Cầu ngói Phát Diệm - Kim Sơn - Ninh Bình

Cầu ngói Kim Sơn hay cầu ngói Phát Diệm là cây cầu mái ngói nằm bắc qua sông Ân ở trung tâm thị trấn Phát Diệm, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình, cây cầu được xây dựng năm 1902, cầu ngói Phát Diệm là một trong những cây cầu có kiến trúc độc đáo ở nước ta hiện nay.


Cầu ngói Phát Diệm, Kim Sơn, Ninh Bình.

Cầu ngói Phát Diệm Kim Sơn là một công trình độc đáo, cầu có dáng cầu vồng, đã được in hình trên tem bưu chính Việt Nam. So với 5 cây cầu ngói hiện còn lại ở Việt Nam, cầu ngói Phát Diệm có chiều dài khá lớn, 36 m, chia thành 3 nhịp, mỗi nhịp có 4 gian, tổng là 12 gian, cây cầu như một ngôi đình làng.



Hai bên thân cầu có hai dãy lan can và cột đều bằng gỗ lim. Trên cầu là mái che cầu phong li tô, lợp ngói đỏ cổ truyền của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Lối đi hai đầu cầu có các bậc tam cấp. So với Chùa Cầu Hội An và cầu ngói Thanh Toàn, cầu ngói Phát Diệm có dáng vẻ nhẹ nhàng và thanh thoát, thể hiện tài năng sáng tạo đặc biệt của người dân công giáo.



Đây được đánh giá là cây cầu hiếm và có giá trị nghệ thuật cao nhất trong các loại cầu cổ ở Việt Nam. Cầu vừa có chức năng giao thông, vừa là một mái đình cổ kính, hơn nữa lại là điểm dừng chân tránh mưa nắng, nơi đôi lứa hẹn hò, là điểm hẹn văn hóa của người dân địa phương qua nhiều thế hệ.

Dân gian có câu "cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài" để ca ngợi vẻ đẹp kiến trúc những cây cầu cổ ở xứ Sơn Nam, trong đó có cầu Ngói Phát Diệm ở Kim Sơn, cầu Trà Là ở thành phố Ninh Bình và cầu Đông ở cố đô Hoa Lư.

Trải qua thời gian dài, do thời tiết khắc nghiệt nên có một số hạng mục ở trên cầu bị xuống cấp, được tu sửa lại cho chắc chắn, nên hiện nay có các mố và rầm được làm bằng xi măng, sắt thép.


Cầu chỉ dành riêng cho người đi bộ, các phương tiện khác đi qua đây rất khó do có các bậc tam cấp.



Hơn 100 năm qua, cây cầu ngói Phát Diệm luôn là niềm tự hào của người dân thị trấn Phát Diệm, huyện Kim Sơn (Ninh Bình). Cây cầu này không chỉ là cây cầu để qua lại bình thường mà còn là một công trình văn hóa rất ý nghĩa. Cùng với Chùa Cầu ở Hội An (Quảng Nam), cầu ngói Thanh Toàn ở huyện Hương Thủy (Thừa Thiên Huế), cầu ngói Phát Diệm, huyện Kim Sơn là một trong những cây cầu có kiến trúc độc đáo nhất ở nước ta hiện còn lưu giữ, bảo tồn đến ngày nay.



Huyện Kim Sơn xưa kia vùng đất sình lầy ven biển, ông Nguyễn Công Trứ (1778 – 1858) là người đã có công lớn trong việc khai sinh, mở rộng và ghi danh vùng đất này trên bản đồ Việt Nam. Trong thời gian lấn biển mở rộng diện tích đất nơi đây, cùng với việc lấn đất bãi bồi ven biển mở làng, ông đã cho xây dựng hệ thống thủy lợi để dẫn nước ngọt về thau chua rửa mặn. Sông Ân chảy qua thị trấn Phát Diệm là một công trình thủy lợi được ông cho xây dựng trong nhiều năm, lấy nước ngọt từ đầu nguồn về đây rửa mặn để người dân sản xuất được thuận lợi.

Khi có con sông này, việc đi lại của người dân hướng về phía biển mở rộng diện tích đất gặp nhiều khó khăn, Nguyễn Công Trứ đã cho xây dựng một cây cầu nối đôi bờ sông Ân. Ban đầu cầu được xây dựng bằng thân những cây gỗ to, những tấm gỗ lớn, cầu rộng để cho người dân đi lại thoải mái. Do thời gian bị hư hại, đến năm 1902 cây cầu này được thay thế bằng một cây cầu ngói. Cây cầu ngói có kiến trúc cổ xưa được làm hoàn toàn bằng gỗ, bên trên lợp ngói.



Trải qua hơn 100 năm, cầu ngói Phát Diệm ngày nay vẫn còn giữ được nguyên dáng vẻ của chiếc cầu xưa. Cầu có dáng cong cầu vồng, bên trên lợp ngói, hai bên là hai hàng cột gỗ và những song gỗ lim làm lan can rất chắc chắn. Cầu có 3 nhịp, mỗi nhịp có 4 gian. Chiều dài của cây cầu này là 36m, chiều rộng là 3m. Phía hai bên đầu cầu có các bậc tam cấp, chỉ người đi bộ mới qua được cầu.

Với người dân Phát Diệm, cây cầu ngói này không chỉ có chức năng giao thông qua lại mà còn như một mái đình làng cổ kính, điểm hẹn văn hóa thân thuộc, nơi giao lưu hẹn hò của thanh niên nam nữ, là niềm tự hào của người dân nơi đây với du khách mỗi khi đến tham quan.

Trải qua hơn 100 năm, cây cầu ngói Phát Diệm vẫn giữ nguyên được dáng cầu vồng.


Năm xây dựng cầu được ghi trên mái, gian chính giữa của cây cầu.










Cầu ngói Phát Diệm Kim Sơn Ninh Bình.