A. Mở bài:
- Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam, hình ảnh người mẹ luôn là một đề tài sâu sắc và đầy cảm xúc, là nguồn cảm hứng dồi dào cho các nhà thơ.
- Lương Đình Khoa, với tác phẩm "Mùa thu và mẹ", đã mang đến cho người đọc một góc nhìn mới mẻ và sâu lắng về hình ảnh người mẹ.
- Bài thơ không chỉ miêu tả hình ảnh của người mẹ mà còn thể hiện sâu sắc tình cảm của người con dành cho mẹ, qua những biện pháp nghệ thuật độc đáo và ngôn ngữ giàu biểu cảm.

B. Thân bài

1. Khái quát chung:
- Lương Đình Khoa là một tác giả trẻ, có năng lực viết đa dạng về các đề tài, đặc biệt là các tác phẩm về tình cảm gia đình.
- "Mùa thu và mẹ" là một bài thơ mang đậm dấu ấn cá nhân của tác giả, thể hiện lòng biết ơn và tình yêu thương chân thành của người con đối với mẹ.
- Chủ đề của bài thơ xoay quanh hình ảnh người mẹ tảo tần, chịu thương chịu khó và tình cảm sâu nặng của người con.

2. Phân tích từng đoạn thơ

Khổ thơ đầu:
- Hình ảnh người mẹ hiện lên qua hành động "gom lại từng trái chín trong vườn" và "rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ". Điều này cho thấy sự cần mẫn, tỉ mỉ và chăm chỉ của mẹ. Mẹ như một người nông dân tận tụy, luôn cống hiến hết mình vì gia đình.
- Thán từ "Ôi" và phép liệt kê các loại trái cây như na, hồng, ổi, thị... không chỉ gợi tả một mùa thu đầy màu sắc mà còn thể hiện sự chắt chiu, dành dụm của mẹ qua từng năm tháng.
- Người con nhận ra những "ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu", chứng tỏ sự thấu hiểu và cảm động trước nỗ lực, hy sinh của mẹ.

Khổ thơ tiếp theo:
- Hình ảnh giọt mồ hôi mẹ rơi trong chiều và đôi vai gầy nghiêng nghiêng gợi lên sự mệt mỏi, vất vả của mẹ. Đây là những hình ảnh quen thuộc nhưng giàu sức lay động.
- Người con cảm nhận được mùa thu "vọng về những thương yêu", diễn tả một mùa thu không chỉ của đất trời mà còn là mùa thu của tình mẹ con.
- Nhân hóa áng nắng "mong manh đậu bên thật khẽ" như một cách tác giả miêu tả sự nhẹ nhàng, dịu dàng của thời gian và không gian, đồng điệu với tình cảm của người con.

Khổ thơ cuối:
- Trước không gian tĩnh lặng và heo may thoảng qua, người con không thể "chợp mắt". Sự xao xác của đêm, sự im lặng của không gian có sức mạnh gợi nhớ, gợi thương.
- Âm thanh "tiếng ho thao thức" của mẹ trong đêm làm nổi bật sự lo âu và tình thương của con dành cho mẹ.
- "Sương vô tình đậu trên mắt rưng rưng" là một hình ảnh ẩn dụ đẹp, gợi lên cảm giác mất mát, tiếc nuối và yêu thương chan chứa của người con.

3. Phong cách ngôn ngữ và biện pháp nghệ thuật:
- Bài thơ sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, giản dị nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc, thể hiện được tâm tư tình cảm chân thành của tác giả.
- Biện pháp nhân hóa, ẩn dụ và liệt kê được sử dụng một cách hợp lý, tăng thêm tính biểu cảm và sức gợi của bài thơ.

4. Thông điệp và cảm nhận:
- Thông điệp sâu sắc của bài thơ nằm ở tình yêu thương vô bờ bến và sự hy sinh vĩ đại của người mẹ. Đồng thời, tác phẩm cũng là lời nhắc nhở về lòng biết ơn và trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ.
- Bài thơ giúp ta thêm trân trọng và yêu quý những giá trị gia đình, là một bài học về lòng biết ơn và tình yêu thương.

5. So sánh với tác phẩm khác:
- Cùng viết về chủ đề người mẹ, bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt cũng làm nổi bật lên những phẩm chất cao quý của người mẹ, bà. Mỗi tác giả có cách tiếp cận và biểu đạt riêng nhưng đều truyền tải được tình cảm sâu sắc và thiêng liêng.

C. Kết bài:
- "Mùa thu và mẹ" không chỉ là một tác phẩm có giá trị nghệ thuật mà còn là một bức thư gửi gắm tình yêu thương sâu sắc của người con đối với mẹ.
- Bài thơ giúp ta thêm yêu quý và trân trọng những giá trị cao đẹp trong cuộc sống, đồng thời khơi dậy trong mỗi người lòng biết ơn và tình yêu thương đối với gia đình.