Câu 1: Khi gặp câu hỏi trình bày ý hiểu về hình tượng, hình ảnh, từ ngữ, câu thơ, bạn cần trình bày các ý sau:
- Giải thích nghĩa đen và nghĩa bóng (nếu có):
- Nghĩa đen: Nghĩa gốc của từ hoặc hình ảnh trong thực tế. Nghĩa bóng: Nghĩa mở rộng mang tính biểu tượng, gợi cảm xúc, tư tưởng.
- Phân tích đặc điểm và tác dụng của hình ảnh, từ ngữ, câu thơ:
- Hình ảnh thuộc loại nào? (tả thực, ẩn dụ, hoán dụ, tượng trưng…) Gợi lên cảm xúc, suy nghĩ gì cho người đọc? Tác giả sử dụng từ ngữ gì đặc biệt? (giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, độc đáo…)
- Liên hệ với nội dung tác phẩm và phong cách tác giả:
- Hình ảnh/từ ngữ này có phù hợp với chủ đề tác phẩm không? Có liên quan đến phong cách nghệ thuật của tác giả không?
Câu 2: Về biện pháp tu từ có thể chia thành:
1. Các dạng câu hỏi về biện pháp tu từ: Xác định biện pháp tu từ: Hỏi về tên biện pháp được sử dụng. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ: Hỏi về vai trò, ý nghĩa của biện pháp đó. So sánh các biện pháp tu từ: So sánh hiệu quả giữa hai biện pháp khác nhau. Tạo câu có biện pháp tu từ: Yêu cầu sáng tác câu văn hoặc đoạn văn sử dụng biện pháp tu từ.
2. Các trường hợp trình bày khi trả lời:
Trường hợp 1: Khi chỉ cần xác định
→ Nêu đúng tên biện pháp tu từ được sử dụng.
Trường hợp 2: Khi cần phân tích tác dụng
→ Trình bày theo công thức:
Tên biện pháp tu từ → Dẫn chứng → Giải thích → Tác dụng về nội dung và nghệ thuật.
Trường hợp 3: Khi so sánh biện pháp tu từ
→ Chỉ ra điểm giống và khác nhau về tác dụng của các biện pháp.
3. Một số mẹo làm bài:
Nhận diện đúng biện pháp tu từ:
So sánh: Có từ "như", "tựa", "giống như"… Ẩn dụ: Không có từ so sánh nhưng vẫn mang tính liên tưởng. Hoán dụ: Dùng bộ phận để chỉ toàn thể hoặc ngược lại. Điệp từ/điệp ngữ: Lặp lại từ/ngữ trong câu hoặc đoạn. Nhân hóa: Gán hành động, đặc điểm của con người cho vật.
Phân tích tác dụng đúng trọng tâm:
Tác dụng về nội dung: Nhấn mạnh ý nghĩa, làm nổi bật cảm xúc/tư tưởng. Tác dụng về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu, gợi hình ảnh sinh động hơn.