Thơ văn - danh ngôn

Ngày xuân con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.

Dập dìu tài tử, giai nhân,
Ngựa xe như nước áo quần như nêm.
Ngổn ngang gò đống kéo lên,
Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay.

Tà tà bóng ngả về tây,
Chị em thơ thẩn dan tay ra về.
Bước dần theo ngọn tiểu khê,
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.
Nao nao dòng nước uốn quanh,
Nhịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.

Đoạn thơ trên trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, từ câu 39 đến 54.

Chú thích:
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi: "Thiều quang" chỉ ánh sáng tươi đẹp, chỉ tiết mùa xuân. Mùa xuân có 90 ngày (ba tháng), mà đã ngoài 60, tức là đã qua tháng 2, bước sang tháng ba.
Thanh minh: Là tiết đầu của mùa xuân nhằm vào đầu tháng ba.
Tảo mộ: Quét mộ, theo tục cổ, đến tiết Thanh minh, con cháu đi viếng và sửa sang lại phần mộ của cha mẹ tổ tiên.
Đạp thanh: giẫm lên cỏ xanh, (thanh: là cỏ), chỉ việc trai gái đi chơi xuân, giẫm lên cỏ xanh ngoài đồng, do đó mà đi lễ Thanh minh thì thường có hội Đạp thanh.
Yến anh: Chim yến (én), chim anh (có khi đọc là oanh), hai loài chim về mùa xuân, thường hay ríu rít từng đàn. Đây ví với cảnh những đoàn người rộn ràng đi chơi xuân.
Ngựa xe như nước: Ngựa xe qua lại như nước chảy, hết lớp này đến lớp khác.
Áo quần như nêm: Ý nói người đông đúc, chen chúc.
Ngổn ngang gò đống kéo lên: Những đoàn người ngổn ngang kéo nhau lên nơi gò đống.
Vàng - vó: Một loại vàng giấy, dùng trong việc đưa ma hoặc lễ hội.
Tiểu khê: Ngòi nước, ngánh nước nhỏ.

Xem thêm: Tiết Thanh Minh là gì?

Con gà cục tác lá chanh
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi củ riềng.

Thiên tăng tuế nguyệt, niên tăng thọ
Xuân mãn càn khôn, phúc mãn đường
Dịch nghĩa:
Trời thêm năm tháng, tuổi thêm thọ
Xuân khắp đất trời, phúc khắp nhà
 

Tân niên hạnh phúc bình an đến
Xuân nhật vinh hoa phú quý về
Hoặc:
Ngày xuân hạnh phúc bình an đến
Năm mới vinh hoa phú quý về

Tập thể dục, tập thể dục tập thể
Hợp đoàn ca, hợp đoàn ca hợp đoàn
(Ghi chú: Vế đối 2 của Nguyễn Sư Giao)

Da trắng vỗ bì bạch
Rừng sâu mưa lâm thâm
Ghi chú:
Vế đối 1: Đoàn Thị Điểm (hiệu là Hồng Hà nữ sĩ)
Vế đối 2: Nguyễn Tài Cẩn (nhà ngữ học)

Ngoài ngõ mừng xuân nghênh phúc lộc
Trong nhà vui Tết đón bình an

Xuân an khang đức tài như ý
Niên thịnh vượng phúc thọ vô biên

Cạn ly mừng năm qua đắc lộc
Nâng cốc chúc năm mới phát tài

Lộc biếc, mai vàng, xuân hạnh phúc
Đời vui, sức khoẻ, tết an khang