Câu 1. Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên.

Văn bản trên sử dụng kết hợp nhiều phương thức biểu đạt, trong đó nổi bật là:

• Thuyết minh: Cung cấp thông tin, giải thích về chu kỳ chuyển động của Trái Đất, độ nghiêng trục, ảnh hưởng của nó đến các mùa, sự khác biệt ngày đêm ở hai cực, và sự thay đổi của hoang mạc Sahara.
• Miêu tả: Tái hiện những khung cảnh thiên nhiên đặc biệt như Bắc Cực với ngày và đêm kéo dài, kim tự tháp Maya đón ánh xuân phân, và sự thay đổi từ Sahara ẩm ướt sang khô cằn.
• Tự sự: Kể lại hành trình tuần hoàn của Trái Đất, đồng thời lồng ghép những câu chuyện về sự thích nghi của sinh vật và dấu vết của con người trong quá khứ.
• Biểu cảm: Thể hiện sự ngạc nhiên, ngưỡng mộ trước sự kỳ diệu của Trái Đất và những tác động nhỏ bé nhưng sâu sắc của độ nghiêng trục.

Câu 2. Con số 365,25 có ý nghĩa gì?

Con số 365,25 là số ngày mà Trái Đất cần để hoàn thành một vòng quay quanh Mặt Trời, tức là một năm dương lịch. Phần lẻ 0,25 (một phần tư ngày) được tích lũy lại, và sau mỗi bốn năm sẽ tạo thành một ngày nhuận (thường được thêm vào tháng Hai), giúp lịch dương bám sát với chu kỳ thiên văn.

Câu 3. Tại sao đoạn Sapo nêu hành trình tuần hoàn của Trái Đất mà không khẳng định luôn luận điểm văn bản đặt ra?

Đoạn Sapo mở đầu bằng việc mô tả "hành trình kỳ diệu" và "cuộc viễn du đầy tính sử thi" của Trái Đất. Việc này nhằm mục đích:

• Tạo sự thu hút và gợi mở: Thay vì khẳng định luận điểm ngay lập tức, tác giả sử dụng hình ảnh ẩn dụ về một cuộc hành trình quen thuộc nhưng vĩ đại để khơi gợi sự tò mò và hứng thú của người đọc.
• Dẫn dắt vào vấn đề một cách tự nhiên: Bằng cách bắt đầu với một sự thật quen thuộc (một năm có 365,25 ngày), tác giả dần hé lộ những khía cạnh sâu sắc và bất ngờ hơn về sự vận động và những yếu tố chi phối Trái Đất.
• Thiết lập giọng điệu: Cách mở đầu này tạo ra một giọng điệu vừa trang trọng, vừa gợi cảm, phù hợp với việc khám phá những bí ẩn và vẻ đẹp của tự nhiên.

Việc không khẳng định luận điểm ngay ở Sapo tạo ra một sự chờ đợi, khiến người đọc muốn tiếp tục khám phá để hiểu rõ hơn về "tính sử thi" và "kỳ diệu" mà tác giả muốn đề cập. Luận điểm chính về vai trò quan trọng của độ nghiêng trục Trái Đất sẽ được triển khai và làm rõ dần ở các phần sau của văn bản.

Câu 4. Nhận xét mạch triển khai thông tin trong văn bản.

Mạch triển khai thông tin trong văn bản được xây dựng một cách logic và hấp dẫn, đi từ tổng quan đến cụ thể, từ những hiện tượng quen thuộc đến những khám phá khoa học thú vị:

• Mở đầu (Sapo): Giới thiệu về chu kỳ một năm của Trái Đất một cách gợi hình, khơi gợi sự tò mò về những điều kỳ diệu ẩn sau sự quen thuộc.
• Ảnh hưởng của độ nghiêng trục: Nêu bật vai trò then chốt của độ nghiêng trục Trái Đất, dù chỉ thay đổi nhỏ nhưng có tác động lớn đến lịch sử, tập tính sinh vật và cuộc sống hiện tại.
• Sự khác biệt ngày đêm ở hai cực: Dẫn chứng cụ thể về ảnh hưởng của độ nghiêng trục đến sự phân bố ánh sáng và nhịp điệu sống ở các vùng địa cực.
• Nhịp điệu mùa và văn hóa: Mở rộng phạm vi ảnh hưởng của chu kỳ Trái Đất đến văn hóa và tín ngưỡng của các nền văn minh cổ đại.
• Thay đổi của Sahara: Đưa ra một ví dụ điển hình về tác động sâu sắc của sự thay đổi độ nghiêng trục trong quá khứ, dẫn đến sự biến đổi khí hậu và cảnh quan trên quy mô lớn.
• Kết luận: Nhấn mạnh lại tầm quan trọng "không nhỏ chút nào" của độ nghiêng trục, dù chỉ là một thay đổi nhỏ, trong việc chi phối sự sống trên Trái Đất.

Mạch triển khai này kết hợp giữa việc trình bày thông tin khoa học, đưa ra các ví dụ minh họa sinh động và lồng ghép những yếu tố văn hóa, lịch sử, tạo nên một văn bản vừa cung cấp kiến thức, vừa khơi gợi cảm xúc và sự suy ngẫm.

Câu 5. Từ văn bản trên, anh/chị rút ra được thông điệp gì? Lí giải thông điệp đó.

Từ văn bản trên, tôi rút ra được thông điệp sâu sắc về sự tinh tế và mối liên hệ mật thiết trong hệ thống tự nhiên của Trái Đất.

Lí giải thông điệp:

Văn bản đã cho thấy những thay đổi tưởng chừng như rất nhỏ (ví dụ như sự thay đổi không đáng kể của độ nghiêng trục Trái Đất) lại có thể gây ra những hệ quả to lớn và sâu rộng, chi phối khí hậu, cảnh quan, sự sống của sinh vật và thậm chí cả lịch sử phát triển của loài người.

• Sự khác biệt rõ rệt về ngày đêm và mùa ở hai cực, sự thay đổi của hoang mạc Sahara từ một vùng đất ẩm ướt thành khô cằn, hay việc các nền văn minh cổ đại quan sát và giải thích các hiện tượng thiên văn liên quan đến chu kỳ Trái Đất đều là những minh chứng cho thấy mọi yếu tố trong hệ thống tự nhiên đều có sự liên kết và tác động lẫn nhau một cách chặt chẽ.
• Thông điệp này gợi cho chúng ta sự trân trọng và ý thức hơn về sự cân bằng mong manh của tự nhiên. Những hành động của con người, dù nhỏ nhất, cũng có thể gây ra những tác động không lường trước được đến môi trường sống.
• Đồng thời, nó cũng khơi gợi sự tò mò và thôi thúc chúng ta khám phá, tìm hiểu sâu hơn về những quy luật vận hành kỳ diệu của Trái Đất, từ đó có thái độ sống hòa hợp và bảo vệ hành tinh xanh của chúng ta.