Đoàn Thôn là một cái phố chợ tồi tàn ngay một huyện lỵ nhỏ ở trung châu. Hai dãy nhà lụp xụp, mái tranh xuống thấp gần đến thềm, che nửa những cái giại nứa đã mục nát. Gần đây là những quán chợ xiêu vẹo đứng bao bọc một căn nhà gạch có gác, bưng bít như một cải tổ chim, nhà của một người giầu trong làng làm ra để bán hàng.
mieu ta
trong gia đình Lê orq
1 thương đơn giả
xâu từ. To
sắc giữ Sự h
và bộ bền của người[] Nhà mẹ Lê là một gia đình một người mẹ với mười một người con. Bắc Lễ là một người đàn bà quê chắc chắn và thấp bé, da mặt và chân tay dân đeo như một quả trảm khô. Khi bác môi đến phố, ai ai cũng chú ý đến đâm con của bác mười một đứa, mà đứa nhơn mới có mười bảy tuổi, đứa bẻ nhất hãy còn phải bế trên tay.
Mẹ con bắc ta ở một căn nhà cuối phố, một căn nhà cũng lụp xụp như những căn nhà khác. Chừng ấy người chen chúc trong một khoảng rộng độ bằng hai chiếc chiếu, cô mỗi một chiếc giường nan đã gây nát. Mùa rét thì giải ở rơm đầy nhà, mẹ con cùng nằm ngủ trên đỏ, trông như một cải ở chỏ, chó mẹ và chó con lúc nhúc. (...) Từ buổi sáng tỉnh xương, mùa mực cũng như mùa rét, bác ta phải trở dậy để đi làm mướn cho những người có ruộng trong làng. Những ngày có người mượn ấy, tuy bác phải làm vất vả, nhưng chắc chắn buổi tối được mấy bát gạo và mấy đồng xu về nuôi lũ con đôi đơi ở nhà. Đó là những ngày sung sướng. Nhưng đến mùa rêt, khi các ruộng kia đã gặt rồi, cảnh đồng chỉ còn trơ cuống ra đười gió bắc lạnh như lưỡi dao sắc khía vào da, bác Lê lo sợ, vì không ai mượn bác làm gì nữa. Thế là cả nhà nhịn đói. Mấy đứa nhỏ nhất, con Tỷ, con Phùn, thẳng Hi mà con chị nó bể, chúng nó khỏc là đi mà không có cải ai. Dười mạnh ảo rách nát, thịt chúng nó thâm tìm lại vì rét, như thịt con trâu chết. Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm để mong lấy cải hơi ẩm của mình ấp ủ cho nó.
[...] Cuộc đời của gia đình bắc lê cử như thể mà lặng lẽ qua, ngày no rồi lại ngày đôi. Tuy vậy, cũng có những ngày vui vẻ. Những ngày nắng ấm trong năm, hay những buổi chiều mùa họ. mẹ con bắc Lê cũng nhau ngồi chơi ở trước cửa nhà. Các người hàng xóm cũng làm như thế. Các bà mẹ rủ rỉ với nhau những câu chuyện kỉn đảo, các trẻ con nô đùa dưới quân chợ, còn các bà già thì ngồi rũ tóc tìm chảy ngoài bỏng nắng. Bác Lê đem thẳng Hi, con Phún ra gọt tóc cho chúng nó bằng một cái mảnh chai sắc. Thằng cả ngồi đan lại cải lờ, còn những đứa khác chơi quanh gần đấy. Trong ngày hè nóng nực, con bác Lê đứa nào cũng là đầu – bác ta bảo là một cải bệnh gia truyền từ đời ông tam đại – nên bác lấy phẩm xanh bôi cho chúng nó. Trông mẹ con bác lại giống một mẹ con đàn gà, mà những con gà con người ta bôi xanh lên đầu cho khỏi lẫn.
[Lược đoạn cuối: Tuy nhiên, cùng với sự kiếm ăn ngày một khó khăn, cuộc sống gia đình bác Lê cũng ngày thêm khốn khổ. Trong mùa đông đói rét, gia đình bác đối mặt với nguy cơ chết đói. Bác Lê quyết định đến nhà ông Bá để xin một ít gạo, nhưng không những bị từ chối mà còn bị tấn công bởi con chó dữ. Hai ngày sau đó, bác Lê trút hơi thở cuối cùng sau khi bị mê sảng. Các đứa con nhỏ của bà trở nên mồ côi và đơn độc.]
Khi trở về, qua căn nhà lạnh lẽo âm u, họ thấy mấy đứa con nhỏ con bác Lê ngồi ở vĩa hè Con Tỳ đang dỗ cho thằng Hy nín khóc, nói dối rằng mẹ nó đi chợ một lát rồi sẽ về. Nhưng họ biết rằng bác Lê không trở về nữa. Và họ thấy một cái cảm giác lo sợ đè nên lấy tâm can họ, những người ở lại, những người còn sống mà cải nghèo khổ cứ theo đuổi mãi không biết bao giờ dứt.
