Câu 1. Thông tin chính của văn bản là gì?
Thông tin chính của văn bản là giới thiệu về bầu khí quyển của Trái Đất, từ quá trình hình thành sơ khai cho đến vai trò và thành phần hiện tại của nó đối với sự sống trên hành tinh. Văn bản nhấn mạnh tầm quan trọng của bầu khí quyển như một lớp vỏ bảo vệ thiết yếu, duy trì điều kiện sống thuận lợi.
Câu 2. Nêu các tác dụng của bầu khí quyển ngày nay được thể hiện trong văn bản.
Bầu khí quyển ngày nay có nhiều tác dụng quan trọng, được thể hiện trong văn bản như sau:
- Điều hòa nhiệt độ: Giảm sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm, giữa mùa hè và mùa đông bằng cách giữ lại nhiệt từ Mặt Trời và làm chậm quá trình thoát nhiệt ra ngoài không gian.
- Bảo vệ khỏi thiên thạch: Làm giảm kích thước và tốc độ của các thiên thạch và bụi vũ trụ trước khi chúng chạm đến bề mặt Trái Đất.
- Chệch hướng bức xạ và hạt tích điện: Ngăn chặn hoặc làm lệch hướng nhiều loại bức xạ có hại và các phân tử tích điện từ Mặt Trời.
- Tạo ra các hiện tượng thời tiết: Góp phần tạo nên mưa, gió, mây và các hiện tượng thời tiết khác, cũng như các cảnh quan thiên nhiên kỳ thú như bình minh, hoàng hôn, cầu vồng và cực quang.
- Cung cấp các chất khí cần thiết cho sự sống: Chứa oxy (cho hô hấp và các quá trình trao đổi chất, đốt cháy), nitơ (quan trọng cho hô hấp và nhiều quá trình sinh học, lý học), và carbon dioxide (cho quá trình quang hợp của thực vật).
- Bảo vệ khỏi tia cực tím: Tầng ozone trong bầu khí quyển hấp thụ phần lớn bức xạ nhiệt và tia cực tím có hại từ Mặt Trời.
Câu 3. Hãy nhận xét về mạch triển khai thông tin trong văn bản.
Mạch triển khai thông tin trong văn bản được tổ chức một cách logic và khoa học, theo trình tự thời gian và chức năng:
- Mở đầu: Giới thiệu khái quát về bầu khí quyển và nhấn mạnh sự khác biệt giữa Trái Đất sơ khai và hiện tại về sự tồn tại của lớp vỏ khí này.
- Quá trình hình thành: Trình bày các giai đoạn hình thành bầu khí quyển ban đầu với các thành phần khí khác biệt so với ngày nay.
- Bầu khí quyển ngày nay: Mô tả chi tiết về cấu trúc, thành phần và các chức năng quan trọng của bầu khí quyển hiện tại đối với sự sống và các hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất.
- Vai trò của các thành phần khí cụ thể: Giải thích tầm quan trọng của các khí chính như nitơ, oxy và carbon dioxide.
- Tầng ozone: Nhấn mạnh vai trò đặc biệt của tầng ozone trong việc bảo vệ sự sống khỏi bức xạ có hại và những lo ngại về sự suy giảm của nó.
Mạch triển khai này giúp người đọc dễ dàng theo dõi và hiểu được quá trình phát triển cũng như tầm quan trọng của bầu khí quyển đối với hành tinh của chúng ta.
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của phép tu từ trong đoạn trích: “Ở dạng hiện tại, bầu khí quyển hoạt động phần lớn giống như mái kính của nhà kính. Nó làm giảm đi sự thay đổi về nhiệt độ giữa ngày và đêm, giữa mùa hè và mùa đông. Các tia nhiệt của Mặt trời xâm nhập vào bầu không khí và làm ẩm bề mặt Trái đất vào ban ngày. Bầu khí quyển phía trên giữ lại lượng nhiệt này để nó có thể thoát vào không gian chậm hơn, làm dịu đi cái lạnh vào ban đêm.”
Trong đoạn trích trên, phép tu từ nổi bật là phép so sánh:
- "bầu khí quyển hoạt động phần lớn giống như mái kính của nhà kính."
Tác dụng của phép so sánh:
- Giúp hình dung cụ thể: Việc so sánh bầu khí quyển với "mái kính của nhà kính" giúp người đọc dễ dàng hình dung được cách bầu khí quyển hoạt động trong việc giữ nhiệt. Nhà kính có khả năng giữ nhiệt bên trong, tạo môi trường ấm áp cho cây trồng, tương tự như cách bầu khí quyển giữ nhiệt cho Trái Đất, làm giảm sự khắc nghiệt của nhiệt độ.
- Làm cho thông tin trở nên dễ hiểu: Phép so sánh sử dụng một hình ảnh quen thuộc (nhà kính) để giải thích một khái niệm khoa học có thể trừu tượng (cách bầu khí quyển điều hòa nhiệt độ). Điều này giúp người đọc, đặc biệt là những người không có kiến thức chuyên sâu về khí tượng học, dễ dàng nắm bắt được cơ chế hoạt động của bầu khí quyển.
- Nhấn mạnh chức năng quan trọng: Phép so sánh ngầm khẳng định vai trò quan trọng của bầu khí quyển trong việc duy trì nhiệt độ ổn định cho Trái Đất, tương tự như vai trò thiết yếu của mái kính đối với nhà kính.
Câu 5. Từ việc đọc văn bản trên, theo anh/chị, chúng ta cần làm gì để bảo vệ hành tinh xanh?
Từ việc đọc văn bản trên, chúng ta nhận thấy bầu khí quyển đóng vai trò sống còn trong việc duy trì sự sống trên Trái Đất. Để bảo vệ hành tinh xanh, chúng ta cần có những hành động thiết thực sau:
- Giảm thiểu khí thải gây hiệu ứng nhà kính: Hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch, ưu tiên các nguồn năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió,...), sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc các phương tiện thân thiện với môi trường (xe đạp, xe điện,...).
- Bảo vệ và phát triển rừng: Rừng có vai trò quan trọng trong việc hấp thụ carbon dioxide và sản xuất oxy. Chúng ta cần ngăn chặn nạn phá rừng, tích cực trồng cây xanh, phủ xanh đất trống đồi trọc.
- Giảm thiểu ô nhiễm môi trường: Hạn chế xả rác thải bừa bãi, xử lý rác thải đúng quy trình, giảm thiểu sử dụng các chất thải nhựa và các chất độc hại khác.
- Bảo vệ tầng ozone: Hạn chế sử dụng các chất hóa học gây hại cho tầng ozone (CFCs, HCFCs,...), tuân thủ các quy định về bảo vệ tầng ozone.
- Tiết kiệm năng lượng và tài nguyên: Sử dụng điện, nước và các nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý, tránh lãng phí.
- Nâng cao ý thức cộng đồng: Tuyên truyền, giáo dục về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, khuyến khích mọi người cùng tham gia vào các hoạt động bảo vệ hành tinh xanh.
- Hỗ trợ các chính sách bảo vệ môi trường: Ủng hộ và thực hiện các chính sách, quy định của nhà nước về bảo vệ môi trường.
Những hành động nhỏ bé của mỗi cá nhân khi được nhân rộng sẽ tạo ra những thay đổi lớn lao, góp phần bảo vệ bầu khí quyển và duy trì một môi trường sống trong lành cho hiện tại và các thế hệ tương lai.