Trong nền văn học Việt Nam, nhà văn Nam Cao là cây bút tiêu biểu viết về người nông dân trước Cách mạng. Truyện ngắn Lão Hạc đã để lại nhiều xúc động sâu sắc khi khắc họa hình ảnh một người nông dân nghèo khổ nhưng giàu lòng tự trọng và tình thương.

Trước hết, nhân vật lão Hạc hiện lên với hoàn cảnh vô cùng đáng thương. Lão sống cô đơn, vợ mất sớm, con trai vì nghèo khổ mà phải bỏ đi làm đồn điền cao su. Tài sản duy nhất của lão chỉ là mảnh vườn và con chó Vàng – kỷ vật của con trai để lại. Cuộc sống túng quẫn khiến lão phải bán đi con chó, một quyết định đầy đau đớn. Qua đó, ta thấy được sự bế tắc của người nông dân trong xã hội cũ.

Không chỉ vậy, lão Hạc còn là người có tấm lòng yêu thương sâu sắc. Lão coi con chó như người thân, vì vậy sau khi bán nó, lão luôn day dứt, ân hận. Lão kể lại chuyện bán chó với ông giáo trong nước mắt, thể hiện tình cảm chân thành và giàu lòng nhân hậu. Tình yêu thương ấy còn thể hiện ở việc lão luôn lo lắng, giữ gìn mảnh vườn cho con trai.

Đặc biệt, lão Hạc là người có lòng tự trọng cao. Dù nghèo khổ, lão không muốn làm phiền hàng xóm, không nhận sự giúp đỡ của người khác. Lão chọn cái chết đau đớn bằng bả chó để giữ lại danh dự và tài sản cho con. Cái chết của lão khiến người đọc không khỏi xót xa, đồng thời thể hiện phẩm chất cao đẹp của người nông dân.

Nghệ thuật của truyện cũng rất đặc sắc. Tác giả xây dựng nhân vật chân thực, sử dụng ngôn ngữ giản dị mà giàu cảm xúc, đặc biệt là cách kể chuyện qua lời của ông giáo giúp câu chuyện trở nên gần gũi và sâu sắc hơn.

Tóm lại, Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu phản ánh số phận bi thương của người nông dân trước Cách mạng, đồng thời ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của họ. Truyện để lại trong lòng người đọc nhiều suy nghĩ về cuộc sống và con người.