1. Sự phân hóa tự nhiên theo chiều Bắc - Nam ở Trung và Nam Mỹ
Do lãnh thổ kéo dài trên nhiều vĩ độ (từ vùng chí tuyến Bắc đến tận vùng cận cực Nam), thiên nhiên ở đây có sự thay đổi rõ rệt:
Phần phía Bắc (đới nóng): Chiếm diện tích lớn nhất. Ở đây nóng ẩm quanh năm, cảnh quan phổ biến là rừng xích đạo xanh quanh năm và rừng rậm nhiệt đới (như đồng bằng A-ma-dôn).
Phần phía Nam (đới ôn hòa): Càng đi về phía Nam, nhiệt độ giảm dần. Cảnh quan thay đổi từ rừng nhiệt đới sang đồng bằng cỏ (Pampas) và cuối cùng là các vùng núi cao, bán hoang mạc khô lạnh ở phía cực Nam.
Giải thích: Nguyên nhân chính là do vị trí địa lý. Lãnh thổ trải dài trên nhiều đới khí hậu khác nhau (từ đới nóng đến đới ôn hòa). Ngoài ra, hình dạng lãnh thổ rộng ở phía Bắc và thu hẹp dần về phía Nam cũng làm cho tính chất khí hậu và cảnh quan thay đổi.
2. Vì sao bảo vệ rừng A-ma-dôn là nhiệm vụ cấp bách của toàn thế giới?
Rừng A-ma-dôn không chỉ là tài sản riêng của các nước Nam Mỹ mà còn ảnh hưởng đến sự sống còn của cả hành tinh vì những lý do sau:
"Lá phổi xanh" của Trái Đất: Đây là khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới, cung cấp khoảng 20% lượng oxy và hấp thụ một lượng lớn khí CO2. Nếu rừng mất đi, hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ diễn ra nhanh hơn rất nhiều.
Ngân hàng gen khổng lồ: A-ma-dôn là nơi trú ngụ của hàng triệu loài động, thực vật quý hiếm (chiếm 10% đa dạng sinh học toàn cầu). Mất rừng đồng nghĩa với việc nhiều loài sẽ bị tuyệt chủng vĩnh viễn.
Điều hòa khí hậu: Khu rừng này giúp duy trì vòng tuần hoàn nước và ảnh hưởng đến lượng mưa không chỉ ở Nam Mỹ mà còn ở nhiều nơi khác trên thế giới.
Ngăn chặn biến đổi khí hậu: Hiện nay, việc đốt rừng làm nương rẫy và khai thác khoáng sản đang làm rừng suy giảm nghiêm trọng. Bảo vệ rừng chính là bảo vệ môi trường sống chung của chúng ta trước các thiên tai, hạn hán.