Bài tập  /  Bài đang cần trả lời

Đọc văn bản và thực hiện yêu cầu

Dế chọi

Đời Tuyên Đức nhà Minh, trong cung rất chuộng trò chọi dế, hàng năm bắt dân gian dâng nộp. Vật này không phải sản ở Thiểm Tây nhưng Tri huyện Hoa Âm (tỉnh Thiểm Tây) muốn lấy lòng quan trên đem hiến một con, quan tỉnh cho chọi thử thấy hay bèn đòi dâng nộp thường xuyên. Tri huyện lại đòi lí trưởng phải cung ứng, bọn du thủ du thực ở chợ tìm bắt được con nào hay là nhốt vào lồng nuôi, coi như món hàng quý. Còn bọn lí dịch giảo hoạt lấy lệ dâng nộp dế để sách nhiễu dân chúng, mỗi con nộp lên đủ làm mấy nhà khuynh gia bại sản.

Trong huyện có Thành đã dự khoa Đồng tử nhưng lâu không thi đỗ, tính chất phác nên bị bọn lí dịch gian giảo ép làm chức lí chính, tìm đủ cách chối từ mà không được, chưa đầy một năm thì chút ít gia sản đã cạn kiệt. Gặp kì nộp dế, Thành không dám sách nhiễu dân nhưng không có gì để bù, lo buồn chỉ muốn chết. Vợ nói “Chết thì có ích gì, chẳng bằng cứ tự tìm bắt, biết đâu cũng được một con”. Thành cho là phải. Bèn sáng đi tối về, cầm ống trúc lồng tơ bới đất lật đá khắp bãi hoang tường đổ, làm đủ cách mà không được, có bắt được hai ba con thì nhỏ yếu không đủ quy cách. Quan trên theo hạn trách phạt, qua hơn mười ngày Thành đã bị đánh trăm trượng, hai mông máu me bê bết, ngay cả sâu con cũng không sao đi mà bắt nữa, trăn trở trên giường chỉ nghĩ tới việc tự tử.

Lúc ấy trong thôn có bà đồng gù lưng tới, bởi toán như thần. Vợ Thành đem tiền lễ tới, thấy gái non bà già đứng chật cổng ngõ. Vào trong nhà thì có phỏng kín buông rèm, ngoài rèm bày hương án, người tới bởi thắp hương trong định rồi vái lạy, bà đồng đứng bên hướng lên không khẩn khứa, môi mấp máy không biết là nói gì, ai cũng kính cẩn đứng chờ. Lát sau trong rèm ném ra tờ giấy ghi rõ về việc người ấy muốn hỏi, không sai chút nào. Vợ Thành đặt tiền lễ lên án rồi thắp hương vái lạy như những người trước, khoảng ăn xong bữa cơm thì tấm rèm lay động, mảnh giấy ném ra. Giở ra xem không phải là chữ mà là bức vẽ, trong vẽ điện gác là chùa chiền, phía sau có hòn núi nhỏ đầy những tảng đá hình thù kì quái, gai góc tua tủa, có con để nằm dưới, bên cạnh có con ếch như sắp nhảy lên, mở xem không hiểu nhưng thấy có con dế ám hợp với việc mình cầu khẩn nên cất vào người đem về đưa Thành xem.

Thành giở đi giở lại, nghĩ “Hay là bức vẽ này chỉ ta chỗ bắt để chăng?”. Nhìn kĩ quang cảnh trong đó thấy rất giống gác Đại Phật ở phía đông thôn, bèn gượng dậy chống gậy cầm bức vẽ tới sau chùa. Ở đó có ngôi mộ cổ, lần quanh thấy đá nằm ngổn ngang đúng như trong bức vẽ, bèn dò dẫm trong đám cây cỏ lắng nghe như tìm mũi kim hạt cải, bao nhiêu tâm trí sức mắt sức tại đều dốc ra hết nhưng không thấy gì cả. Đang còn tìm kiếm thì chợt có một con ếch nhảy ra, Thành càng ngạc nhiên vội đuổi theo. Con ếch nhảy vào đám cỏ, Thành theo vết vạch cỏ tìm thì thấy một con dế núp dưới gốc cây gai, vội chụp lấy thì nó chui vào kẽ đá, lấy cọng cỏ chọc vào nó vẫn nằm ì ra đó, đem ổng đổ nước vào mới chịu chui ra, dáng vẻ rất khoẻ mạnh, Thành đuổi theo về được. Nhìn kĩ thấy nó mình to đuôi đài, cổ xanh cánh vàng, mừng quá nhốt vào lồng mang nhà vui mừng, dù là được ngọc báu liên thành cũng không bằng. Rồi thả nó vào chậu nuôi, cho ăn chu đáo, gìn giữ nâng niu chờ tới kỉ hạn nộp quan.

