I. ĐỌC HIỂU
Câu 5: Điểm tương đồng về ý nghĩa giữa hai ngữ liệu
Hai ngữ liệu của Nguyễn Doãn Việt và Tế Hanh tuy có cách thể hiện, giọng điệu khác nhau nhưng đều gặp gỡ ở những điểm tương đồng sâu sắc về ý nghĩa:
Về không gian và nguồn sống: Cả hai đoạn thơ đều khắc họa không gian làng quê gắn liền với biển cả ("gối đầu lên ngực biển", "cách biển nửa ngày sông"). Biển không chỉ là cảnh quan mà còn là cái nôi, là không gian sinh tồn và nguồn sống nuôi dưỡng bao thế hệ dân làng làm nghề chài lưới.
Về con người và sự gắn bó với biển: Cả hai tác giả đều làm nổi bật hình ảnh những con người miền biển kiên cường. Họ gắn bó máu thịt, nương tựa vào biển để sinh sống, đối mặt với sóng gió, triều lên hay bơi thuyền đi đánh cá giữa khơi xa.
Về tình cảm: Cả hai đoạn trích đều thấm đẫm tình yêu quê hương tha thiết, niềm tự hào và sự thấu hiểu, đồng cảm sâu sắc của các nhà thơ đối với cuộc sống, số phận của con người nơi quê nhà.
II. VIẾT
Câu 1: Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận về hình ảnh "làng"
Qua đoạn trích "Quên biển" của Nguyễn Doãn Việt, hình ảnh "làng" hiện lên thật sống động, vừa thơ mộng, bình dị lại vừa chịu nhiều gian truân, vất vả. Trước hết, làng mang một vẻ đẹp định hình bởi biển cả qua những nét vẽ đầy chất họa: "gối đầu lên ngực biển", "nép mình như một cánh buồm nghiêng". Biện pháp nhân hóa và so sánh độc đáo này khiến làng không còn là một thực thể vô tri, mà như một đứa con đang nương náu, tìm kiếm sự che chở nơi lồng ngực bao la của mẹ biển. Tuy nhiên, đằng sau vẻ yên bình ấy, làng lại là nơi "ấp ôm những phận người xô dạt", nơi những ngôi nhà "mọc chênh vênh sau mỗi trận bão về". Từ "lênh đênh", "chênh vênh" gợi tả một cuộc sống đầy biến động, bấp bênh trước sự khắc nghiệt của thiên tai. Không chỉ vậy, làng còn gắn liền với hình ảnh người mẹ "bạc đầu sau những đêm đợi biển", với đôi mắt "trũng sâu vì muối mặn mòi". Đó là biểu tượng cho sự hy sinh, nhẫn nại và ngóng trông khắc khoải của những con người gửi phận mình vào sóng nước. Tóm lại, hình ảnh "làng" trong đoạn thơ không chỉ là một không gian địa lý, mà đã trở thành một biểu tượng của không gian văn hóa, không gian tâm tưởng — nơi lưu giữ những nhọc nhằn, sóng gió và tình yêu quê hương kiên cường của con người miền biển.
Câu 2: Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)
Chủ đề: Người trẻ và việc lan tỏa những giá trị yêu thương trên hành trình vượt qua bão giông.
Bài làm:
Thiên tai, bão lũ từ bao đời nay luôn là thử thách khắc nghiệt mà thiên nhiên đặt ra cho con người. Những năm tháng gần đây, nhiều địa phương trên dải đất hình chữ S đã phải oằn mình gánh chịu những tổn thất nặng nề về cả người và của do bão dữ, lũ quét gây ra. Thế nhưng, chính trong những khoảnh khắc đen tối nhất của bão giông, tinh thần đồng bào lại ngời sáng hơn bao giờ hết. Trên hành trình gian nan khắc phục hậu quả ấy, người trẻ tuổi nổi lên như một lực lượng xung kích, mạnh mẽ lan tỏa những giá trị yêu thương và sẻ chia.
