Thanh

Chuyên gia phòng thí nghiệm Bệnh lý Y tế New South Wales ở Australia phát triển thành công virus corona sống từ bệnh nhân, không phải mẫu vật tổng hợp.

"Các chuyên gia y tế trên toàn thế giới có thể ngăn chặn sự lây lan của virus corona mới trong cộng đồng nhanh hơn, sau bước đột phá của các nhà nghiên cứu ở New South Wales", tuyên bố của Bộ Y tế Australia cho biết.

Nhóm các nhà khoa học ở Australia cho biết đã phát triển thành công phiên bản virus corona mới trong phòng thí nghiệm, lần đầu tiên được tái tạo bên ngoài Trung Quốc, trong bước đột phá có thể giúp nhanh chóng tạo ra vắc-xin. (Ảnh: Getty).

Bộ trưởng Y tế Australia Brad Hazzard cho biết các chuyên gia hiện có thể giúp ngăn chặn sự lây lan của virus nhanh hơn, vì hiểu được dịch tễ học của bệnh là cần thiết để phát triển xét nghiệm chẩn đoán đáng tin cậy để xác định và kiềm chế nó.

"Chẩn đoán sớm và chính xác các loại virus truyền nhiễm và gây chết người là rất quan trọng vì bệnh nhân không được chẩn đoán có thể vô tình truyền nó cho người khác", CNN dẫn lời ông Hazzard.

Giáo sư Dominic Dwyer, Giám đốc về bệnh lý sức khỏe cộng đồng của Bệnh lý Y tế New South Wales nói: "bước đột phá này sẽ mở rộng quyền truy cập vào xét nghiệm chẩn đoán nhanh hơn, đáng tin cậy cho các bệnh nhân bị nhiễm bệnh không chỉ ở đây mà trên toàn thế giới".

Ông nói thêm rằng các công cụ virus tổng hợp không cung cấp mức độ chính xác chẩn đoán cao tương xứng để phát triển các loại thuốc hiệu quả nhằm điều trị cho bệnh nhân.

"Chúng tôi tự hào có thể chia sẻ khám phá của chúng tôi với Tổ chức Y tế Thế giới cùng các nhà nghiên cứu và bác sĩ toàn cầu để cùng nhau cứu sống mọi người", Dwyer nói.

Bí ẩn ở chỗ, cho dù có bị chặt đầu, loài giun này không những mọc lại đầu một cách nguyên vẹn mà thậm chí còn có thể khôi phục trí nhớ.

Trong thần thoại Hy Lạp, người anh hùng Hercules phải chiến đấu với Hydra, một con rồng 9 đầu. Chặt đầu này, nó lại mọc ra hai cái đầu mới.

Còn giới khoa học thì từ lâu đã biết đến khả năng tái sinh kì diệu này của loài giun dẹp Planaria: chúng mọc lại đầu mới sau khi bị chặt đầu.

Về phân loại, Planaria được xếp vào ngành giun dẹp. Thoạt nhìn, loài động vật chuyên sống ở đáy sông, đáy hồ này chẳng có gì đặc biệt. Cơ thể chúng chỉ dài một đốt ngón tay. Giun dẹp có bộ não và hai mắt ở phía đầu, có khả năng cảm nhận được ánh sáng.

Thế nhưng loài giun nhỏ bé này có khả năng đặc biệt mà hầu hết các loài động vật không có. Nếu bị chặt mất phần đầu, chỉ trong vài tuần từ thân giun, một cái đầu hoàn chỉnh khác sẽ mọc lại như cũ!

Thế còn phần đầu bị cắt ra? Các tế bào của đầu giun cũng lập tức phân chia và khôi phục lại cả một cơ thể nguyên vẹn. Tóm lại, từ một con giun bị cắt rời, hai con giun mới giống hệt nhau sẽ hình thành.

Tương tự như vậy, sẽ ra sao nếu giun Planaria bị cắt làm ba mảnh? Ba phần của con giun không vì thế mà chết đi, trái lại, chúng tiếp tục phát triển thành ba cá thể giun mới. Các nhà khoa học kết luận, khả năng tái sinh độc đáo này đã được quy định trong hệ gene của giun.

