Bằng cách nhấp vào Đăng nhập, bạn đồng ý Chính sách bảo mật và Điều khoản sử dụng của chúng tôi. Nếu đây không phải máy tính của bạn, để đảm bảo an toàn, hãy sử dụng Cửa sổ riêng tư (Tab ẩn danh) để đăng nhập (New Private Window / New Incognito Window).
Lúc đó là ngày 29/4. Trong nắng chiều, những lá cờ nửa đỏ, nửa xanh tung bay trên những tháp pháo bết bụi đỏ. Những chiến sĩ bộ binh của Trung đoàn 66 vừa làm lễ nhận cờ quyết thắng, hành quân cùng với xe tăng, vừa đi vừa reo vang hai bên đường.
Tại sở chỉ huy tiền phương của Quân đoàn 2, tướng Nguyễn Hữu An, Tư lệnh trưởng, lặng lẽ lấy khăn ra lau cặp kính trắng, ngón tay ông khẽ run run, cặp mắt đỏ ngầu vì mất ngủ không giấu được nỗi xúc động. Chính ủy Sư đoàn 304 Trần Bình, người đã đón tổ phóng viên chiến trường của TTXVN hành quân cùng với Bộ Tư lệnh tiền phương của mặt trận phía Đông cũng bồn chồn không kém. Tôi hiểu được tâm trạng của những người cầm quân khi biết rằng thời khắc lịch sử đang đến. Nguyên là người phụ trách cơ quan thông tấn quân sự trước đây, rất quen thuộc với cánh nhà báo, ông nói nhỏ khi chúng tôi mở máy liên lạc với Hà Nội:
- Nói với ngoài ấy có cách nào nhắn khéo để vợ mình biết là mình đang ở đây nhé.
Vào thời khắc đó, người lính nào cũng nghĩ đến quê nhà. Hậu phương bao la, nhưng cũng rất thân thiết, cụ thể. Một cây đa, một bến đò, một người mẹ đã mấy chục năm tựa cửa chờ con, một người vợ mà “nước mắt chỉ dành cho ngày gặp mặt”... Chúng tôi chuyển ngay lời nhắn của Trần Bình về Hà Nội. Không ai có thể ngờ được yêu cầu rất riêng ấy của anh. Và cũng có gì phải bí mật về việc tất cả các quân đoàn chủ lực của lực lượng vũ trang cách mạng đã ở quanh Sài Gòn. Vành đai phòng thủ cuối cùng đã bị đập tan, chiến thắng cuối cùng đang được tính từng giờ.
Chúng tôi hành quân theo đội hình của mũi thọc sâu. Các anh Hứa Kiểm và Đinh Quang Thành đi theo xe thiết giáp. Các anh là những tay máy chủ lực nên việc đi theo thiết giáp sẽ giúp các anh cơ động tốt hơn. Anh Vũ Tạo và tôi cùng với Thái điện báo, anh Toàn, ban tuyên huấn Sư đoàn và Mạnh Hùng, báo Quân đội nhân dân đi trên xe của tổ do Bình lái.
Chiếc xe com-măng-ca Liên Xô cũ kỹ của tổ phóng viên lọt thỏm giữa những chiếc tăng T54, xe thiết giáp, xe tải quân sự GMC to lớn. Cả đoàn quân tiến về phía xa lộ Biên Hòa - Sài Gòn. Các đơn vị đặc công đã chiếm giữ toàn bộ các cây cầu trên xa lộ. Những ổ kháng cự cuối cùng vẫn còn. Tiếng súng rộn lên ở phía trước báo hiệu các trận đánh vẫn đang tiếp diễn - những trận đánh cuối cùng của chiến tranh.
Xe chúng tôi dừng lại ở một ngã ba, bên một chiếc xe tăng, tháp pháo còn ghi rõ hai chữ "Thần tốc", những người lính trẻ đang chia nhau những mẩu lương khô. Phía xa hơn, một xe tải của bộ binh chở đầy những hòm đạn đang tìm cách vượt lên. Đám lính tăng trẻ reo hò:
- Cho chúng em xin một kiểu ảnh gửi về quê các nhà báo ơi!
Khi bấm máy chụp cho họ, trong tôi nhói lên một ý nghĩ: Ai trong số họ sẽ là những người hy sinh trong những khoảnh khắc cuối cùng này?
Đêm ấy, chúng tôi ở lại trong cánh rừng cao su ngoại ô Biên Hòa. Qua tán lá cây, tôi nhìn lên bầu trời đêm lấp lánh những ngôi sao, trằn trọc không ngủ. Mặt đất ầm vang tiếng rền của đủ loại vũ khí. Lệnh hành quân có thể đến bất cứ lúc nào. Ngày mai chúng tôi sẽ vào Sài Gòn. Nỗi lo lắng về công việc đè nặng và cả ý nghĩ rằng mình có thể hy sinh. Trên hết, mỗi chúng tôi đều biết rằng mình đang trải qua những khoảnh khắc không thể nào quên.
