Trước hết, ta cần xác định các phản ứng xảy ra khi hòa tan từng chất rắn trong dung dịch HCl, NaOH và nước.

1. Hòa tan Na (X) trong dung dịch HCl:
2Na + 2HCl -> 2NaCl + H2

2. Hòa tan NH4HCO3 (Y) trong dung dịch HCl:
NH4HCO3 + HCl -> NH4Cl + CO2 + H2O

3. Hòa tan (NH2)2CO (X) trong dung dịch HCl:
(NH2)2CO + 2HCl -> 2NH4Cl + CO2

4. Hòa tan NaHSO4 (Y) trong dung dịch HCl:
NaHSO4 + HCl -> NaCl + H2SO4

5. Hòa tan Na (X) trong dung dịch NaOH:
2Na + 2NaOH -> 2Na2O + H2

6. Hòa tan NH4HCO3 (Y) trong dung dịch NaOH:
NH4HCO3 + NaOH -> NaHCO3 + NH3 + H2O

7. Hòa tan (NH2)2CO (X) trong dung dịch NaOH:
(NH2)2CO + 2NaOH -> Na2CO3 + 2NH3 + H2O

8. Hòa tan NaHSO4 (Y) trong dung dịch NaOH:
NaHSO4 + 2NaOH -> Na2SO4 + 2H2O

9. Hòa tan Na (X) trong nước:
2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2

10. Hòa tan NH4HCO3 (Y) trong nước:
NH4HCO3 + H2O -> NH4OH + H2CO3

11. Hòa tan (NH2)2CO (X) trong nước:
(NH2)2CO + H2O -> 2NH3 + H2CO3

12. Hòa tan NaHSO4 (Y) trong nước:
NaHSO4 + H2O -> NaOH + H2SO4

Dựa vào các phản ứng trên, ta có thể xác định X và Y trong từng trường hợp như sau:

- Trong thí nghiệm 1: X = Na, Y = NH4HCO3
- Trong thí nghiệm 2: X = (NH2)2CO, Y = NaHSO4
- Trong thí nghiệm 3: X = Na, Y = NH4HCO3

Như vậy, khi lấy ngẫu nhiên hai chất rắn X, Y (có số mol bằng nhau) từ dãy các chất trên và thực hiện các thí nghiệm đã nêu, ta có thể xác định được X và Y trong từng trường hợp.