Đương Đồ Triệu Viêm thiếu phủ phấn đồ sơn thuỷ ca (Lý Bạch)

Đương Đồ Triệu Viêm thiếu phủ phấn đồ sơn thuỷ ca

Nga Mi cao sơn tây cực thiên,
La Phù trực dữ Nam Hải liên.
Danh công dịch tư huy thái bút,
Khu sơn tẩu hải trí nhãn tiền.
Mãn đường không thuý như khả tảo,
Xích thành hà khí thương ngô yên.
Động Đình, Tiêu Tương ý diểu miên,
Tam giang thất trạch tình hồi duyên.
Kinh đào hung dũng hướng hà xứ,
Cô chu nhất khứ mê quy niên.
Chinh phàm bất động diệc bất toàn,
Phiêu như tuỳ phong lạc thiên biên.
Tâm dao mục đoạn hứng nan tận,
Kỷ thời khả đáo Tam sơn điên.
Tây phong tranh vanh phún lưu tuyền,
Hoành thạch túc thuỷ ba sàn viên.
Đông nhai hợp đạp tế khinh vụ,
Thâm lâm tạp thụ không thiên miên.
Thử trung minh muội thất trú dạ,
Ẩn kỷ tịch thính vô minh thiền.
Trường tùng chi hạ liệt vũ khách,
Đối toạ bất ngữ Nam Xương tiên.
Nam Xương tiên nhân Triệu phu tử,
Diệu niên lịch lạc thanh vân sĩ.
Tụng đình vô sự la chúng tân,
Hương nhiên như tại đan thanh lý.
Ngũ sắc phấn đồ an túc trân?
Chân tiên khả dĩ toàn ngô thân?
Nhược đãi công thành phất y khứ,
Vũ Lăng đào hoa tiếu sát nhân.

 

Dịch nghĩa

Đây núi Nga Mi ở phương tây cao ngất trời,
Kia núi La Phù chạy liền tới Nam Hải.
Người tài danh tay vẫy bút phấn màu diễn giải ý mình,
Đã sai khiến cho núi và biển chạy tới trước mắt người xem.
Khắp nhà màu xanh suông như đã hoàn chỉnh,
Thành quách rực đỏ trong ráng hồng, cây ngô đồng ngợp trong khói lam.
Cảnh Động Đình và Tiêu Tương gợi ý xa xăm man mác,
Cảnh ba sông bảy chằm gợi tình nước chảy bên bờ.
Ngọn sóng hung dữ đang xô tới phương nào,
Thuyền một đi mê viễn xứ quên năm về.
Cánh buồm xa xa không động cũng không xoay,
Như nương theo gió đang khuất nơi cuối trời.
Lòng xúc động, mắt hết thấy nhưng hứng thú tràn đầy,
Đôi lúc như thấy bay tới Tam sơn huyền thoại.
Ngọn núi phía tây cao chênh vênh có dòng thác vọt ra,
Những tảng đá nằm ngang ép dòng nước chảy quanh co.
Sương mù che phủ nhiều sườn núi phía đông,
Cây đủ loại trong rừng già ngút ngàn xanh tốt.
Chốn này mờ mờ không rõ ngày hay đêm,
Trong đó vẽ ẩn vài chú ve sầu kêu không nghe tiếng.
Cảnh vẽ chư tiên ngồi dưới gốc cây thông cao,
Trong đó có tiên đất Nam Xương không nói năng gì.
Nhưng tiên đất Nam Xương chính là ngài họ Triệu,
Đã nhiều năm làm quan tốt.
Toà án không việc làm, mọi người được đối đãi như khách,
Danh thơm như tại các bức tường vẽ đầy tranh này.
Các bức tranh màu này liệu có quý giá mãi chăng?
Tiên thứ thiệt có mãi mãi sống không?
Đợi lúc thành công như thế này mà rũ áo quy ẩn,
Hoa đào ở Vũ Lăng sẽ tươi cười đón nhận người.

Huyện Đương Đồ nay trong tỉnh An Huy. Triệu Viêm thiếu phủ là huyện uý phụ trách quân sự và trị an trong huyện. Lý Bạch viết bài này khoảng năm 744 khi đang giữ chức hàn lâm cung phụng trong triều, nhưng lâu năm không được thăng chức, lại bị gò bó trong công việc, nên xin từ chức. Đường Huyền Tông chuẩn tấu cho về, còn ban thưởng nhiều vàng bạc... Trên đường phiêu bạc giang hồ, ông gặp những bức tranh sơn thuỷ vẽ bằng phấn màu của Triệu Viêm la liệt trên tường, ông đối cảnh sinh tình mà viết ra.