Biết bao thế hệ người Việt Nam đã hy sinh vì nền độc lập của đất nước. Trên mảnh đất mà “những đạo quân bước song song cùng lịch sử” này, rất nhiều người đã không có mặt để chứng kiến giờ phút này. Vào khoảnh khắc này, trên khắp đất nước Việt Nam, hàng triệu mái nhà có lẽ vẫn sáng đèn, hàng triệu gia đình cũng không ngủ được. Tôi nhớ đến những ngày cùng với cánh quân phía Đông vào giải phóng Huế, Đà Nẵng và các thành phố dọc miền trung Phan Rang, Phan Thiết, Quy Nhơn, Nha Trang... Tất cả diễn ra chỉ trong vòng một tháng. Lịch sử đang đi với tốc độ một ngày bằng nhiều thập kỷ.
Rạng sáng ngày 30/4, mũi đột kích tiến thẳng vào trung tâm Sài Gòn. Chúng tôi qua cầu xa lộ lớn trên sông Đồng Nai từ sớm. Mệnh lệnh truyền xuống: Vừa đánh vừa tiến vào trung tâm. Những ổ kháng cự nhỏ hai bên đường vẫn bắn ra. Nhiều đoạn trên xa lộ, chiếc xe nhỏ của chúng tôi áp vào sườn xe tăng, lúc bên phải, lúc bên trái để tránh đạn bắn thẳng. Mục tiêu là Dinh Độc Lập.
Từng đoàn xe nối đuôi nhau. Xe tăng dẫn đầu, rồi đến xe thiết giáp, xe chở bộ binh. Pháo 130 ly bắn yểm trợ dọc hai bên đường. Những đám khói đen đặc cuộn lên. Có đoạn, xe tăng phải hạ nòng bắn thẳng vào tàu chiến của quân đội Sài Gòn đang rút chạy.
Từ trong thành phố, từng đoàn người bị dồn ép đang bung ra, đi ngược chiều về phía Biên Hòa bằng đủ loại phương tiện. Dòng người cuồn cuộn trên xa lộ dài cả chục cây số. Một cơn mưa lớn ập đến. Không mặc áo mưa, đồng bào vẫn đứng ở hai bên đường, reo hò, vẫy chào quân giải phóng.
Vào một lúc dừng xe trên xa lộ, nguời sĩ quan của Sư đoàn 304 đi cùng xe với chúng tôi mở đài. Tướng Dương Văn Minh đang ra lệnh cho quân đội Sài Gòn ngừng bắn - một mệnh lệnh quá muộn màng khi thất bại cuối cùng chỉ còn tính từng giờ.
Khi chúng tôi dừng lại và nói chuyện với Trung đoàn phó Trung đoàn 66 Phạm Xuân Thệ thì cũng thấy Hoàng Thiểm và Ngọc Đản ngồi trên xe thiết giáp đi qua. Sau này mới biết các anh cũng hình thành một nhóm theo chỉ đạo trực tiếp của Tổng cục Chính trị và cũng đi theo lực lượng của Quân đoàn 2. Khi ấy, những trận đánh phía trước vẫn đang diễn ra. Phạm Xuân Thệ đang lo chỉ đạo lực lượng của mũi thọc sâu. Anh đội mũ cối, vai mang xà cột cũng buộc một chiếc khăn mặt kèm theo. Chi tiết này tôi cứ nhớ mãi.
Một lúc sau đó, chúng tôi gặp các anh Hứa Kiểm, Đinh Quang Thành trên xe tải đi ngang. Hai anh lại nhảy xuống đi cùng xe con với chúng tôi vì lúc đó, phía trước đường tắc, lại sắp vào trong thành phố, xe nhỏ dễ luồn lách hơn.
Chúng tôi bám sát đội hình hành quân, tiến vào trung tâm thành phố. Sài Gòn đây rồi! Đường Lê Văn Duyệt rộng là thế, giờ như nhỏ lại, không đủ sức chứa cả đoàn quân. Đồng bào đổ ra chật kín hai bên đường phố. Những lá cờ cách mạng được chuẩn bị âm thầm bao lâu nay trong từng ngôi nhà, giờ tung bay trong nắng. Giữa bốn bề âm thanh náo nhiệt, tưng bừng, tôi nghe rất rõ tiếng những lá cờ bay. Tôi nhớ đến lễ trao cờ trước giờ xuất kích của các chiến sĩ Trung đoàn 66, đơn vị chủ công đánh vào Sài Gòn từ phía Đông mà tôi có dịp chứng kiến. Giữa rừng cao su xanh mướt, những ngời lính đứng lặng yên bên những chiếc xe tăng và những khẩu pháo, nghe lời dặn dò của Tư lệnh trưởng:
- Các đồng chí hãy đem lá cờ quyết chiến quyết thắng cắm lên nóc phủ Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn, cái đích cuối cùng của cuộc hành quân của biết bao thế hệ vì độc lập, thống nhất của đất nước chúng ta!