Thành có đứa con trai chín tuổi rình lúc cha không có nhà lén mở chậu ra xem. Con để thừa cơ nhảy ra, nó đuổi theo mãi không được, đến khi chụp được vào tay thì để đã gãy cẳng vỡ bụng, lát sau thì chết. Đứa nhỏ sợ quá khóc lóc tới kể với mẹ, mẹ nó nghe thế mặt tái mét, hoảng sợ nói “Đồ oan nghiệt hết sống rồi, cha ngươi về sẽ nói chuyện với ngươi”, đứa nhỏ khóc lóc bỏ đi. Lát sau Thành về, nghe vợ kể lại như bị dội băng tuyết lên người, nổi giận đi tìm con nhưng không thấy đâu, kế) tìm thấy xác con dưới giếng, đổi giận thành thương gào khóc muốn tắt hơi. Vợ chồng quay mặt vào vách, nhà tranh không khói lửa nấu cơm, im lặng nhìn nhau không còn hi vọng gì nữa. Trời gần tối liệm xác con, tới bế lên thì thấy còn thoi thóp thở, cả mừng bế đặt lên giường, nửa đêm thì đứa nhỏ sống lại. Hai vợ chồng hơi nhẹ lòng, nhưng đứa nhỏ thần thái ngây ngốc như người gỗ, cứ ngủ mê mệt. Thành nhìn tới lồng để rỗng không thì đứt hơi nghẹn cổ, cũng không nghĩ gì tới con nữa, từ đêm đến sáng không sao chợp mắt, trời đã sáng rõ vẫn nằm đờ buồn bã.

Bỗng nghe tiếng dế gáy ngoài cửa, Thành giật mình vùng dậy nhìn thì dế vẫn còn sờ sờ, mừng rỡ chụp lấy. Con để kêu to một tiếng nhảy đi, Thành đuổi mau theo lấy bàn tay chụp lên thì thấy trống không như không có gì, giờ tay lên thì nó lại nhảy vọt lên. Thành đuổi mau theo tới góc tường thì không thấy đâu, ngơ ngẩn nhìn quanh thấy nó đậu trên vách, nhìn lại thấy vừa nhỏ vừa ngắn mà màu tía, không phải là con trước, cho là loại dở nhưng vẫn quanh quẩn nhìn ngó. Chợt con dễ từ vách nhảy xuống tay áo, Thành ngắm kĩ thấy hình dáng như con chó, cánh hoa mai, đầu vuông chân dài, có vẻ như đế hay, bèn mừng giữ lại. Định đem lên nộp quan nhưng thấp thỏm lo không vừa ý quan, bèn nghĩ cho chọi thử xem sao.

