I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1:
Thể thơ: Thơ tự do.

Câu 2:
Ở khổ thơ thứ 2, lời ru được so sánh với:

• Tấm chăn
• Giấc mộng

→ Thể hiện sự êm ái, dịu dàng, che chở của tình mẹ.

Câu 3:

• Hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ: “lời ru” (vốn là âm thanh) lại được miêu tả có trạng thái vật lí “gập ghềnh”.
• Tác dụng:
  • Làm cho “lời ru” trở nên cụ thể, có hình khối, gần gũi.
  • Gợi cảm giác lời ru luôn đồng hành cùng con, chia sẻ cả những khó khăn, vất vả trên đường đời.
  • Nhấn mạnh tình mẹ bền bỉ, không chỉ êm đềm mà còn nâng đỡ con trong gian truân.

Câu 4:
Hai câu thơ:
“Khi con vừa tỉnh giấc
Thì lời ru đi chơi”
→ Có thể hiểu:

• Lời ru không mất đi mà hòa vào cuộc sống xung quanh.
• Đó là hình ảnh ẩn dụ cho tình mẹ luôn hiện diện trong mọi hoạt động đời thường.
• Gợi cảm giác gần gũi, hồn nhiên, cho thấy lời ru theo con suốt cả ngày, không chỉ khi ngủ.

Câu 5:
Thông điệp từ khổ thơ cuối:

• Tình mẹ luôn theo con suốt cuộc đời, là điểm tựa tinh thần bền vững.
• Dù con đi xa, gặp khó khăn hay thử thách, tình mẹ vẫn âm thầm che chở, nâng đỡ.
  → Nhắc nhở mỗi người cần trân trọng, biết ơn tình mẹ và sống xứng đáng với tình yêu thương ấy.

Bài thơ "Lời ru của mẹ" của Xuân Quỳnh là một bức tranh giản dị nhưng đầy xúc động về tình mẫu tử thiêng liêng. Hình ảnh người mẹ hiện lên không phải qua những lời lẽ hoa mỹ, mà qua chính lời ru - thứ ngôn ngữ gần gũi, thân thương nhất của người mẹ dành cho con. Lời ru không chỉ là những âm thanh êm dịu ru con ngủ, mà còn là sự hiện diện, là tình yêu thương bao la, vô bờ bến của người mẹ dành cho con suốt cuộc đời. Từ lúc con mới lọt lòng đến khi trưởng thành, lời ru luôn ở bên cạnh, dõi theo từng bước chân con đi.

Xuân Quỳnh đã khéo léo sử dụng phép điệp từ "Lời ru" để nhấn mạnh sự liên tục, bền bỉ của tình mẫu tử. Lời ru không chỉ có mặt trong những khoảnh khắc bình yên, êm đềm của giấc ngủ, mà còn hiện diện trong mọi chặng đường con lớn lên. "Lời ru là tấm chăn, lời ru là bóng mát", "Lời ru thành ngọn gió", "Lời ru thành mênh mông"... Những hình ảnh ẩn dụ này cho thấy lời ru không chỉ là âm thanh mà còn là sự che chở, là sự bảo vệ, là nguồn sống tinh thần cho con. Lời ru biến hóa linh hoạt, gắn liền với từng giai đoạn phát triển của đứa trẻ, thể hiện sự thấu hiểu, đồng hành của người mẹ.

Không gian của bài thơ được mở rộng từ không gian nhỏ hẹp của gia đình, ra đến những không gian rộng lớn của thiên nhiên: "cống trường", "núi thẳm", "biển rộng", "ruộng khoai", "bờ ao rau muồng". Thời gian cũng được mở rộng từ quá khứ, hiện tại đến tương lai, từ lúc con thơ đến khi con lớn khôn, đi khắp nơi. Điều này cho thấy tình yêu thương của người mẹ dành cho con là vô hạn, không bị giới hạn bởi không gian và thời gian. Lời ru luôn đồng hành cùng con, dù con ở bất cứ đâu, làm gì.

Bài thơ "Lời ru của mẹ" không chỉ là một bài thơ hay về tình mẫu tử, mà còn là một bài thơ sâu sắc về tình người. Qua lời ru, Xuân Quỳnh đã thể hiện được sự hy sinh, tình yêu thương vô bờ bến của người mẹ dành cho con. Lời ru là biểu tượng cho sự che chở, bảo vệ, là nguồn động lực giúp con mạnh mẽ vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Bài thơ để lại trong lòng người đọc những xúc cảm sâu lắng, trân trọng hơn tình cảm gia đình, đặc biệt là tình mẫu tử thiêng liêng. Đó là một thông điệp nhân văn sâu sắc, có giá trị giáo dục to lớn.