Vì thế, dù bạn có băm vằm con giun Planaria thành hàng trăm mảnh thì chúng cũng không hề hấn gì. (nghe có vẻ đáng sợ, đúng không?)

Bởi chỉ cần một tế bào của con giun trưởng thành cũng đã đủ để nó tự nhân lên thành một cơ thể hoàn chỉnh.

Không chỉ sống rất dai, loài giun này còn khiến các nhà khoa học sững sờ vì khả năng khôi phục trí nhớ sau khi “chết” của nó.

Hai nhà khoa học Michael Levin và Tal Shomrat từ ĐH Tufts đã tiến hành một cuộc thử nghiệm. Họ đặt thức ăn và chiếu đèn để dụ con giun ra chỗ có ánh sáng. Vì vốn là một loài ưa bóng tối, phải mất một thời gian con giun mới “học” được cách kiếm thức ăn ở chỗ có nhiều ánh sáng.

Sau đó, đầu con giun bị chặt đi. Trong vài tuần, một cái đầu khác mọc lại và thật ngạc nhiên, nó vẫn lặp lại hành vi đi ra ánh sáng để kiếm thức ăn như trước lúc “chết”.

Các nhà khoa học vẫn đang tìm lời giải cho hiện tượng kì lạ này. Làm sao cái đầu mới mọc lại có thể nhớ được hành vi của một cái đầu khác trước đây? Họ đưa ra giả thuyết rằng trí nhớ của giun được lưu trữ trong một số tế bào khác bên ngoài não bộ. Nhưng họ chưa thể xác định được những tế bào đó ở đâu và hoạt động ra sao.

Điều bí ẩn này khiến chúng ta liên hệ đến cơ thể con người. Liệu trí nhớ của con người có thể được lưu giữ ở một cơ quan nào khác như tim hay gan? Liệu những người được ghép tạng có thể được truyền lại kí ức của người hiến tạng? Đó vẫn là những câu hỏi chưa có lời đáp.

*Bài viết dựa trên thông tin và quan điểm của nhà khoa học Robert Krulwich từ chuyên trang Khoa học của NPR.

Sự sinh sôi nảy nở của một loài giun ngoại lai có nguồn gốc từ Argentina đang đe dọa các loài động vật hoang dã bản địa ở châu Âu.

Loài giun dẹp nhày nhụa có tên khoa học Obama nungara, vô tình được nhập vào châu Âu qua việc mua bán cây cảnh, hiện đã có mặt 72 trên 96 vùng đô thị của Pháp, cũng như nhiều nước khác trong khu vực như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Italy, Bỉ và Vương quốc Anh. 

Obama nungara ăn thịt ốc sên và giun đất. (Ảnh: Pierre Gros).

Sinh vật dài khoảng 7,5 cm, màu vàng nâu và có hàng trăm con mắt nhỏ nằm dọc cơ thể. Chúng chuyên ăn thịt ốc sên, giun đất và một số loài động vật không xương sống khác bằng cách nuốt chửng con mồi. 

Các nhà sinh vật học Anh cảnh báo loài ngoại lai gây hại này có thể "quét sạch" 20% số lượng giun đất bản địa. Đó sẽ là mất mát lớn đối với ngành nông bởi giun làm tăng độ tơi xốp, phì nhiêu cho đất và được sử dụng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm. Bên cạnh đó, chúng còn giúp giảm nguy cơ ngập úng vì đào bới đất, hỗ trợ thoát nước.

"Obama nungara là mối đe dọa lớn nhất trong tất cả các loài giun dẹp xâm lấn hiện có ở lục địa già", Giáo sư Jean-Lou Justine, nhà động vật học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở Paris nhấn mạnh. "Sự phân bố rộng rãi cùng với đặc tính săn mồi chúng có thể đe dọa hệ sinh thái đất và đa dạng sinh học ở châu Âu".

Trong thời đại số ngày nay, chúng ta đang sử dụng smartphone quá nhiều tới nỗi xuất hiện những căn bệnh oái oăm liên quan đến xương khớp. Một trong số đó có thể kể đến viêm gân.