Trong thôn có gã thiếu niên hiểu sự nuôi một con dế, nói là loại “giải xác thanh” (để xanh vỏ cua), hàng ngày đem chọi với dế của bạn bè đều thắng, muốn giữ để kiếm lợi, ai trả giá cao cũng không chịu bán. Nhân qua thăm Thành thấy con dế Thành nuôi, y bịt miệng ôm bụng cười, đưa dế của mình ra, bỏ vào lồng chọi. Thành nhìn thấy nó to lớn khoẻ mạnh càng thêm xấu hổ, không dám cho chọi thử. Thiếu niên cố ép, Thành nghĩ nuôi dế dỡ rốt lại cũng vô dụng, chi bằng cử cho chọi thử mua vui, bèn cho dế vào lồng chọi. Con dế nhỏ nằm mọp xuống không động đậy, ngơ ngơ như gà gỗ. Thiếu niên lại cười rộ, lấy lông heo chọc vào râu, nó vẫn nằm im, thiếu niên lại cười, lại chọc. Con dế nổi giận xông thẳng ra, lúc sắp đánh thì phùng cánh gáy lớn, rồi vểnh râu cong đuôi nhảy xổ tới cắn cổ địch thủ. Thiếu niên cả sợ vội gạt hai con để ra không cho chọi nữa, con để hiện ngang gáy vang như báo cho chủ biết nó đã thắng trận. Thành mừng quá, đang cùng nhau ngắm nghía chợt có con gà sấn sổ xông tới mổ luôn một nhát vào dế. Thành kinh hãi bật dậy la hoảng, may là gà mổ không trúng, con để nhảy ra hơn một thước.

Gà sấn theo mổ lia lịa, con dế đã nằm dưới mỏng gà, Thành thảng thốt không biết làm sao cứu, dẫm chân tái mặt. Nhưng gà lại rướn cổ lăn ra, tới gần nhìn thì thấy để đã trên mào gà, cắn chặt không buông. Thành càng kinh ngạc mừng rỡ, vội bắt để bỏ vào lồng.

Hôm sau đem dâng tri huyện, quan thấy đế nhỏ quát Thành Thành kể lại chuyện lạ, quan không tin, cho chọi thử với dế của người khác đều thắng, lại đem gà ra thử thì quả như lời Thành nói. Tri huyện bèn thưởng cho Thành, hiến dế cho tuần phủ. Tuần phủ cả mừng liền cho dế vào lồng vàng hiến vua, dâng sớ tâu rõ cái hay của nó. Vào tới cung cho chọi thử với đủ thứ để kỉ lạ của các nơi dâng lên như hồ điệp (để bướm), đường lang (dế bọ ngựa), du lợi đạt (để đánh dầu), thanh ti đầu (để trán tơ xanh) thì con nào cũng thua. Mỗi khi nghe tiếng đàn sáo thì nó lại nhảy nhót theo điệu nhạc, mọi người càng lấy làm lạ. Vua rất vừa lòng, ban chiếu thưởng cho tuần phủ ngựa hay vải quý. Tuần phủ không quên kẻ hiến đế, không bao lâu tâu xin thưởng cho tri huyện một cấp trác dị. Tri huyện mừng, cho Thành được miễn sai dịch, dặn học quan cho Thành đỗ tú tài. Hơn năm sau con Thành bình phục, kể rằng mình hoá thành dế, khoẻ mạnh chọi giỏi, nay mới sống lại. Quan tỉnh lại trọng thưởng, không quá vài năm nhà Thành ruộng vườn trăm khoảnh, lầu gác nguy nga, trâu dê cả ngàn con, ra khỏi nhà thì mặc áo cừu cưỡi ngựa tốt, giàu sang hơn cả các nhà thế gia

Dị Sử thị nói:

Họ Thành vì sâu mọt mà nghèo, nhờ dế chọi mà giàu, áo cừu ngựa tốt vênh vang, lúc làm lí chính bị trách phạt chắc không nghĩ rằng mình được thế đâu. Trời đền đáp cho kẻ trưởng giả trọng hậu, tới nỗi tuần phủ tri huyện cũng được hưởng phúc ấm nhờ con dế. Thường nghe một người lên trời, gà chó cũng thành tiên, đúng lắm thay!

Câu 1: Phân tích tác dụng của những yếu tố kì ảo trong truyện.

Câu 2: Theo em, qua truyện Dế chọi, tác giả muốn tập trung thể hiện nhứng điều tiêu cực gì trong xã hội lúc bấy giờ?

