Tác phẩm văn học sưu tầm

Lý Chánh Tâm tánh tình nóng nảy, vì tiếng thiên hạ khinh khi, mà chàng phải bỏ nhà tốt xa mẹ già phân rẽ con nhỏ vợ hiền đi Tây mà học. Chàng qua Tây rồi thì chàng cần cố, không thèm chơi bời chi hết, cứ lo học ngày, học đêm; quyết chí học cho thành danh, đặng ngày sau trở về quê xưa

Sáng bữa sau Tố Nga viết một bức thơ gởi xuống Láng Thé cho Cẩm Vân mà thuật lại việc nàng bị chồng gạt cho em nghe chơi. Nàng tỏ thiệt rằng, tuy nàng biết chồng giả dối, song nàng thấy chồng năn nỉ khóc lóc quá, nàng cầm lòng không đậu, nên cũng phải cho hết ba trăm đồng bạc.

Từ ngày Lý Chánh Tâm thôi học về ở nhà, chàng mảng đỏng đảnh[1] với mẹ hoặc dan díu với vợ, mà đã gần tròn năm rồi. Qua đến tháng mười một Tây năm sau, các Nhựt trình Tây Nam ở Sài Gòn báo cáo cuộc hội chợ ở Hà Nội mới mở lần thứ nhứt,

Lý Chánh Tâm muốn Cẩm Vân chàng buồn bực bao nhiêu, đến chừng chàng nghe Cẩm Vân ưng chàng thì chàng cũng hớn hở bấy nhiêu. Chàng mừng đến nỗi lộ sắc ra ngoài, ở trong nhà ai cũng thấy hết thảy, chàng xúi chị xin với mẹ cưới phứt cho chàng trong lúc còn bãi trường, đặng chừng khai trường chàng yên tâm mà học.

Chánh Tâm là con cưng, từ nhỏ chí lớn bất luận việc gì hễ chàng muốn thì chàng đòi liền, mà thuở nay chưa có việc gì chàng đòi mà không được. Lúc nầy chàng muốn có một việc ngặt vì việc ấy là việc quan hệ mà lại khó nói ra quá, bởi vậy càng ôm ấp trong lòng lấy làm khó chịu không biết chừng nào.

Năm giờ rưỡi chiều, mặt trời đã chen lặn. Bà Tổng Hiền với Tố Nga đứng trước cửa ngõ mà ngó mong theo đường Thuận Kiều. Thầy thợ đi làm về, người đi bộ hiệp nhau đi từ tốp

Cách ba ngày sau, lối tám giờ rưởi sớm mai Tố Nga nằm trên ghế xít đu mà đọc nhựt báo, còn bà Tổng Hiền lục đục ở sau nhà bếp đương kiểm coi con Lại đi chợ về mà nó mua những vật gì.

Buổi sớm mai, trời mưa rỉ rả, gió phất lao rao. Bà Tổng Hiền ngồi trên bộ ván dựa cửa sổ mà ăn trầu, tay bà xỉa thuốc sống, mắt bà ngó ra ngoài vườn. Lá cây nhờ trời rửa ướt loi ngoi, con cóc sợ gió lạnh ngồi núp dưới gốc mận.

Mấy bữa rày nhựt báo ở Sài Gòn rập nhau mà khen ngợi rạp hát Casino hát tuồng "Les Miserables"[1] hay lắm.

Viết câu lục bát xuân thì Em mười sáu ngọn tóc thề đợi ai? Bỏ quên lược biếc trâm cài Hồn treo lơ lửng trên vai học trò.

Cai tổng Hiền vốn nhà nghèo, đi làm mướn lấy được con gái của chủ, lại nhờ mưu mô, trở nên giàu có, mua chức làng, thành cai tổng. Vợ chồng cai tổng Hiền sanh được hai con: Tố Nga và Chánh Tâm

Tôi ngồi chúc tụng ly tôi Đâu còn ai để giao bôi tạc thù Nhắp môi uống cạn mùa thu Ngó quanh quẩn đã mịt mù tối tăm.

Lần đầu tôi gọi tên em Thì thầm như chiếc lá đêm trở mình Vườn khuya mưa đổ tội tình Áo em ướt một góc hình hài tôi.

Đêm rắc mưa cho hương đầy tóc Tháng 9 về quanh những gót chân Phố xá chờ nhau đèn thao thức Soi buồn chưa rõ mặt tình nhân.

Lên núi hái đoá dã quỳ Thả hồn tôi xuống chỗ di tích buồn Hoa vàng đã ngập đáy gương Em đâu kịp thấy giọt sương mãn phần.

Đầu năm chợt thèm ly rượu đế Xuống phố tìm em nhậu nhẹt chơi Nhà em khuất bên giàn hoa giấy Đạp xe lên dốc muốn hụt hơi.

Đường nhân gian lạ lẫm Một ngày tháng tư đen Xô đời em vấp ngả Vào đám người chưa quen.

Dẫu tới giờ 25 tôi cũng đợi Em về thắp lại ngọn đèn khuya Để soi cho thấu lòng cô phụ Cuống rún còn đau nỗi chia lìa.

Đâu phải một mình em biết khóc Trái tim tôi cũng đã sụt sùi Nếu như được khóc chung con mắt Thì trong buồn còn có niềm vui.

Giỏ pense chờ ai một thuở Đường em hoa tím đã nở đầy Còn chút xuân thì nghiêng dốc nắng Cho buồn trĩu xuống nặng quằn vai.