Mầm đá là gì?

Mầm đá là đá non mới mọc, trên thực tế thì không có mầm đá. Tuy nhiên, có một truyện về Trạng Quỳnh có nhắc đến món ăn mầm đá này.



Chúa Trịnh quanh năm ăn toàn sơn hào, hải vị, chả thiếu thức gì, mà vẫn không thấy ngon miệng.
Môt hôm, Quỳnh túc trực, Chúa bảo:
- Ta ăn đủ của thơm vật lạ, mà không biết ngon. Ngươi có biết thứ gì ngon thì nói cho ta hay?
- Tâu Chúa, Chúa đã xơi mầm đá chưa ạ?
- Vị ấy ngon lắm à?
- Dạ, ngon lắm.
- Thật như thế thì làm để ta nếm thử xem?
Quỳnh sai người lập tức đi lấy "mầm đá" về ninh nhừ để làm đồ ngự thực, còn mình thì lủi về nhà lấy một lọ tương ngon, một đĩa muối trắng. Lọ tương thì bịt thật kỹ ngoài đề hai chữ "Đại phong" đem sang giấu một chỗ.
Chúa đợi lâu, thấy đói bụng, hỏi:
- Mầm đá đã chín chưa ?
Quỳnh thưa:
- Chưa được.
Chốc chốc, Chúa lại hỏi, Quỳnh tâu:
- Thứ ấy phải cho thật chín, không thì lâu tiêu.
Khuya, Chúa lại hỏi. Quỳnh biết Chúa đói lắm rồi, mới tâu:
- Xin Chúa hãy xơi tạm vài thứ dã vị này, còn mầm đá xin dâng sau.
Rồi truyền dọn cơm tương với muối dâng lên. Chúa đang đói, ăn ngon miệng. Trông thấy lọ đề hay chữ "Đại phong" lấy làm lạ. Chúa hỏi:
- Mầm "Đại phong" là mầm gì mà ngon thế?
- Bẩm là đồ dã vị thường dùng.
- Là gì, nói lên cho ta biết?
- Bẩm tương ạ?
- Ngươi để hai chữ "Đại phong" là nghĩa là sao?
- Bẩm "Đại phong" là gió lớn, gió lớn thì đổ chùa, đổ chùa thì tượng lo, tuợng lo là lọ tương.
- Lâu nay ta không ăn, quên mất cả vị, sao ngon thế?
- Tâu Chúa, quả không sai. Lúc đói thì ăn gì cũng ngon, no thì không thấy gì vừa miệng!
Chúa cười bảo:
- Ngươi nói phải. Thế ra ngươi làm cho ta thật đói để ăn cho biết ngon, chứ đợi mầm đá thì biết đến bao giờ cho chín.

Món súp đá

Nhiều năm về trước, có ba người dân du mục vừa mệt vừa đói, nên quyết định ghé vào một ngôi làng nhỏ trên đường mong có một bữa ăn. Dân làng thấy những người dân du mục trông rách rưới thì ngay lập tức đem giấu hết thức ăn đi. Rồi họ ra gặp ba người du mục ở sân lớn của làng, bắt tay chào hỏi, nhưng nói rằng thật đáng tiếc vì làng bị mất mùa, chẳng có gì để ăn cả.

Ba người du mục quay ra nói chuyện với nhau một chút, rồi một người lên tiếng:
- Vì các bạn chẳng có gì để chia sẻ cho chúng tôi cùng ăn, vậy chúng tôi sẽ chia sẻ một bí mật nho nhỏ: cách nấu món súp từ những viên đá.

Tất nhiên, dân làng vô cùng tò mò và ngay lập tức, họ nổi lửa, đem chiếc nồi lớn nhất làng ra bắc nước lên. Ba người du mục chọn ba viên đá nhẵn, rửa sạch sẽ rồi bỏ vào nồi nước.
- Bây giờ chúng ta chỉ cần chờ một lúc, sẽ có món súp rất ngon - Một người du mục nói - Nhưng một chút muối và rau mùi sẽ làm món súp thơm hơn rất nhiều.
Một người dân làng hào hứng đứng dậy, kêu lên:

- Thật rùng hợp! Tôi vừa nhớ ra mình còn ít muối và rau mùi ở nhà!
Và bà chạy ngay đi, rồi mang tới lọ muối, một túi rau mùi và cả một ít củ cải.
 
Khi nước bắt đầu sôi, cứ thỉnh thoảng, ba người du mục lại nói rằng nếu có thêm một chút xíu thức ăn này nọ thì món súp sẽ thơm ngon tuyệt vời hơn. Và "trí nhớ" của dân làng cũng ngày càng "được cải thiện": họ "nhớ ra" thêm rằng họ vẫn còn lúa mạch, cà-rốt, kem và cả thịt bò. Họ dần đem chúng tới bỏ vào cái nồi lớn. Thậm chí, có người còn đem cả rượu vang tới.

Khi món súp chín, mọi người ngồi quây quần, cùng ăn uống, khiêu vũ và hát suốt đêm cùng những người bạn mới. Chưa bao giờ họ có một "hội làng" vui như vậy.

Sáng sớm, khi ba người du mục tỉnh dậy và chuẩn bị tiếp tục lên đường, thì dân làng cũng gói ghém cho họ một ít bánh mỳ và phomát mang theo. Dân làng nắm lấy tay ba người du mục với vẻ rất biết ơn:

- Các anh đã tặng chúng tôi món quà thật lớn: bí mật để nấu món súp từ những viên đá. Nhờ có bí mật ấy mà chúng tôi đã có một buổi tụ họp dân làng rất vui vẻ. Xin cảm ơn các anh.

Lúc này, những người du mục mỉm cười:
- Bí mật không phải là ở món súp nấu bằng đá, mà bí mật của chúng tôi là một điều rất hiển nhiên: chỉ khi chia sẻ, tất cả chúng ta mới tìm được niềm vui.

Và họ lại tiếp tục lên đường.