1 trả lời
Hỏi chi tiết
42
Tham khảo câu trả lời từ Trợ lý ảo Lazi
**Câu 1: Phân tích tác dụng của những yếu tố kì ảo trong truyện.**

Trong truyện "Dế chọi", tác giả đã sử dụng nhiều yếu tố kì ảo để tạo nên những tình huống đặc sắc, góp phần làm nổi bật chủ đề và thông điệp của tác phẩm. Những yếu tố kì ảo này không chỉ tạo nên sự ly kỳ, hấp dẫn mà còn mang ý nghĩa sâu sắc.

Thứ nhất, sự xuất hiện của bà đồng là một yếu tố kì ảo quan trọng. Bà đồng, với khả năng tiên tri, đã dẫn dắt nhân vật Thành tìm được con dế quý, giúp cuộc sống của gia đình từ khốn cùng trở nên sung túc. Sự can thiệp của yếu tố kì ảo thông qua bà đồng thể hiện niềm tin của con người vào điều may mắn và sự trợ giúp từ thần linh trong những lúc khó khăn.

Thứ hai, việc Thành hóa thành dế và sống lại cũng là một yếu tố kì ảo đặc sắc trong truyện. Điều này không chỉ mang lại sự bất ngờ mà còn thể hiện một thông điệp về sự chuyển hóa, tái sinh. Qua đó, tác giả muốn nhấn mạnh rằng trong cuộc đời có những cơ hội mới, những điều không tưởng có thể xảy ra, mang lại hi vọng cho những người đang gặp khó khăn.

Cuối cùng, những cuộc thi chọi dế không chỉ đơn thuần là cuộc thi đấu giữa các con dế mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự cạnh tranh, đấu tranh trong xã hội. Con dế mạnh mẽ, xuất sắc của Thành tượng trưng cho những người nghèo khổ nhưng có tài năng, có khả năng vượt lên số phận. Nhờ có sự giúp đỡ của yếu tố kì ảo mà Thành đã tìm thấy con dế, đồng nghĩa với việc tìm ra được cơ hội để đổi đời.

Tóm lại, các yếu tố kì ảo trong truyện "Dế chọi" vừa tạo nên không gian hấp dẫn, vừa khắc họa sâu sắc tâm tư, nguyện vọng và những đấu tranh của con người trong xã hội phong kiến.

---

**Câu 2: Theo em, qua truyện "Dế chọi", tác giả muốn tập trung thể hiện những điều tiêu cực gì trong xã hội lúc bấy giờ?**

Trong truyện "Dế chọi", tác giả đã phê phán nhiều vấn đề tiêu cực của xã hội phong kiến thời bấy giờ, đặc biệt là sự áp bức, bóc lột và bất công.

Đầu tiên, câu chuyện mở đầu với cảnh tri huyện và quan tỉnh ép người dân phải dâng nộp dế chọi. Điều này thể hiện một thực trạng xã hội nơi mà quyền lực của các quan lại được lạm dụng, tạo ra những bất công lớn cho dân chúng. Người dân, nhất là tầng lớp nông dân như Thành, luôn phải gánh chịu sự đòi hỏi vô lý từ các cấp lãnh đạo, sống trong sự sợ hãi và lo âu.

Thứ hai, trạng thái khốn cùng của gia đình Thành khi không có gì để nộp cho quan, thể hiện rõ rệt sự túng quẫn, nghèo đói của người dân trong xã hội phong kiến. Với áp lực từ chính quyền và sự đòi nợ vô lý, không ít gia đình đã rơi vào cảnh bần cùng, thậm chí phải chịu cảnh ra đi vì không thể kham nổi gánh nặng của cuộc sống.

Cuối cùng, việc các nhân vật như Thành và vợ của ông bị mỉa mai, coi thường bởi bọn lí dịch và những kẻ có quyền lực còn biểu hiện cho sự phân biệt đẳng cấp trong xã hội. Những người nghèo khổ, dù có tài năng, có khả năng vượt trội nhưng cũng vẫn bị xã hội bỏ rơi, không có cơ hội để vươn lên.

