C1: Đoạn trích kể về sự việc gì?

Đoạn trích kể về cuộc đối đầu quyết liệt và sự phản kháng mạnh mẽ của chị Dậu trước sự hung hãn, tàn bạo của tên cai lệ và người nhà Lý trưởng khi chúng đến để bắt và hành hạ anh Dậu. Sự việc này đã đẩy chị Dậu từ một người phụ nữ hiền lành, nhẫn nhục, sang một người phụ nữ dám vùng lên đấu tranh để bảo vệ chồng con và danh dự của mình.

C2: Tác giả đã khắc họa chị Dậu qua những chi tiết nào? Qua đó nêu cảm nghĩ của em về nhân vật chị Dậu trong đoạn trích.

• Tác giả đã khắc họa chị Dậu qua các chi tiết:

  • Lời nói và hành động quyết liệt: "Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!", "túm lấy cổ hắn, ấn giúi ra cửa", "nắm ngay được gậy của hắn", "vật nhau", "túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm".

  • Sức mạnh phi thường: "Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền", "yếu hơn chị chàng con mọn".

  • Sự bất khuất, không khuất phục: "Chị Dậu vẫn chưa nguôi giận", "Thà ngồi tù. Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được...".

• Cảm nghĩ về nhân vật chị Dậu:

  • Dũng cảm, quyết liệt: Chị Dậu không còn là người phụ nữ cam chịu, hiền lành nữa mà đã trở thành một chiến binh thực thụ. Chị dám đối đầu trực diện với kẻ thù, không run sợ trước bạo lực.

  • Thương chồng, thương con: Mọi hành động của chị đều xuất phát từ tình yêu thương vô bờ bến dành cho chồng, muốn bảo vệ anh khỏi những trận đòn roi, sự hành hạ của bọn cường hào ác bá.

  • Có lòng tự trọng cao: Chị không chấp nhận cảnh bị chèn ép, làm nhục mãi. Lời nói "Tôi không chịu được" thể hiện sự bùng nổ, không chấp nhận một cuộc sống bị áp bức.

  • Đại diện cho vẻ đẹp của người phụ nữ nông dân Việt Nam: Chị Dậu là biểu tượng cho sự kiên cường, sức sống mãnh liệt, khả năng tiềm tàng của người phụ nữ Việt Nam khi bị dồn vào đường cùng.

C3: Cho câu văn: “Nhanh như cắt, chị Dậu nắm ngay được gậy của hắn”

a. Trong câu có dùng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của phép tu từ đó.

• Biện pháp tu từ: So sánh ("Nhanh như cắt").

• Tác dụng:

  • Nhấn mạnh tốc độ hành động cực kỳ nhanh, dứt khoát và chính xác của chị Dậu.

  • Cho thấy sự phản xạ, bản năng tự vệ mạnh mẽ của chị khi bị dồn nén đến cùng cực.

  • Góp phần khắc họa sự quyết liệt, dũng mãnh của nhân vật, đối lập hoàn toàn với hình ảnh hiền lành, nhẫn nhục trước đó.

b. Hãy tìm thêm 5 thành ngữ có cách nói “nhanh như cắt”.

• Nhanh như chớp.

• Nhanh như gió cuốn.

• Nhanh như điện giật.

• Nhanh như tên bắn.

• Nhanh như sóc.

C4: Em có suy nghĩ về sự phản kháng và chiến thắng của chị Dậu trước bọn tay sai hung hãn? Từ đó nêu cách hiểu về thành ngữ "Tức nước vỡ bờ" và bài học tác giả muốn nhắn gửi.

• Suy nghĩ về sự phản kháng và chiến thắng:

  • Đây là một chiến thắng mang tính biểu tượng, không chỉ là chiến thắng của sức mạnh cá nhân mà còn là chiến thắng của lòng tự trọng, của ý chí sống.

  • Sự phản kháng của chị Dậu là tất yếu, là sự bùng nổ của một người bị dồn nén đến tận cùng. Nó cho thấy sức mạnh tiềm ẩn của người nông dân khi bị áp bức, bóc lột đến mức không thể chịu đựng được nữa.

  • Chiến thắng này khẳng định một chân lý: Bạo lực không thể khuất phục được ý chí của con người. Nó mang đến niềm tin, niềm hi vọng cho những người nông dân bị áp bức, thể hiện khát khao tự do, công bằng.

• Cách hiểu về thành ngữ "Tức nước vỡ bờ":

  • Thành ngữ này chỉ một quy luật tự nhiên, rằng khi một sự vật, hiện tượng (nước) bị dồn nén, tích tụ đến một giới hạn nhất định, nó sẽ bùng nổ (vỡ bờ).

  • Trong văn học, nó được dùng để chỉ sự chịu đựng của con người. Khi con người bị áp bức, bóc lột, dồn nén đến mức không thể chịu đựng được nữa, họ sẽ đứng lên đấu tranh, phản kháng một cách mạnh mẽ, quyết liệt. Sự phản kháng này là một quy luật tất yếu.

• Bài học tác giả muốn nhắn gửi:

  • Tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến: Tác giả lên án mạnh mẽ xã hội cũ với chế độ thuế má, sưu dịch tàn bạo đã đẩy người nông dân vào cảnh khốn cùng, phải vùng lên đấu tranh để sống.

  • Ca ngợi vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân: Ngô Tất Tố khẳng định vẻ đẹp tâm hồn, sức sống và khả năng đấu tranh của người nông dân Việt Nam. Họ không chỉ là nạn nhân mà còn là những con người kiên cường, bất khuất.

  • Thức tỉnh ý thức đấu tranh: Đoạn trích như một lời kêu gọi, một sự thức tỉnh đối với những người nông dân khác, rằng không thể mãi cam chịu, phải đứng lên đấu tranh để giành lại cuộc sống và quyền làm người.

C5: Từ nội dung đoạn trích, em hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất.

Thông điệp có ý nghĩa nhất mà đoạn trích mang lại là: "Khi con người bị dồn nén đến đường cùng, sức mạnh của sự phản kháng sẽ bùng nổ một cách mãnh liệt. Đấu tranh là con đường duy nhất để giành lại sự sống và phẩm giá."

Thông điệp này không chỉ đúng với bối cảnh xã hội cũ mà còn có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc sống hiện đại, nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc bảo vệ bản thân, đấu tranh cho những giá trị chính đáng và không bao giờ khuất phục trước bất công.