Ngày xưa, ở vàm sông Cần Thơ, nơi giáp giới giữa hai làng Thường Thạnh và
Tân An, tương truyền rằng có một con sấu rất lớn và hung dữ. Khi sấu nổi lên, nó
to bằng chiếc xuồng ba lá, dài năm, sáu thước, có hai hàng đèn sáng rực trên lưng.
Nhiều người đi qua khúc sông này bằng xuồng, ghe đã bị con sấu nổi lên quật
chìm và cắp đi mất xác.
Điều lạ là con sấu rất mê xem hát bội. Những lần đình làng tổ chức cúng lễ
Thượng điền, Hạ điền có mời gánh hát bội về diễn, con sấu đều trườn lên bãi nằm
xem. Đám đông đang xem hát trên sân đình hoảng
loạn, bỏ chạy tứ phía. Nhưng thấy con sấu chẳng
làm hại ai, chỉ nổi lên xem hát bội nên người ta
quay lại, chẳng còn sợ hãi nữa. Ông xã trưởng còn
sai người làng ném đồ cúng xuống cho sấu ăn.
Dân làng quen dần với việc sấu xem hát bội cúng
đình hằng năm. [1]
[1] Con cá sấu có gì đặc biệt?
Năm đó, trong làng có một chàng trai lực điền yêu và làm đám cưới với một cô
thôn nữ ở làng bên. Đám rước dâu có hàng chục xuồng, ghe, có dàn nhạc lễ, trống
kèn,... vui như ngày hội. Khi đám rước đi ngang
khúc sông nọ, bất thần con sấu nổi lên, nó quật
đuôi thật mạnh làm chìm ba, bốn chiếc xuồng, ghe.
Những người đi trong đám rước ném bỏ lễ vật, cố
chèo chống, bơi lội thoát thân. Khi đã lên được trên
bờ, điểm mặt từng người thì thấy mất cô dâu. Chú
rể đau đớn, vật vã tiếc thương. [2]
[2] Hãy hình dung chú rể sẽ
làm gì sau khi bị mất vợ
ngay trong đám cưới?
Trở về, anh rắp tâm giết cho bằng được con sấu, trả mối hận mất vợ. Anh gom
góp hết vốn liếng, gia sản, mời cho bằng được ba gánh hát bội nổi tiếng trong
vùng và vận động trai tráng ở các làng hợp sức với anh giết cá sấu.
Đêm đó, gánh hát bội đầu tiên dựng rạp hát phía trong vàm rạch từ rất sớm.
Con sấu nghe tiếng trống, tiếng đàn, nổi lên bơi vào xem. Khi gánh hát đầu tiên hạ
màn, thì cách đó không xa, đi sâu vào con rạch, gánh hát bội thứ hai bắt đầu khai
diễn. Trong khi đó, hàng trăm trai làng lặng lẽ, thay phiên nhau đốn gỗ, xóc trụ, đào
đất đắp một con đập to ngoài đầu vàm. Khi con sấu xem xong gánh hát bội thứ ba
ở sâu trong ngọn rạch thì trời cũng vừa ửng sáng, nước đang ròng chỉ còn khoảng
một phần ba sông, con đập cũng vừa hoàn thành.
Con cá sấu uể oải bơi ra sông cái sau một đêm trắng xem hát. Tuy nhiên, nó đã
bị chặn lại bằng con đập khi ra đến đầu vàm. Từ trên bờ, hàng ngàn mũi lao bằng
gốc tầm vông già vạt nhọn, những mũi chĩa đình ba,... nhằm ngay con sấu phóng
tới. Tiếng hò hét vang động,... Chàng lực điền giành phần phanh da, xả thịt con
sấu. Rồi từng phần cơ thể con cá sấu trôi đi khắp nơi, chỗ cái đầu dạt vào thì gọi là
Đầu Sấu, phần da dạt vào thì gọi là Cái Da, phần răng rơi vãi thì gọi là Cái Răng,
(Theo Ngọc Anh, Báo Cần Thơ, Số Xuân Canh Thìn, 2000)
1. Nhân vật chính trong truyện kể là những ai? Quan hệ giữa các nhân vật đó
như thế nào?
2. Chàng trai đã làm gì để báo thù cho vợ? Theo em, chàng trai là người như thế nào?
3. Hãy sắp xếp các chi tiết sau đây theo đúng trình tự xảy ra trong truyện:
a. Anh gom hết vốn liếng, gia sản để mời ba gánh hát bội nổi tiếng về
biểu diễn.
b. Con cá sấu nổi lên, quật chìm mấy chiếc xuồng ghe rước dâu.
c. Từng phần cơ thể con cá sấu trôi đi khắp nơi.
d. Hàng trăm trai làng đốn gỗ, xóc trụ, đào đất đắp một con đập to ngoài
đầu vàm.
e. Con sấu thường trườn lên bãi nằm xem hát bội.
f. Ông xã trưởng sai người ném đồ cúng đình xuống cho sấu ăn.
g. Con sấu uể oải bơi ra sông cái sau một đêm trắng xem hát.
4. Nêu chủ đề của truyện Cá sấu xem hát bội.
5. Sau khi đọc truyện Cá sấu xem hát bội, em có hiểu biết gì về cuộc sống của
người dân Nam Bộ trong buổi đầu khai phá vùng đất mới?