Từ đó, qua tác phẩm, tác giả không chỉ phản ánh thực tế xã hội phong kiến với nhiều bất công mà còn kêu gọi lòng thương xót cho những số phận nhỏ bé, bất hạnh. Tác phẩm mang thông điệp mạnh mẽ về sự đấu tranh của con người dưới áp lực của xã hội, và nỗi đau mà họ phải chịu đựng.
1
0
Amelinda
27/07 12:17:47
+5đ tặng
Câu 1: Phân tích tác dụng của những yếu tố kì ảo trong truyện
Yếu tố kì ảo trong truyện "Dế chọi" đóng vai trò quan trọng, tạo nên sự hấp dẫn và ý nghĩa sâu sắc. Cụ thể:
 * Tạo không khí huyền bí, hấp dẫn: Việc con dế có thể chọi giỏi, hiểu tiếng người, nhảy múa theo nhạc... đã tạo nên một câu chuyện ly kỳ, thu hút sự tò mò của người đọc.
 * Tăng tính giải trí: Những tình tiết kì ảo đã làm cho câu chuyện trở nên sinh động, hài hước, mang lại tiếng cười cho người đọc.
 * Tạo ra những phép màu: Con dế trở thành một vật phẩm mang lại may mắn, giúp gia đình thoát khỏi cảnh nghèo khó. Điều này thỏa mãn ước mơ về sự đổi đời của con người.
 * Thể hiện quan niệm dân gian: Yếu tố kì ảo thể hiện quan niệm dân gian về sự báo ứng, về việc thiện ác được đền đáp.
 * Tạo tiền đề cho những bài học nhân sinh: Thông qua những sự kiện kì ảo, tác giả gửi gắm những thông điệp sâu sắc về cuộc sống, về công lý và sự công bằng.
Câu 2: Theo em, qua truyện Dế chọi, tác giả muốn tập trung thể hiện những điều tiêu cực gì trong xã hội lúc bấy giờ?
Qua câu chuyện "Dế chọi", tác giả đã phản ánh một cách tinh tế những vấn đề tiêu cực trong xã hội lúc bấy giờ:
 * Quan liêu, hủ tục: Việc quan lại trọng dụng những điều kì lạ, sính ngoại, sẵn sàng ban thưởng cho những điều vô lý cho thấy tình trạng quan liêu, hủ tục trong bộ máy quan lại.
 * Sự bất công xã hội: Người nông dân nghèo khổ như gia đình Thành phải chịu nhiều oan khuất, trong khi những kẻ có quyền thế lại được hưởng thụ cuộc sống giàu sang.
 * Tình trạng mê tín dị đoan: Việc người dân tin vào những điều huyền bí, kì lạ cho thấy tình trạng mê tín dị đoan còn khá phổ biến.
 * Sự đổi thay chóng mặt của con người: Khi có được quyền lực và giàu sang, con người dễ thay đổi, thậm chí trở nên tham lam và ích kỷ.
Tóm lại, thông qua câu chuyện "Dế chọi", tác giả đã sử dụng yếu tố kì ảo để phê phán những hiện thực xã hội bất công, đồng thời gửi gắm những ước mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn.
 

Mở khóa để xem toàn bộ nội dung trả lời

(?)
Bạn đã đạt đến giới hạn của mình. Bằng cách Đăng ký tài khoản, bạn có thể xem toàn bộ nội dung trả lời
Cải thiện điểm số của bạn bằng cách đăng ký tài khoản Lazi.
Xem toàn bộ các câu trả lời, chat trực tiếp 1:1 với đội ngũ Gia sư Lazi bằng cách Đăng ký tài khoản ngay bây giờ
Tôi đã có tài khoản? Đăng nhập

Bạn hỏi - Lazi trả lời

Bạn muốn biết điều gì?

GỬI CÂU HỎI
Học tập không giới hạn cùng học sinh cả nước và AI, sôi động, tích cực, trải nghiệm
Câu hỏi Ngữ văn Lớp 9 mới nhất

Hôm nay bạn thế nào? Hãy nhấp vào một lựa chọn, nếu may mắn bạn sẽ được tặng 50.000 xu từ Lazi

Vui Buồn Bình thường

Học ngoại ngữ với Flashcard

×
Gia sư Lazi Gia sư
×
Trợ lý ảo Trợ lý ảo