Top down và bottom up là gì?

Top down là từ trên xuống, bottom up là từ dưới lên (theo nghĩa tiếng Anh), đây là hai phương pháp được dùng thường xuyên trong nhiều lĩnh vực, như: đầu tư, quản lý, công nghệ thông tin, điều tra, xây dựng, v.v.. Hai từ này dùng trong từng lĩnh vực sẽ có những ý nghĩa tương ứng.



Ý tưởng
Top down: Phân tích, suy diễn, khởi điểm là đỉnh điểm, ban đầu cần có một mục tiêu cần đạt đến. Sau đó, từ mục tiêu này tìm các mấu chốt vấn đề. Một mục tiêu lớn thì sẽ chia thành nhiều mục tiêu trung (trung bình), mục tiêu trung chia thành nhiều mục tiêu nhỏ, và cứ chia như thế.
Bottom up: Tổng hợp, quy nạp. Phân tích từ các vấn đề nhỏ, tổng hợp, tương tác lại với nhau để đưa đến kết quả.

Ví dụ trong từng ngành:
Trong quản lý dự án:
Top down: Tiếp cận từ trên xuống, tất cả các hướng đi đều xuất phát từ nhà quản lý.
Bottom up: Tiếp cận từ dưới lên, thành viên của nhóm chủ động trong quá trình thực hiện dự án.

Trong đầu tư:
Top down: Xem xét toàn thể nền kinh tế (macro), phân tích ngành, đánh giá công ty.
Bottom up: Xem xét công ty cụ thể (micro), phân tích kỹ thuật, đưa ra quyết định đầu tư.

Trong giải toán
Top down: Phân rã bài toán phức tạp thành nhiều thành phần nhỏ hơn, mỗi thành phần nhỏ hơn sẽ được phân rã tiếp thành nhiều thành phần nhỏ hơn nữa... Quá trình phân rã sẽ dừng lại khi thành phần tìm được đã được giải quyết rồi hoặc đủ đơn giản để hiện thực.
Bottom up: Xuất phát từ nhiều thành phần nhỏ đã có sẵn, kết hợp chúng lại để tạo ra thành phần chức năng lớn hơn, tiếp tục kết hợp các thành phần xây dựng được để tạo ra thành phần lớn hơn nữa... cho đến khi xây dựng được chương trình giải quyết được bài toán mong muốn.
v.v..