(Trích Thạch Lam truyện ngắn chọn lọc, NXB Hội nhà văn, 1998, tr.85-93)
Chú thích: Thạch Lam (1910–1942), tên khai sinh Nguyễn Tưởng Vinh, quê gốc ở tỉnh Quảng Nam, nhưng sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Ngòi bút của Thạch Lam thường hướng về cuộc sống của những người dân nghèo nơi phố huyện, ở ngoại ô Hà Nội hay của những tri thức bình dân, thể hiện niềm cảm thương kín đáo mà sâu sắc. Truyện của ông có cốt truyện đơn giản, lời vân trong sáng, giản dị, giảu chất thơ Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của nhà văn Thạch Lam trong đoạn trích truyện Nhà mẹ Lê
Bằng cách nhấp vào Đăng nhập, bạn đồng ý Chính sách bảo mật và Điều khoản sử dụng của chúng tôi. Nếu đây không phải máy tính của bạn, để đảm bảo an toàn, hãy sử dụng Cửa sổ riêng tư (Tab ẩn danh) để đăng nhập (New Private Window / New Incognito Window).
Thạch Lam là cây bút giàu lòng nhân ái trong văn học Việt Nam giai đoạn 1930–1945. Ông không tìm cảm hứng ở những điều lớn lao, dữ dội mà thường hướng ngòi bút của mình về những thân phận nhỏ bé, âm thầm, đặc biệt là người nghèo trong xã hội cũ. “Nhà mẹ Lê” là một truyện ngắn tiêu biểu, thể hiện rõ phong cách trữ tình, nhân đạo và bút pháp tinh tế của Thạch Lam.
Ngay từ những dòng đầu, bức tranh phố chợ Đoàn Thôn hiện lên thật tồi tàn, nghèo nàn: “Hai dãy nhà lụp xụp, mái tranh xuống thấp gần đến thềm, che nửa những cái giại nứa đã mục nát.” Trong bối cảnh ấy, mẹ Lê và mười một đứa con là hình ảnh tiêu biểu cho những kiếp người nghèo khổ cùng cực. Căn nhà nhỏ, chật chội “chỉ rộng bằng hai chiếc chiếu”, là nơi chen chúc mười hai con người – tượng trưng cho sự bế tắc, ngột ngạt của cuộc sống dân nghèo dưới đáy xã hội.
Thạch Lam không miêu tả cảnh nghèo bằng sự bi lụy mà bằng giọng kể nhẹ nhàng, đầy xót thương. Ông khắc họa cuộc đời mẹ Lê bằng những chi tiết giản dị mà ám ảnh: “Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm để mong lấy hơi ấm của mình ấp ủ cho nó.” Hình ảnh ấy vừa gợi thương cảm sâu sắc, vừa thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp. Dù trong nghèo đói, người mẹ vẫn dành hết yêu thương và sức lực cuối cùng cho con.
Thế giới nhân vật trong truyện hầu như chỉ là những người nghèo khổ, cam chịu, nhưng qua ngòi bút Thạch Lam, họ trở nên đáng kính và gần gũi. Ông không tô đậm bi kịch mà để nỗi đau thấm dần, nhẹ mà sâu, khiến người đọc phải xót xa, day dứt. Cảnh mẹ Lê chết vì đói rét, con thơ mồ côi ngồi chờ mẹ trong vô vọng là một trong những đoạn kết ám ảnh nhất của văn xuôi Thạch Lam – nơi nghệ thuật và lòng nhân đạo hòa làm một.
Về nghệ thuật, truyện thể hiện rõ phong cách đặc trưng của Thạch Lam:
Cốt truyện đơn giản, gần như không có kịch tính, nhưng vẫn lôi cuốn bởi cảm xúc chân thật.
Qua truyện “Nhà mẹ Lê”, Thạch Lam muốn nói với người đọc về nỗi thống khổ của người dân nghèo trong xã hội cũ và bày tỏ tấm lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn – luôn xót xa, cảm thông với những thân phận bé nhỏ, khao khát một cuộc sống con người được yêu thương, được sống xứng đáng hơn.
Kết bài
“Nhà mẹ Lê” không chỉ là một truyện ngắn giàu tính hiện thực mà còn là một bản nhạc buồn đầy nhân ái. Bằng giọng văn dịu dàng, Thạch Lam đã lay động trái tim người đọc, khơi dậy lòng trắc ẩn và niềm thương yêu con người. Tác phẩm xứng đáng là một minh chứng tiêu biểu cho văn chương nhân đạo và tinh tế của Thạch Lam – người suốt đời viết cho những phận người nhỏ bé.
Mở khóa để xem toàn bộ nội dung trả lời
(?)
Bạn đã đạt đến giới hạn của mình. Bằng cách Đăng ký tài khoản, bạn có thể xem toàn bộ nội dung trả lời
Cải thiện điểm số của bạn bằng cách đăng ký tài khoản Lazi. Xem toàn bộ Trả lời và Chat với Trợ lý ảo Lazi AI bằng cách Đăng nhập tài khoản ngay bây giờ