Các anh Hứa Kiểm và Đinh Quang Thành là những người đã ghi lại khoảnh khắc thiêng liêng này vào ống kính của mình.
Dòng người cuồn cuộn trên các ngả đường cuốn chúng tôi đi. Một em bé trai tên là Nguyễn Dũng, nhà ở phố Tôn Thọ Tường trèo ngay lên xe, nắm tay tôi, rồi thò đầu ra ngoài, vẫy tay la lớn:
- Hoan hô! Chiến thắng rồi!
Bác Lê Văn Cương, thợ may, nhà ở trên xa lộ, cùng hàng trăm thanh niên phóng xe đi theo đoàn quân vào trung tâm thành phố. Vừa vịn tay lên thành xe của chúng tôi, bác hát rất say sưa một bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ Văn Cao: "Trùng trùng say trong câu hát. Lớp lớp đoàn quân tiến về...". Những người dân cùng những người lính chúng tôi hát theo bác.
Xe chúng tôi lao về phía Dinh Độc Lập. Người lái xe lúng túng vì thành phố quá lớn và có rất nhiều ngả đường. Sau mấy lần được chỉ dẫn, chúng tôi cũng đến nơi. Những chiếc xe tăng đi đầu đã đến đó trước ít phút. Cánh cửa sắt của Dinh Độc Lập đã bị hất tung. Vừa vào trong Dinh, tôi và phóng viên nhiếp ảnh Vũ Tạo nhảy ra khỏi xe thì thấy một chiếc xe tăng trong đội hình thọc sâu tiến qua cổng chính của Dinh. Một hình ảnh rất đẹp: Nắng rực rỡ, xe tăng vừa vào ngang cổng, cánh cửa sắt đổ sập vẫn nằm trên mặt đất, lá cờ giải phóng trên tháp pháo tung bay. Cùng với những người lính tăng là các chiến sĩ bộ binh của Trung đoàn 66 cùng hành tiến hiên ngang bên tháp pháo.
Tôi đưa máy ảnh lên ghi lại hình ảnh tuyệt vời đó. Đấy chính là bức ảnh “Xe tăng Quân giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975” mà sau đó được chuyển ra Hà Nội, TTXVN phát đi và được các cơ quan truyền thông trong và ngoài nước sử dụng rộng rãi và trở thành một biểu tượng quen thuộc của Đại thắng Mùa Xuân cho đến ngày nay.
Đó cũng là một kỷ niệm không thể nào quên trong cuộc đời làm báo của tôi. Đấy chính là xe tăng 846, một trong 7 chiếc xe của đội hình thọc sâu tiến vào Dinh Độc Lập.
Nội các của tướng Dương Văn Minh đã đầu hàng không điều kiện. Đại diện các lực lượng vũ trang cách mạng đã trả lời về việc họ muốn bàn giao chính quyền:
- Các ông không thể bàn giao cái mà các ông không có trong tay!
Một câu nói đã đi vào lịch sử.
Khi chúng tôi tiến vào cổng Dinh, một nhà báo phương tây nhận ra các đồng nghiệp đã tung một chiếc máy ảnh lên trời tỏ ý vui mừng. Anh là Borris Gallash, một nhà báo làm việc cho tờ Spigel của CHLB Đức.
Anh nói với tôi:
- Tôi chờ đợi ngày này đã lâu. Thật là một thắng lợi kỳ diệu!
