III. LUYỆN ĐỀ
Đọc văn bản
Bà ngồi ở góc nhà
(Ma Văn Kháng)
(Lược trích: Đã tảm mươi lăm tuổi trời cho, bà ngoại già lắm rồi! Đi lại chẳng được, người xô xệ,
chân sưng khớp tẩy đỏ liên miên, đầu năm lại bị xuất huyết não, nên giờ bà chỉ có thể ngồi được trong cải
ghế độn rơm ở góc nhà. Bà hay ngồi ở góc nhà gà gật, nhưng bà biết không sót một việc gì. Lũ trẻ con trong
nhà mãi chơi, nhác học, quên việc, ...)
Thành ra bà cứ phải nhắc nhở chúng liên tục. Và như vậy là bà gây phiền cho chúng. Chúng lập tức khó
chịu với bà. Thoạt tiên là chúng cứ lờ đi khi nghe bà nhắc nhở. Sau đó, nếu bà còn tiếp tục nhắc nhở thì
chúng cãi lại bà. Thằng Tuất đang học bài, nghe bà nhắc, liền cau mặt, sì một hơi: Bà giỏi thì bà đi làm đi,
lắm chuyện! Tệ hơn là cái Hải. Cải Hải mười ba tuổi, nghịch ngợm và hỗn láo lắm. Bảo nó cất quần áo cho
bố mẹ, rồi đi học bài, nó như điếc, cứ chơi nhảy lò cò với bạn bè. Bà nhắc lần thứ hai thứ ba, thứ tư, nó liên
dậm chân, quát:
- Bà chi lắm mồm!
Bà nhìn nó, khe khẽ:
- Bà nói cho ấm thân mày!
Nó lại vênh mặt
- Bà chỉ lắm điều, điếc tai!
Hấp háy hai con mắt kèm nhèm, bà gật đầu, hiền lành:
Ừ, bà già rồi, bà chỉ còn có cái mồm nói được thôi.
Cái Hồng đang chơi nhảy dây, thấy vậy, liền ngoái lại:
- Bà ơi! Bà hãy lo cho thân bà đi! Anh Tuất anh ấy nói đúng đấy: Bà giỏi thì bà đi làm đi!
Bà chùi nước mắt lăn trên mả, thều thào:
- Bà làm được thì bà làm rồi, các cháu à!
Tối ấy, bọn trẻ con hàng xóm mách bố cái Hải hỗn láo với bà. Bố gọi cái Hải lại, hỏi tội nó và giang tay tát
cho nó một cái. Nhận cái tát vẹo cả mặt, cải Hải lùi vào bếp, im thịt. Còn oan nỗi gì mà khóc với lóc!
[...] Chiều hôm sau, đang ngồi ở góc nhà, bỗng bà nghển lên rên rẩm: “Thôi, đừng chấp chúng nó”. Bâng
quơ cứ như bà nói trong cơn mê ngủ vậy. Rồi bà đặt bát cơm xuống, nhìn ra ngoài trời đêm đang vi vút
ngọn gió mùa lạnh lẽo, run rẩy:
Rét rét là nhi! Không hiểu thằng cả Tèo đi bộ đội ở biên giới giờ có quần áo ấm không? Ngồi ở góc nhà
ấm cúng thế này, nghĩ mà thương nó quá!
Lần này thì không phải bà nói bằng quơ nữa. Câu nói của bà khiến mọi người, kể từ mẹ đến thằng Tuất lớn
tướng, cái Hải bướng bỉnh, cải Hồng bé xíu, đang ăn cơm đều im lặng, ngẩn ngơ.
Mẹ đặt bát xuống rìa mâm, sụt sịt:
- Chỉ có bà là nhớ thằng Tèo thôi. Còn chúng bay, chúng bay có nhớ đến người khác khổ sở đâu. Sống mà
chỉ nghĩ đến mình thì sống sao được!