"Lan tỏa những giá trị yêu thương" không phải là một khái niệm trừu tượng. Đối với người trẻ ngày nay, đó là những hành động rất cụ thể, thiết thực và kịp thời. Yêu thương trước hết là sự thấu hiểu, đồng cảm trước nỗi đau mất mát của đồng bào vùng lũ. Từ sự đồng cảm đó, tuổi trẻ đã chuyển hóa thành hành động dấn thân. Khi bão giông đi qua, chúng ta dễ dàng bắt gặp những màu áo xanh tình nguyện không quản ngại hiểm nguy, trực tiếp có mặt tại các tâm bão để dọn dẹp bùn đất, sửa sang lại trường học, dựng lại nhà cửa cho người dân.
Không dừng lại ở sức trẻ cơ bắp, người trẻ thời đại số còn biết tận dụng thế mạnh công nghệ để kết nối yêu thương. Những chiến dịch quyên góp nhu yếu phẩm, áo phao, thuốc men được khởi xướng trên mạng xã hội đã nhanh chóng tạo nên những làn sóng cứu trợ khổng lồ hướng về vùng thiên tai. Nhiều bạn trẻ, bằng tài năng và sức ảnh hưởng của mình, đã tổ chức các đêm nhạc thiện nguyện, bán tranh gây quỹ hay lập ra các bản đồ cứu hộ trực tuyến cứu sống hàng trăm người trong biển nước. Sức trẻ lúc này đã trở thành cầu nối, đưa những tấm lòng vàng từ mọi miền tổ quốc đến đúng những nơi đang cần giúp đỡ.
Vì sao sự dấn thân của người trẻ lại quan trọng đến thế trên hành trình vượt qua bão giông? Bởi tuổi trẻ sở hữu nguồn năng lượng dồi dào, sự nhạy bén và tinh thần không ngại khó, ngại khổ. Những hành động tử tế của họ không chỉ giúp xoa dịu đi những mất mát vật chất trước mắt của người dân, mà quan trọng hơn, nó nhen nhóm lên ngọn lửa hy vọng, tiếp thêm sức mạnh tinh thần để đồng bào vững tin tái thiết lại cuộc sống. Nhìn vào người trẻ, những nạn nhân của thiên tai cảm thấy họ không bị bỏ lại phía sau.
Hơn thế nữa, việc lan tỏa yêu thương trong bão giông còn là cơ hội để người trẻ trưởng thành. Nó giúp chúng ta thoát ra khỏi cái tôi ích kỷ, biết sống trách nhiệm, biết yêu thương trọn vẹn và nhận ra giá trị của hai tiếng "đồng bào". Đã có những bạn trẻ sẵn sàng hoãn lại những chuyến đi chơi cá nhân, dùng số tiền tiết kiệm của mình để mua sách vở cho các em nhỏ vùng lũ. Đó chính là lúc vẻ đẹp nhân cách của một thế hệ mới được định hình và tỏa sáng.
Tuy nhiên, bên cạnh đại bộ phận giới trẻ đang ngày đêm cống hiến, vẫn còn một số ít cá nhân thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của cộng đồng, hoặc lợi dụng thiên tai để "đánh bóng" tên tuổi cá nhân trên mạng xã hội. Những hành vi ấy cần bị phê phán và loại bỏ khỏi môi trường thiện nguyện trong sạch.
Bão giông của thiên nhiên rồi sẽ qua đi, nhưng "bão giông" của lòng người – sự hoang mang, đổ vỡ sau mất mát – cần rất nhiều thời gian để chữa lành. Bằng sức trẻ, sự sáng tạo và một trái tim ấm nóng, người trẻ đang và sẽ tiếp tục là những người thắp lửa, biến yêu thương thành hành động để cùng cả nước đi qua những ngày giông bão, hướng tới một ngày mai bình yên và tươi sáng hơn.