Ở ngay cửa Dinh, chúng tôi gặp Ngọc Đản và Hoàng Thiểm, hai phóng viên thông tấn quân sự đi theo xe thiết giáp, đã có mặt trước chúng tôi ít phút. Các anh Hứa Kiểm, Đinh Quang Thành cùng Ngọc Đản, Hoàng Thiểm nhanh chóng ghi lại những hình ảnh quan trọng nhất, trong đó có cảnh các mũi xung kích cùng xe tăng tiến vào Dinh, chân dung các chiến sĩ cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập, nội các Dương Văn Minh đầu hàng…
Sau đó, theo ý kiến của anh Vũ Tạo, anh em trong tổ chia làm hai hướng. Các anh Hứa Kiểm, Đinh Quang Thành dùng xe của tổ đi ra hướng sân bay Tân Sơn Nhất. Từ Dinh Độc Lập, tôi cùng nhà nhiếp ảnh Vũ Tạo mượn chiếc xe con của Phó tư lệnh Quân đoàn 2, tướng Hoàng Đan, đi tới các nơi khác trong trung tâm thành phố để ghi lại những hình ảnh và thu thập thông tin cho bài viết của mình: Sứ quán Mỹ trên đường Thống Nhất - Mạc Đĩnh Chi còn nguyên dấu vết của một cuộc rút chạy tán loạn. Tại Phủ Thủ tướng ngụy Sài Gòn, giấy tờ, con dấu vứt bừa bãi dưới sàn. Trụ sở Bộ Quốc phòng ngổn ngang hàng chục xe Jeep đủ loại. Tổng nha cảnh sát đầy ắp súng ống. Văn phòng tướng Cao Văn Viên tại Bộ tổng tham mưu còn cả những mẩu bánh mỳ ăn dở vứt trên bàn... Chúng tôi qua chợ Bến Thành, qua bến Nhà Rồng, đi dọc đường Nguyễn Huệ... Đâu đâu cũng gặp những biển người sôi động niềm vui, nụ cười và cả những giọt nước mắt mừng vui. Cả thành phố thực sự sống trong một ngày hội lớn.
Chúng tôi trở về Dinh Độc Lập và ngồi viết bài vào lúc cuối chiều. Khi tôi kết thúc những dòng ghi chép ngày đầu Sài Gòn giải phóng thì trời bắt đầu tối. Cả thành phố bừng sáng ánh điện. Những trái pháo sáng - một thứ pháo hoa đặc biệt - vọt lên và tỏa sáng trên bầu trời. Đêm ấy, cả Sài Gòn cũng như mọi miền trên đất nước Việt Nam, là một đêm không ngủ.
Điều rất mừng là cùng các đồng nghiệp, các anh Trần Mai Hạnh và anh Văn Bảo đi xe máy từ căn cứ vào Sài Gòn từ hướng Tây Ninh, trong đoàn của TTXGP. Các anh cũng đã có mặt kịp thời tại Dinh Độc Lập và có được những tài liệu cần thiết. Ngay trong tối hôm đó, ảnh xe tăng chiếm Dinh Độc Lập của anh Văn Bảo và bài tường thuật đầu tiên của anh Trần Mai Hạnh về Sài Gòn giải phóng đó được các anh chị kỹ thuật của TTXGP truyền qua hậu cứ ở Tây Ninh rồi phát ra Hà Nội kịp thời! Ảnh của anh em trong tổ chúng tôi, qua các anh Hoàng Thiểm và sau đó là anh Hứa Kiểm mang bằng máy bay ra thẳng Hà Nội, kịp thời cung cấp cho bạn đọc trong và ngoài nước một bức tranh toàn cảnh về Sài Gòn trong ngày 30/4/1975. Nhiều bài viết, ảnh chụp của các anh ở TTXGP cũng được phát kịp thời. Đây là những thông tin, hình ảnh vô cùng quý giá, tạo nên một bức tranh toàn cảnh về hình ảnh của Sài Gòn, của toàn miền Nam trong một thời điểm lịch sử.
Dù dưới những bài viết, bức ảnh ấy có tên tác giả hoặc chỉ cần danh xưng chung VNTTX và TTXGP, thế là đủ. Và ai cũng hiểu rằng, đằng sau mỗi dòng tin, bức ảnh ấy là công sức của cả một guồng máy lớn, của hàng ngàn con người trên khắp các chiến trường, với đủ mọi công việc, từ người lãnh đạo, chỉ huy đến các phóng viên, lái xe, điện báo, kỹ thuật viên, hậu cần và bao nhiêu công sức của anh em làm nhiệm vụ nhận và xử lý thông tin ở Tổng xã… Một lần nữa VNTTX và TTXGP lại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình trong ngày lịch sử của toàn dân tộc!
Phóng sự ảnh “Sài Gòn ngày 30/4/1975“ của nhà báo Trần Mai Hưởng, phóng viên chiến trường của TTXVN đi theo mũi đột kích của Quân đoàn 2 thực hiện:
Tham gia Cộng đồng Lazi trên các mạng xã hội | |
LaziGo: | https://go.lazi.vn/join/lazigo |
Discord: | https://discord.gg/4vkBe6wJuU |
Kênh FB: | https://m.me/j/AbY8WMG2VhCvgIcB |
FB group: | https://www.fb.com/groups/lazi.vn |
FB page: | https://www.fb.com/lazi.vn |
Youtube: | https://www.youtube.com/@lazi-vn |
Tiktok: | https://www.tiktok.com/@lazi.vn |
Hôm nay bạn thế nào? Hãy nhấp vào một lựa chọn, nếu may mắn bạn sẽ được tặng 50.000 xu từ Lazi
Vui | Buồn | Bình thường |