Nói rồi, bỗng nhiên mẹ sa hai hàng nước mắt. Ngẩng lên, hai mắt ràn rụa, mẹ nấc nghẹn từng hơi ngắn
ngắn. Như bị oan ức. Mẹ khóc từ đó cho đến lúc đồng hồ buông tảm tiếng chuông, khi mấy đứa ngồi vào
bàn học bài. Thấy vậy, thằng Tuất là anh cả liền đến bên mẹ, vừa định khe khẽ hỏi mẹ làm sao thế, thì mẹ
bật khóc thành tiếng, rồi như không kìm được giận dữ, mẹ gào lên càng lúc càng thống thiết
HANICAL PENCIL 05
Tôi khóc trước để khỏi khóc sau, có hiểu không, hở lũ bất hiếu bất nghĩa kia! Bây giờ, chúng bay còn hỗn,
còn vô ơn với bà thế. Hỏi rằng sau này, ai dám đảm bảo: con cháu chúng bay sẽ không đối xử với tôi như
chúng mày hiện đang đối xử với bà? Hỡi thằng Tuất kia! Mày bây giờ bằng sào bằng gậy, mày dảm ngoạc
mồm ra thách đố bà, mày có biết lúc mày lên chín tuổi, mày bị đau ruột thừa, tao và bố mày đi vắng, nếu
không có bà cũng mày, lội trong mưa gió hơn cây số đến bệnh viện cấp cứu, thì mày còn được đến bây giờ
để hỗn láo với bà không? Còn con Hồng, con Hải, nỏ mồm cãi lại bà kia! Chúng bay có biết...
Trời! Thì ra mẹ đang cho ba đứa trẻ biết công lao nuôi dậy chúng của bà. Chẳng nói những đận chủng ốm
đau làm gì. Chỉ nói, ba đứa sinh ra, đứa nào cũng qua tay bà tắm rửa, bế ẵm, du din, chăm lo cho từng li
từng tí.
Con Hải kia, mày dảm bảo bà lắm mồm - Giọng không bớt xót đau, mẹ tiếp - Thể lúc bé mày khóc lóc ieo
suốt ba năm trời vì ốm đau sài đẹn, ghẻ lở kềnh càng khắp người, ai là người ra mày ngủ, dỗ dành mày qua
khỏi những khi đau đớn, hả đồ vô ơn bạc nghĩa! Sao lúc ấy mày không bảo bà im mồm đi cho mày khỏi điếc
tai, hả con ranh con. Đồ ranh con mới nứt mắt ra mà đã hỗn hào vô lễ! Cả cái con Hồng kia nữa! Mày bảo
bà hãy lo cho thân bà đi, thế mày có biết cái hồi đói kém, bà phải bản cả chiếc nhẫn của hồi môn của bà để
mua thêm khoai sắn độn vào cơm để nuôi bố mày với lũ chúng bay không?
Lúc ấy là chín giờ rưỡi giờ, bổ đi họp ở công ty về. Thoảng qua là bổ biết hết đầu đuôi câu chuyện. Bố bảo
mẹ, thôi để các con nó học, xong bố sẽ nói chuyện.
Mười giờ rưỡi, Tuất, Hồng, Hải, học xong bài, ngồi trước mặt bố. Bố nói:
Các con nghĩ rằng, bà chỉ có một tuổi già tám mươi lăm năm sống chuyên ngồi thui thủi ở góc nhà như
hôm nay thôi ư? Không, bà có cả một thời thanh niên sôi nổi. Bà từng là Thanh niên xung phong, từng cmsúng bắn máy bay giặc . Mỹ xâm lược nước ta . Bà làm công nhân dệt đến năm mươi lăm tuổi mới về hưu .
Ông lúc ấy còn ở bộ đội. Từ thằng Tèo trở đi đều qua tay bà săn sóc, nếu không thì
Cũng bắn máy bay giặc Mỹ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến năm năm mươi lăm tuổi mới về hưu.
Bố nói đến đỏ thì bà nằm ở cái phản ở buồng ngoài thức giấc.
- Bổ Tèo nói cái gì thế?
