Cầm đã miêu tả trong bài thơ “Bên kia sông Đuống”.

Quê tôi là một vùng thuần nông, người dân chỉ quen việc đồng áng, cấy cày, chăn nuôi. Những lúc nông nhàn, họ lại đi đánh dậm, riu tôm, mò cua, bắt ốc... Trước đây, ở đầu làng có cây đa to (bị chặt để lấy gỗ làm bàn ghế cho học sinh tiểu học), có bến nước thơ mộng bên dòng sông Đuống (giờ là nơi tập kết vật liệu xây dựng), có sân đình rất to và đẹp (nhưng nó đã bị phá từ hồi tiêu thổ kháng chiến chống Pháp năm 1950). Nhiều lần tôi tự hỏi: Còn bao nhiêu làng quê còn in dấu hồn của làng quê Việt, với những cây đa – bên nước – sân đình, những lũy tre xanh ngắt để ru hồn ta mỗi trưa hè yên ả, để cho ta mơ về, nghĩ về mỗi lúc tàn canh?

Ký ức đưa tôi về với năm tháng tuổi thơ những năm 60 của thế kỷ trước, thuở hoa niên với những trò chơi con trẻ: đánh bi, đánh khăng, đánh đáo, chơi chuyền, ô ăn quan, đáo lỗ, nhảy ngựa... mà bây giờ lại thấy thương cho tụi trẻ, chúng chẳng biết đến và không được chơi những trò chơi dân gian ngày trước.

Ngày xưa quê tôi rất nghèo, đa phần nhà mái gianh, mái rạ, xuân về hoa xoan, hoa bưởi rơi đầy một khoảng sân đất trước nhà, tỏa mùi thơm ngây ngất. Tối đến đi ngủ có khi không cần khóa cửa vì tài sản chẳng có gì đáng giá (ngoài bồ thóc và mấy bộ quần áo mặc, xe đạp và đài bán dẫn và người dân vẫn quen sống chân chất như hạt lúa, củ khoai. Nay đã khác xưa nhiều, nhà mái bằng 2 - 3 tầng thay thế hầu hết những nhà mái gianh, mái ngói, bể nước, sân gạch, điện sáng về tới từng gia đình, tiện nghi đầy đủ hơn.... nhưng nhiều nhà kín cổng, cao tường, sống cách biệt với xung quanh.

Ruộng đất quê tôi đang bị thu hẹp dần để làm khu công nghiệp, khu chế xuất. Mỗi lần về quê tôi lại mỗi hộ được đôi, ba chục triệu đồng (thậm chí cả trăm triệu đồng) vì HTX bán và cho thuê ruộng. Môi trường sinh thái ở đây giờ không còn trong lành và thanh cảnh như xưa. Rác rưởi, túi ni lông mỗi ngày xả ra chỉ lấp tạm ở một vùng trũng nào đó. Dưới đồng, dưới mương ngày xưa nhiều tôm, cua, cá, lươn, ốc, ếch, cà cuống... do bị bơm nhiều thuốc sâu, đánh bắt bằng ác quy điện thường xuyên nên không còn nhiều cá nữa.

Vẫn biết rằng, thời buổi kinh tế thị trường, hội nhập và giao lưu quốc tế, sẽ có nhiều cái lợi, cái được để đất nước phát triển đi lên. Nhưng những cái mất mát không thể cân – đong – đo - đếm được đối với mỗi làng quê Việt Nam, với nông thôn và nông dân Việt Nam truyền thống và bản sắc của làng quê Việt Nam. Trong dòng chảy bộn bề của cuộc sống hôm nay, chúng ta phải làm gì để bảo tồn và phát huy hiệu quả những phong tục đẹp và bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc cho hôm nay, cho ngày mai và cho muôn đời sau???