữ lại duy nhất một tờ giấy. Một! Sự ngạc nhiên lan tỏa khắp không gian lớp học. Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía thầy, cố gắng nghển cổ để nhìn trộm cái tên định mệnh và con số điểm bí ẩn, nhưng vô vọng. Đó là bài hay nhất, niềm tự hào của cả lớp? Hay là bài tệ nhất, đề tài cho những tràng cười bất tận?

Trong tiềm thức của nhiều người, Kim Chi, cô bạn nổi tiếng với ngòi bút sắc sảo nhất lớp, nghiễm nhiên được "chọn mặt gửi vàng". Nhưng rồi, dự đoán ấy nhanh chóng tan thành mây khói khi Kim Chi nhẹ nhàng nhận lấy bài của mình từ tay lớp trưởng. Vậy thì, thầy giữ lại bài dở nhất rồi! Ánh mắt của cả lớp đồng loạt chuyển về phía Cường, kèm theo những tiếng cười khúc khích đầy ẩn ý. Cường nổi tiếng với những câu văn "bất hủ" như "Đi một ngày đàng học một sàng khôn vậy nên chúng ta phải đi nhiều ngày hơn nữa"… Nhưng rồi, Cường cũng đã cầm trên tay bài viết của mình.

Vậy thì bài văn còn lại là của ai? Hay đến mức nào mà thầy phải đích thân đọc? Dở tệ ra sao mà thầy muốn cả lớp cùng "thưởng thức"? Tất cả vẫn là một màn sương mù bí ẩn, bao trùm lên cái không khí vốn đã căng thẳng của giờ trả bài. Trời ơi, môn văn! Cái môn học mà điểm số có thể nhảy múa thất thường như con lắc đồng hồ. Có khi bài trước vừa nhận được điểm 6 với lời phê "Lối hành văn trong sáng, nên đọc nhiều để dẫn chứng phong phú hơn", thì bài sau đã "hạ cánh" xuống điểm 4 với lời phê "Quá lan man dông dài"! Điểm bảy môn văn của thầy, đối với chúng tôi, dường như là một giấc mơ xa vời, một đỉnh núi mờ ảo mà ngay cả Kim Chi, người luôn đứng đầu lớp về môn học này, cũng phải thừa nhận sự khó khăn.

Chúng tôi dõi theo từng động tác của lớp trưởng, cho đến khi tờ giấy cuối cùng được trao đi. Chỉ còn lại Dũng, cậu bạn mới chuyển đến lớp tôi được hai tháng. Một sự im lặng đột ngột bao trùm, rồi không hẹn mà cả lớp đều đồng loạt quay sang nhìn Dũng, người mà bài văn đang nằm trang trọng trên tay thầy giáo.

Tránh né những ánh mắt tò mò của cả lớp, Dũng vội vã quay mặt ra cửa sổ. Chúng tôi không nhìn thấy khuôn mặt cậu, nhưng vành tai và gáy của Dũng thì đỏ ửng lên một cách rõ rệt. Sự lúng túng, ngại ngùng hiện rõ trên dáng vẻ của cậu.

Dũng, một học sinh trường huyện mới chuyển về, không có gì quá nổi bật. Mọi thứ ở cậu đều bình thường, thậm chí chưa từng có dấu hiệu nào cho thấy cậu có năng khiếu đặc biệt với môn văn. Vậy mà điểm 8. Phải, một con số 8 đỏ chói! Chúng tôi nhìn rõ nó khi thầy giáo đưa tay chỉnh lại cặp kính trên sống mũi, một cử chỉ quen thuộc mỗi khi thầy xúc động. Giọng thầy trầm xuống, mang theo một chút nghẹn ngào:

“Kỷ niệm sâu sắc nhất của em là khi nhận được thư của ba em. Nhà em nghèo lắm nhưng ba má cho em ra phố học để sau này em có thể làm được điều gì đó tốt đẹp hơn. Cho em ra phố, ngoài việc phải kiếm việc làm thêm để có tiền trang trải chuyện học hành của em, ba em còn phải làm những việc mà khi ở nhà em có thể đỡ đần được cho gia đình. Chưa bao giờ ba má em viết cái gì cả, mỗi khi cần viết thư về quê hay viết đơn từ là ba má đọc cho em viết…”   

Thầy giáo ngừng lại, nhìn khắp cả lớp một lượt rồi nói, giọng đầy trang trọng:

“Các em, thầy sẽ viết lại nguyên văn lá thư của ba bạn Dũng lên bảng cho chúng ta cùng đọc.”

Một chuyện lạ chưa từng có. Tất cả chúng tôi đều hồi hộp, tò mò dõi theo từng con chữ hiện ra dưới ngòi phấn của thầy. Những con chữ vụng về, xiêu vẹo nhưng chứa đựng một tình cảm lớn lao đang dần hiện ra trên tấm bảng đen:

“Con iu thương của ba chìu hôm qua ba kiu người báng con heo đễ có tiềng gưởi cho con con nhớ nhà không cã nhà nhớ con nhìu lắm cố học nge con chừn nào mùa màn song ba má xẽ ra thăm con”   

Lá thư ngắn ngủi, vỏn vẹn 45 chữ, không một dấu chấm, không một dấu phẩy. Nhưng trong sự thiếu sót về hình thức ấy lại ẩn chứa một sự chân thành, mộc mạc đến nghẹn lòng.

Khi thầy giáo quay lại, Dũng đã gục mặt xuống bàn, hai vai run run. Có lẽ cậu đang cố gắng kìm nén những giọt nước mắt. Đôi mắt của thầy cũng hoe đỏ, ánh lên một niềm xúc động sâu sắc.

Cả lớp chìm trong một sự im lặng tuyệt đối trước lá thư đầy lỗi chính tả trên bảng, lá thư vụng về của một người cha quanh năm chỉ quen với ruộng đồng, lần đầu tiên cầm bút viết cho đứa con xa nhà. Trong khoảnh khắc ấy, không một ai trong chúng tôi còn nghĩ đến những con điểm, những lời phê. Tất cả đều cảm nhận được một thứ tình cảm thiêng liêng, mộc mạc mà sâu sắc, thứ tình cảm đã vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ, chạm đến trái tim của thầy giáo và lay động cả tâm hồn của những cô cậu học trò đang tuổi mới lớn. Bài văn của Dũng, không hoa mỹ, không cầu kỳ, nhưng lại chứa đựng một kỷ niệm chân thật và xúc động nhất, một minh chứng hùng hồn cho thấy giá trị thực sự của văn chương không nằm ở những con chữ trau chuốt mà ở những cảm xúc chân thành xuất phát từ trái tim. Giờ trả bài hôm ấy, không có tiếng cười chế nhạo, chỉ có sự im lặng đồng cảm và một bài học sâu sắc về tình người.