1. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
MỘT LẦN VÀ MÃI MÃI
Thanh Quế
(Lược phần đầu: Cứ trưa trưa, bọn trẻ con trong làng lại rủ nhau đá bóng. Thằng Bá, một thằng mập ủ, khôn ngoan và lanh lợi nhất trong bọn, đứng ra cầm đầu. Chơi xong, cả bọn mệt lử, thằng Bá huýt sảo ra hiệu lệnh để tất cả đến quản bà Bảy Nhiêu mua kẹo, mua đường "bồi dưỡng" bằng những tờ bạc nhàu nát mà chúng cạy cục xin mẹ. Bà Bảy Nhiêu sống một mình trong ngôi nhà tranh rách nát. Người trong làng không ai rõ chồng con bà đã mất từ lúc nào, mà cũng có thể là bà chưa hề có chồng con gì cả. Trước đây, mắt bà còn tỉnh nhưng độ hai năm nay bà bị lòa. Bọn trẻ đến mua hàng, tay trái bà cầm tiền bỏ ngay vào cái cơi trầu đặt dưới bàn, tay phải quờ quờ lục vào các lọ lấy kẹo, đường cho từng đứa. Hầu như không bao giờ bà đếm tiền. Bọn trẻ thấy bà rất tin chúng.)
Trưa hôm đó, sau hiệu lệnh của thằng Bá, tôi cho tay vào túi. Những tờ bạc lẻ mà mẹ tôi cho đã biến đâu mất. Tôi ngần ngừ một lúc nhưng nỗi thèm ngọt đã khiến cho tôi lủi thủi theo sau các bạn mong được “ăn ghẹ" của một đứa nào đấy. Giữa đường, nghĩ xấu hổ, tôi quay lại...
- Sao mày không đi mua đường, mua kẹo? - Thằng Bá đi phía sau hỏi tôi.
- Tao không có tiền.
Bả cười sằng sặc:
- Chớ hồi giờ tao đâu có tiền mà vẫn mua được kẹo.
Tôi ngạc nhiên:
- Chớ lâu nay mày mua bằng thứ gì?
Bá không trả lời ngay. Nó kéo tôi sát lại gần nó, rút trong túi ra mấy tờ giấy đã viết, được cất gọn ghẽ như những tờ giấy bạc, nói thì thầm:
- Tao chuyên đưa bà Bảy những tờ giấy này. Bả mù, bà đâu có thấy. - Nó ngừng một lát rồi tiếp, -tao có ba tờ, tao cho mày một tờ. Mày đợi tụi nó mua xong, cuối cùng mình mới mua.
Tôi ngần ngại một lát nhưng cuối cùng cũng cầm tờ giấy lộn. Tôi có cảm giác khi cầm tờ “bạc giả” của tôi, mất bà Bảy Nhiêu như có tia sáng lóe lên. Nhưng bà không nói gì, vẫn bỏ nó vào cơi trầu và đưa táng đường đen cho tôi .Ngày hôm sau, sự việc vẫn lặp lại y như hôm trước. Có điều, khi tôi và Bả đến quán thì không thấy có chuyện mua bán xảy ra. Các bạn đến trước đều đứng tụm lại giữa quán nhìn sững vào trong nhà bà Bảy. Trong nhà có tiếng người lao xao. Một bác nông dân quen biết trong làng đang ngồi trước cửa vừa giờ cơi trầu của bà Bảy ra đếm tiền, vừa nói vọng ra:
- Tụi bay về đi. Bà Bảy trúng gió chết hồi hôm rồi.
Chúng tôi sững sờ, đứng im không nhúc nhích. Bác nông dân lẩm bẩm điều gì rồi quay vô nhà nói với ai đó:
- Số tiền này vừa đủ mua một chiếc chiếu gói bả đấy. - Im lặng một lúc rồi bác tiếp, - bả mù mà tỉnh thật. Bọn xỏ lá nào đưa giấy lộn cho bả, bà cũng nhận rồi gói riêng ra...
Tôi và Bả đúng như chôn chân xuống đất. Sống lưng lạnh buốt.
Từ đó đến nay đã bốn mươi năm trôi qua. Bạn bè của tôi không còn đông đủ như trước. Mấy chục năm chiến tranh đã xáo trộn chúng tôi. Có những đứa hiền lành hồi đó, sau này lại trở thành những tên ác ôn khét tiếng đã bị ta diệt. Có những đứa vốn ngỗ ngược, sau này lại trở thành những du kích dũng cảm và đã hi sinh. Có nhiều đứa theo gia đình, bỏ quê xứ đi làm ăn xa. Thằng Bá bây giờ trở thành một nông dân, người gầy, rắn rỏi, ngày ngày đánh trâu cày trên những rộc cát khô khốc mong tìm từng củ khoai để nuôi bầy con cháu đông đúc. Riêng tôi may mắn, được đi tập kết, được học hành để trở thành một nhà văn. Cứ mỗi lần về quê, tôi lại rủ Bá ra thăm mả bà Bảy Nhiêu. Cả hai đứa đều đứng lặng, miệng lầm rầm cầu mong bà tha thứ...
Trong đời, có những điều ta đã lầm lỡ, không bao giờ còn có dịp để sửa chữa được nữa.
Đà Nẵng, 1990
(Nhiều tác giả, 65 truyện ngắn hay dành cho thiếu nhi,
Trần Đức Tiến tuyển chọn, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2022, tr.232-235)
Trả lời các câu hỏi:
Câu 1 (1,0 điểm): Điều lầm lỡ mà nhân vật “tôi” trong văn bản trên ân hận mãi về sau là gì?
Câu 2 (1,0 điểm): Theo em, vì sao bà Bảy Nhiêu nhận ra tiền giả nhưng vẫn bán kẹo, đường cho bọn trẻ?
Câu 3 (1,0 điểm): Chỉ ra và phân tích 01 biện pháp nghệ thuật trong những câu văn được in đậm.
Câu 4 (1,0 điểm): Đâu là bài học ý nghĩa nhất mà tác phẩm Một lần và mãi mãi mang đến cho em? Hãy
trả lời trong 3 - 5 câu văn.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) phân tích nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Một lần và mãi mãi của Thanh Quế.
Câu 2. (4,0 điểm):
Trong đời sống, việc mắc sai lầm là điều có thể xảy ra với bất kì ai. Hãy viết bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về sai lầm trong cuộc sống của con người.