- Bà cử ngủ đi, để con dạy bảo chủng. Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người, bà ạ. Nói
rộng ra, con dạy cho chúng biết rằng: Đằng sau người già là cả một cuộc đời rộng
lớn mà họ đã dũng cảm
đương đầu đẩy. Hãy kinh trọng và yêu quý họ!
Bố nói dứt thì bước tới, cúi xuống đỡ bà dậy. Bà ngồi lên, cào tóc xong thì quài tay ra sau búi lại; tóc bà
rụng hết rồi, búi lại chỉ còn bằng quả ổi. Nắn búi tóc bé tý, bà củi xuống lục cái túi vải đỏ lâu nay lúc nào
cũng vẫn để ở đầu giường. Trong cải túi đó có hai chỉ vàng, bà dự định dành cho cái Hải một, cái Hồng một.
Trong cải túi đó có một cuốn Sổ tiết kiệm, bà nói, bà để dành từ hồi thằng Tèo mới đẻ, giờ không biết có bao
nhiêu, bà cho thằng Tèo và thằng Tuất để hai đứa mua xe máy, con trai đi đâu phải có cái xe máy mới ra
mẽ người!
- Con biết rồi! Con biết rồi! Bà nằm nghỉ đi!
Bổ nói. Bà chép miệng, xoài người xuống mặt phản:
- Ừ, mẹ nằm. Nhưng mà chắc là chẳng ngủ được nữa đâu, giới sắp sáng rồi còn gì!
Bà năm co ro, chốc chốc lại nghển lên ngắt lời bổ: Thôi, các cháu nó còn dại người, đừng trách chúng, con
à. Lát sau, bà ngồi dậy, bảo: Trời sáng rồi. Và bà lại lục cái túi vải đỏ ở đầu giường. Dạo này bà hay nhắc
đến cuốn Sổ tiết kiệm và hai chỉ vàng. Cuối năm đó thì bà mất.
(Dẫn theo
2012)
https://www.anninhthudo.vn/ba-ngoi-o-goc-nha-post154685.antd, ngày 02 tháng 12 năm
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định đề tài của truyện.
Câu 2. Nêu các nhân vật trong truyện.
Câu 3. Nêu các sự việc chính trong truyện.
Câu 4. Chỉ ra 3 chi tiết mà tác giả miêu tả về nhân vật bà.
Câu 5. Nêu nội dung của truyện ngắn Bà ngồi ở góc nhà.
Câu 6. Xác định bối cảnh dẫn đến câu chuyện trong đoạn trích.
Câu 7. Xác định ngôi kể của truyện.
Câu 8. Chỉ ra một biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn: “Thế lúc bé mày khóc lóc v
eo suốt ba năm trời vì ốm đau sài đẹn, ghẻ lở kềnh càng khắp người, ai là người ra mày ngủ, dỗ
dành mày qua khỏi những khi đau đớn, hà đồ vô ơn bạc nghĩa! Sao lúc ấy mày không bảo bà im
mồm đi cho mày khỏi điếc tai, hả con ranh con”
Câu 9. Xác định điểm nhìn của truyện.
Câu 10. Phân tích ý nghĩa nhan đề của truyện.
Câu 11. Phân tích tác dụng của tình huống của truyện.
Câu 12. Phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật liệt kê trong đoạn văn sau: Bà từng là Thanh
niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mỹ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến
năm năm mươi lăm tuổi mới về hưu. Ông lúc ấy còn ở bộ đội. Từ thằng Tèo trở đi đều qua tay bà
săn sóc, nếu không thì...
Câu 13. Nhận xét về đặc điểm của lời người kể chuyện và lời nhân vật trong đoạn trích trên.
Câu 14. Đánh giá giá trị tư tưởng mà tác giả gửi gắm qua câu chuyện trên đối với đời sống ngày nay?
Câu 15. Anh chị hãy bảy tỏ quan điểm của mình với ý kiến: Đằng sau người già là cả một cuộc
đời rộng lớn mà họ đã dũng cảm đương đầu đẩy.
Câu 16. Rút ra bài học sau khi đọc truyện.