Theo một thống kê gần đây của BankMyCell cho thấy, người dùng smartphone trung bình mở khóa smartphone không dưới 47 lần/ngày. Điều này có nghĩa rằng, chúng ta kiểm tra smartphone hơn 17 ngàn lần/năm và 87% chúng ta làm điều đó trong vòng 1 giờ trước khi ngủ.

Ngoài ra, mỗi người đều dành trung bình 2 giờ 51 phút cho smartphone và tạo ra ít nhất 2.617 lần nhấp, vuốt trên màn hình.

Texting thumb ám chỉ cảm giác đau ở ngón tay cái sau khi sử dụng smartphone trong một thời gian dài.

Nghiện smartphone quá mức không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của mỗi người mà còn gián tiếp gây ra đau đớn cho bạn. Sau khi sử dụng smartphone trong một thời gian dài, nhiều người xuất hiện triệu chứng khó chịu, đau, tê hoặc ngứa ran ở tay và ngón tay. Đây là những triệu chứng phổ biến ở người sử dụng smartphone quá nhiều.

Một trong những thuật ngữ phổ để mô tả tác động của việc lạm dụng smartphone là "texting thumb". Thuật ngữ này nhằm ám chỉ cảm giác đau ở ngón tay cái sau khi sử dụng smartphone trong một thời gian dài. Ngoài ra nó cũng đề cập đến trong tài liệu tham khảo của Nintendo về những chấn thương có thể xảy ra khi người dùng chơi game quá lâu bằng tay cầm của Nintendo.

Nhưng điều quan trọng là trong y học không có khái niệm nào là "texting thumb". Nói cách khác đây là hệ quả từ cuộc sống hiện đại, khi con người coi smartphone là vật bất li thân.

Đôi khi thuật ngữ "texting thumb" thường đi kèm với tình trạng viêm gân do ngón tay và các nhóm cơ bị cọ xát quá lâu. Nói cách khác khi dùng smartphone càng lâu, nguy cơ đau ngón tay cái sẽ càng lớn.

Khi dùng smartphone càng lâu, nguy cơ đau ngón tay cái sẽ càng lớn.

Trong khi nhiều bác sỹ cho rằng, vấn đề này không quá nghiêm trọng thì một số chuyên gia cảnh báo, texting thumb thậm chí có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng và chỉ có thể chữa bằng phẫu thuật.

Tuy nhiên, bất cứ cuộc phẫu thuật nào cũng có những rủi ro. Do đó, hãy coi phẫu thuật là lựa chọn cuối cùng và cách tốt nhất để trị cơn đau là học cách nghỉ ngơi. Đây là cách hiệu quả nhất để giúp cơ bắp và gân tay có thể phục hồi, từ đó ngăn chặn tình trạng viêm phát triển nặng hơn.

Các bác sỹ cũng khuyến nghị một số phương pháp khác như chườm đá hoặc ngâm trong nước lạnh cũng giúp giảm triệu chứng viêm gân. Nhưng đây chỉ là cách điều trị ngắn hạn vì cơn đau hoàn toàn có thể quay trở lại sau đó.

Sử dụng smartphone càng lâu, khả năng gặp phải tình trạng texting thumb càng lớn.

Về lý thuyết, smartphone có màn hình lớn sẽ càng khiến bạn dễ bị căng cơ hơn. Do đó nếu bạn đang sử dụng một thiết bị như iPhone 11 Pro Max hay Galaxy Note 10+, nguy cơ bị đau, mỏi tay sau một thời gian sử dụng là điều khó tránh khỏi. Mặt khác, những chiếc smartphone nhỏ hơn tuy không khiến các bó cơ nhanh mỏi nhưng việc sử dụng lâu dài cũng gây ra những hậu quả tương tự.

Cuối cùng hãy ghi nhớ điều này, sử dụng smartphone càng lâu, khả năng gặp phải tình trạng texting thumb càng lớn, bất kể kích thước màn hình như thế nào. Do vậy nghỉ ngơi sẽ là phương pháp điều trị tốt nhất. Nếu các triệu chứng vẫn còn xuất hiện sau khi bạn nghỉ ngơi, tốt nhất hãy tới gặp bác sỹ để điều trị sớm.

