HÀ NỘI HOA

1

Trên thế gian này, là con người, đâu chẳng yêu hoa!

Nhưng Tết tới thì người Việt Nam mình cái sự yêu, chơi hoa nơi ngựa xe như nước áo

quần như nêm, bao giờ chả rộn ràng hơn.

Hà Nội của tôi những năm xa lắc ấy, nết chơi hoa đào và quất, vẫn để hai loài cây thả sức mà tung tăng đi đến từng nhà. Nhưng cũng tùy cảnh, tùy người, chọn cho môi ai, môi gian phòng vui Têt, thưởng hoa, đào to đào nhỏ, đào cắm hay đào cây, Hà Nội Tết Hoa vốn dĩ tùy cảnh tùy người!

Nhà tôi cả thẩy bốn lần chuyển nhà trên phố phường; bốn lần là bốn chỉ số phòng khách và phòng ăn hay phòng làm việc khác nhau, để rồi Tết ấy, xuân ấy, định kỳ đến hẹn, cha tôi tha thân ở chợ hoa mà im lặng chọn ra cho mình một dáng, vừa vặn nơi ông dùng hoa làm duyên cho xuân, vùi Tết. Có năm hoa đào vượn ra, hai vòng ôm không xuể; đào cắm mà rực rỡ no mắt cả nhà. Lâu quá rồi! Còn lại, hơn ba chục năm trên gác xép của ông chỉ là một cành đào khiêm tốn tới có thể. Sự tàn lụi của thời gian, có thể hẹp đi về kích cỡ, nhưng không thu hẹp tấm lòng hoa với người và người với hoa. Chăc thê nên hôm nào, tôi cứ khoe mãi câu thơ mô côi của Nguyên Duy trước một cành đào thăm nhỏ cao vừa đúng bôn năm gang góc xép cua ông: Hạnh phuc lon vòng tay ôm không xuế. Tết mà! Lại năm ấy là đào mua ở hoa rong. Năm nay rét thế, mấy kẻ chợ bán hoa rong còn không? Có bán hoa được không?

Cha tôi thích tất cả các loài đào. Đào thắm ông thường dùng năm lẻ. Ông ví như xuân thêm lửa, xua cái khí lạnh, giữ xuân ấy thêm ấm thêm nồng. Nhưng có lẽ ông yệu nhất, thứ đào phai. Tâm hồn họa sĩ của ông rung động nhiều hơn khi rước hoa từ chợ về. Đốt gốc, mang cái cát-tút 105 lị, mua ở chợ trời Ha-le rồi bảo tôi đánh sạch: tự ông cần thận chèn cành đào đứng thẳng giữa ống đồng sáng chói. Xuân đầy nụ, chớm hoa khoe cái màu hồng tưởng phại mà chưa khi nào phai trước thời gian. Những giọt hoa đọng lại, lấp lánh cơn mưa ông phun bằng cái máy xit tay vân dùng xịt nước hành bao quan tranh sơn dâu.

[...]

2

Trước Tết vài ngày, mẹ tôi cũng chọn chợ Đồng Xuân để sắm hàng Tết. Rồi tới cận ba mươi mới ra đầu chợ Hôm mà mua hoa cúng. Người chủ gia đình đàn ông đàn ang, săm đào thì thôi quât. Người mẹ của chung tôi lo hoa cho bàn thờ tô tông. Bà chọn từng cành huệ rất cân thận. Những búp hoa trăng muốt thoang thoảng hương thanh bạch, e âp dâu mình trong kẽ xanh chỉ đợi hợi hương khói là nhao ra trắng muôn muốt.

Băt đâu từ chiêu ba mươi tới tân hôm hóa vàng, những bông huệ cứ âm thâm nhuộm một thứ hương như vậy loanh quanh bàn thơ. Có thay hoa mới cho lọ luc bình cô, với các đường gôm ngọc rạn nứt, thì vẫn là những cành huệ, tươi mơn mởn, xanh như trước Tết, để khi nào cũng tinh khiết độc một loài hương. Thay vì lòng thành với tố tiên đa dạng nữa, bên kia là những đóa hồng vàng hay thắm đỏ. Hoa cúng chọn cần trọng. Không cần to lắm, nhưng phải đều đặn công phu.

Mẹ tôi chưa khi nào quên đĩa hoa cho chùa Hai Bà hay chùa Vua gần đó. Thường là tháng ba mới rộ ngâu. Nhưng muốn tìm vẫn có. Những cành ngâu nhỏ, hoa vàng bé xíu, chín thoang thoảng, đặt bên những bông hồng cũng nhỏ, cần thận xếp bày lên đĩa, cho hộ vào chiếc làn để mẹ sớm mai mồng một ra chùa. Bông hồng thì nở, bông nhài thì thơm, hoa huệ định hình từ lúc mới ra bé xíu, móng rồng cũng vậy, cho tới sói, ngâu, mộc không nhìn rõ trong lớp lá, phải tựa vào hương mới biết là hoa, đều gọi chung là chín. Ngâu vừa chín con ơi. Cha tôi bảo.

3

Thường là ở phòng khách bao giờ cũng có lọ hoa lớn. Cha tôi rất thường đặt tại đó một bình violet. Màu tím ngắt lốm đốm trong sắc xanh nhọn chua chúa vươn lên từ cái bình gôm màu không chỉ ấm lòng bè bạn, không chỉ cho khách xuân thực sự nào xuân. Cũng phải chọn đúng màu bình. Đừng lạnh mà cũng không nóng quá, vì cái thứ pha màu giữa nơi đặt nó đứng đấy cũng nghiêm cân làm sao. Đôi năm ông chơi cúc. Những đóa cúc đại đoa thường trầm tĩnh đứng trong phòng tranh. Đại đóa mua tới hơn vài chục bông, phải hướng cho từng đóá không chen nhau san sát để từng bông khoe hết vẻ đẹp riêng mình. Chơi cúc lâu tàn. Nó giữ xuân ở lại miên man sau Tết, để Tết lặn vào những bức tranh khi hết ngày rong chơi.

Anh tôi thì lại khác. Anh cứ thích giữa bàn nhà, phòng chính một bình hoa nhiều loại.

Dăm bông đồng tiền . Vài cành đủ nụ đủ hoa, đủ màu thược dược. Giữa dăm loài hoa "quân chúng" ây, dân dã ây, anh tôi vẫn dành lại, vượt lên là dăm cành violet, chăc là trọng cái nết yêu hoa của cha tôi. Đê ông và tôi cứ tủm tỉm cười với nhau, và tôi khi nhớ ra ngày Tết vẫn cười đến tận giờ.

Vâng khi năm nay, bạn ơi - Hà Nội Hoa, tôi không vê hương Têt, hoa Tết và ngoài kia

tuyết gió hai tuần ù ù thối...

("Hà Nội hoa" - Nguyễn Văn Thọ, in trong 36 tạp văn, tùy bút Hà Nội, Quốc Văn tuyển chọn, NXB Thanh niên, 2010, trang 248 - 252)

Thực hiện các yêu cầu :

Câu 1 (0.5 điểm). Nêu dấu hiệu nhận biết thể loại của văn bản.

Câu 2 (0.5 điểm).Những loại hoa nào được nhắc đến trong văn bản ?

Câu 3 (1.0 điểm). Vì sao tác giả cho rằng: Sự tàn lụi của thời gian, có thể hẹp đi về kích cỡ, nhưng không thu hẹp tấm lòng hoa với người và người với hoa?

Câu 4 (1.0 điểm). Phân tích tác dụng của sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình trong văn bản.

Câu 5 (1.0 điểm). