CÂU 3:
a. Xác định các hành động ngôn ngữ có trong lời nói của các nhân vật:
Lời cô tôi (1):
Hành động hỏi: "Hồng, mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không?" (Mục đích: Thu thập thông tin về mong muốn của cháu).
Lời tôi (2):
Hành động trả lời (phủ định): "Không! Cháu không muốn vào." (Mục đích: Bày tỏ ý kiến, từ chối lời đề nghị).
Hành động giải thích: "Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về." (Mục đích: Đưa ra lý do cho sự từ chối).
Lời cô tôi (3):
Hành động hỏi (mang tính thuyết phục/gợi ý): "Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lầm, có như dạo trước đâu?" (Mục đích: Gợi ý một lý do có lợi để thay đổi ý kiến của cháu).
Hành động thông báo/khẳng định (về tình hình của mẹ): "Mợ mày phát tài lầm, có như dạo trước đâu?" (Mục đích: Cung cấp thông tin để thuyết phục).
Lời cô tôi (4):
Hành động khuyên nhủ/rủ rê: "Mày dại quá, cứ vào đi!" (Mục đích: Thúc giục, đưa ra lời khuyên).
Hành động hứa hẹn/đề nghị giúp đỡ: "Tao chạy cho tiền tàu." (Mục đích: Tạo điều kiện thuận lợi để cháu đồng ý).
Hành động gợi ý/nêu mục đích: "Vào mà bắt mọ mày may vá sâm sửa cho và thăm em bé chứ." (Mục đích: Đưa ra những lợi ích cụ thể khi vào Thanh Hóa).
b. Phân tích lập luận trong 2 lượt lời in đậm:
Lượt lời (2) của tôi: "Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về."
Luận điểm chính: Cháu không muốn vào Thanh Hóa.
Luận cứ: Cuối năm mẹ cháu (mợ) sẽ về.
Phương thức lập luận: Giải thích - bác bỏ ngầm. Mặc dù không trực tiếp bác bỏ lời mời của cô, nhưng câu giải thích "Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về" ngầm cho thấy việc vào Thanh Hóa bây giờ là không cần thiết, vì không lâu nữa mẹ sẽ trở về. Lập luận này dựa trên sự kiện trong tương lai gần để từ chối lời đề nghị hiện tại. Nó thể hiện sự nhớ mong mẹ nhưng cũng có sự kiên quyết trong quyết định của đứa trẻ.
Lượt lời (3) của cô tôi: "Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lầm, có như dạo trước đâu?"
Luận điểm chính (ngầm): Cháu nên vào Thanh Hóa chơi với mẹ.
Luận cứ: Mợ mày đã phát tài, không còn khó khăn như trước.
Phương thức lập luận: Gợi ý lợi ích - so sánh. Cô tôi đặt ra câu hỏi tu từ "Sao lại không vào?" để ngầm phủ nhận lý do từ chối của cháu. Sau đó, cô đưa ra một thông tin mới về sự thay đổi tích cực trong tình hình kinh tế của mẹ ("Mợ mày phát tài lầm, có như dạo trước đâu?") để gợi ý rằng giờ đây việc vào thăm mẹ sẽ thoải mái hơn, không còn những lo lắng về kinh tế như trước. Lập luận này đánh vào tâm lý muốn điều tốt đẹp cho người thân của đứa trẻ.
c. Phân tích đặc điểm vai giao tiếp của các nhân vật trong đoạn trích:
Trong đoạn trích, hai nhân vật tham gia vào cuộc giao tiếp là cô và cháu (Hồng). Đặc điểm vai giao tiếp của họ thể hiện qua cách xưng hô, giọng điệu và mục đích giao tiếp:
Vai của cô:
Người lớn tuổi - Trẻ tuổi: Cách xưng hô "mày - tao" thể hiện sự khác biệt về tuổi tác và vai vế trong gia đình, cô là người lớn hơn, có quyền "kêu gọi", "hỏi han" cháu một cách thân mật, thậm chí có phần suồng sã.
Người chủ động: Cô là người khơi mào cuộc trò chuyện và liên tục đưa ra những lời lẽ để thuyết phục cháu thay đổi ý định.
Người quan tâm (bề ngoài): Dù mục đích thực sự có thể không chỉ đơn thuần là muốn cháu thăm mẹ, nhưng lời lẽ của cô thể hiện sự quan tâm đến mẹ của cháu ("Mợ mày phát tài lầm", "bắt mọ mày may vá sâm sửa cho và thăm em bé").
Giọng điệu thay đổi: Ban đầu là giọng hỏi han có phần tò mò, sau đó chuyển sang giọng ngọt ngào, thuyết phục, và cuối cùng là giọng khuyên nhủ, có phần thúc giục và hứa hẹn. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong cách giao tiếp của cô để đạt được mục đích.
Vai của cháu (Hồng):
Người nhỏ tuổi - Người lớn tuổi: Cách xưng hô "cô - cháu" thể hiện sự tôn trọng và vị thế thấp hơn trong quan hệ gia đình.
Người bị động (ban đầu): Cháu là người được hỏi và trả lời, ban đầu có vẻ như chỉ phản ứng lại lời của cô.
Người có tình cảm sâu sắc, kín đáo: Dù trả lời "Không! Cháu không muốn vào", nhưng diễn biến tâm lý "Lòng tôi đau thắt lại, khóe mắt tôi đã cay cay" cho thấy sự nhớ thương mẹ sâu sắc, nhưng có lẽ vì một lý do nào đó (có thể liên quan đến hoàn cảnh gia đình phức tạp) mà cháu không muốn đi. Sự im lặng và cúi đầu cũng thể hiện sự khó xử và những cảm xúc phức tạp bên trong.
Người kiên định (ban đầu): Dù cô đưa ra những lời lẽ gợi ý, cháu vẫn giữ vững quyết định không muốn vào Thanh Hóa ở thời điểm đó.
Tóm lại, đoạn trích thể hiện một cuộc đối thoại mà ở đó, người cô đóng vai trò chủ động, cố gắng thuyết phục cháu bằng nhiều cách, trong khi người cháu ban đầu có vẻ thụ động nhưng lại mang trong mình những cảm xúc sâu kín và sự kiên định nhất định. Sự tương tác giữa hai vai giao tiếp này hé lộ những phức tạp trong mối quan hệ gia đình và tâm lý của nhân vật.
AI Chat
Xem thêm 
Thưởng th.04.2026
Bảng xếp hạng