Các nhà khoa học thuộc Đại học Y Johns Hopkins và Đại học Nebraska vừa phát hiện ra một loại virus tảo có khả năng ảnh hưởng lên não bộ và khiến chúng ta trở nên ngu ngốc.

Loại virus này được tìm thấy khi các nhà khoa học tiến hành một nghiên cứu về vi khuẩn ở cổ họng. Họ đã phát hiện ra DNA ở cổ họng của những người khỏe mạnh trùng khớp với DNA của loại virus có tên ATCV-1.

ATCV-1 là loại virus gây nhiễm độc tảo xanh thường tìm thấy trong các ao hồ nước ngọt. Loại virus này từng được cho là không có khả năng lây truyền sang người, nhưng các nhà khoa học đã phát hiện ra sự thật rằng chúng có thể gây ảnh hưởng tới các chức năng nhận thức của não bộ qua việc rút ngắn thời gian tập trung và làm giảm khả năng nhận thức trong không gian.

Đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu chứng minh được rằng các vi sinh vật có khả năng gây ra những biến đổi về sinh lý ở cơ thể con người mà không gây nguy hại toàn diện cho hệ miễn dịch. Tuy nhiên họ vẫn chưa biết cách ảnh hưởng của ATCV-1 với vật chủ, và virus không lây nhiễm đơn giản qua việc bơi lội hay tiếp xúc với nguồn nước ở ao hồ.

Loại virus có tên ATCV-1 gây nhiễm độc tảo xanh thường tìm thấy trong các ao hồ nước ngọt. (Nguồn: Ibtimes).

Các nhà khoa học đã phân tích vi khuẩn trong cổ họng của 92 người tham gia nghiên cứu và phát hiện virus ATCV-1 ở 44% số người này. Khi tiến hành các kiểm tra xem xét khả năng hoạt động chính xác và tốc độ xử lý hình ảnh, cũng như các kiểm tra đo thời gian tập trung của não, các đối tượng nghiên cứu dương tính với ATCV-1 có điểm số trung bình thấp hơn 7-9 điểm so với những người còn lại.

Sau đó, các nhà khoa học lại xem xét ảnh hưởng của ATCV-1 tới chuột bằng cách đưa virus vào bộ máy tiêu hóa của chúng rồi đưa chúng vào một mê cung. Những con chuột bị nhiễm virus khó tìm thấy đường ra hơn và cũng ít chú ý đến một vật thể lạ hay nhận ra một lối đi mới mà trước đó không xuất hiện.

ATCV-1 đã xâm nhập vào hồi hải mã của chuột và biến đổi các biểu hiện gene liên quan đến việc hình thành trí nhớ, học tập và sự tạo hình xinap (một cơ sở quan trọng cho việc học tập và ghi nhớ), cũng như khả năng phản ứng của hệ miễn dịch khi bị virus tấn công.

"Đây là một ví dụ ấn tượng cho thấy những vi sinh vật "vô hại" mà chúng ta đang mang có thể ảnh hưởng tới hành vi và nhận thức của chúng ta như thế nào", tiến sỹ Robert Yolken, một nhà nghiên cứu virus và chuyên gia bệnh truyền nhiễm trẻ em, thuộc Trung tâm chăm sóc sức khỏe Trẻ em trực thuộc Đại học Johns Hopkins cho biết.

"Những sự khác biệt về sinh lý giữa người A và người B được mã hóa trong bộ gene mà mỗi người thừa hưởng từ cha mẹ mình, nhưng một số khác biệt lại được tạo ra từ những vi sinh vật chúng ta mang và cách chúng tương tác với gen của chúng ta", tiến sỹ Yolken nhận định.

Phát hiện này cho thấy các vi sinh vật có ảnh hưởng tới cơ thể con người nhiều hơn những hiểu biết truyền thống, và việc đào sâu nghiên cứu về cách thay đổi quần xã vi sinh vật (ví dụ như cân bằng giữa virus và vi khuẩn trong cơ thể) có thể giúp nâng cao khả năng nhận thức của con người trong tương lai.

"Chúng tôi vừa bắt đầu tìm hiểu cách hoạt động thực sự của một số những vi sinh vật trong cơ thể người. Đây mới chỉ là khởi đầu cho một cách tiếp cận mới với những tác nhân lây nhiễm, thay ví các tác nhân xuất hiện, gây ra hàng loạt thiệt hại rồi lại biến đi như virus Ebola hay virus cúm", tiến sỹ Yolken cho biết.

Biển bao bọc phần lớn bề mặt của Trái Đất, bao gồm cả dãy núi dài nhất thế giới và những cầu nối cổ xưa mà loài người đã sử dụng để du hành khắp các lục địa.

Dựng lại đoạn video từ hồi 2008 của NASA, nhà khoa học hành tinh James O'Donoghue đã cho chúng ta thấy Trái Đất sẽ trông như thế nào nếu lượng nước đó mất đi và để lộ ra phần còn lại của hành tinh.

O'Donoghue hiện đang làm việc tại JAXA, một cơ quan không gian Nhật, và đã từng làm việc tại NASA. Anh đã chỉnh sửa đoạn video do nhà vật lý kiêm sản xuất phim hoạt ảnh Horace Mitchell tạo ra vào năm 2008. Anh làm chậm lại tốc độ video và thêm trình biểu thị lượng nước đã bị rút đi trong xuyên suốt thời lượng của đoạn video.

Dưới đây là đoạn video được làm chậm:
https://youtu.be/-uOwv_Krqk8?t=7
 

Sau khi nước biển được rút đi, phần đầu tiên của mảnh đất ngầm bị lộ ra là các thềm lục địa - ranh giới ngầm dưới biển của các lục địa.

"Tôi đã làm chậm phân đoạn đầu bởi vì, khá ngạc nhiên, có rất nhiều phong cảnh dưới biển được lộ ra chỉ trong mười mét đầu tiên", O'Donoghue phát biểu.

Các thềm lục địa bao gồm những cầu nối mà loài người ngày xưa đã dùng để di cư từ lục địa sang lục địa. Vài vạn năm về trước, tổ tiên của chúng ta có thể di chuyển từ Châu Âu đến Vương Quốc Anh, từ Nga đến Mỹ và từ Úc đến các hòn đảo xung quanh.

"Khi kỷ băng hà cuối cùng xảy ra, rất nhiều nước biển bị đọng lại trong băng, tương tự với các tảng băng lớn ở hai cực. Đó là lý do các cầu nối lục địa tồn tại", O'Donoghue nói. "Mỗi cầu nối này cho phép loài người di cư và khi kỷ băng hà trôi qua, nước biển lấp những con đường này lại".

Bằng cách loại bỏ đi lượng nước đó, đoạn video cho chúng ta chứng kiến một cái nhìn thoáng qua về thế giới xưa cũ của tổ tiên loài người.

Một khi hoạt ảnh đã rút đi hơn 6.000 mét, phần lớn lượng nước biển đã biến mất.

Đồng thời nó cũng chỉ ra dãy núi dài nhất của Trái đất, xuất hiện sau khi mực nước biển giảm từ 2.000 đến 3.000 mét.  Đó là dãy núi nằm giữa đại đương, dài hơn 60.000km và trải khắp địa cầu. Hơn 90% bộ phận của nó nằm dưới biển.

Các ngọn núi lửa mọc lên tại các vỉa, nơi các mảng kiến tạo của Trái đất chỉ cách nhau vài cm, từ đó tạo ra đáy đại dương mới khi đá nóng chảy trồi lên từ bên dưới lớp vỏ thực vật.

Một khi hoạt ảnh đã rút đi hơn 6.000 mét, phần lớn lượng nước biển đã biến mất. Nhưng phải cần đến 5.000 mét nữa mới rút cạn vực sâu nhất của rãnh Mariana.

"Tôi rất thích việc hoạt ảnh này tiết lộ rằng đáy đại dương cũng mang đặc tính địa lý đầy phong phú và thú vị như các lục địa", O'Donoghue nói.

Anh nói thêm rằng việc rút cạn nước biển không chỉ khám phá "đáy đại dương, mà còn cả lịch sử cổ xưa của loài người".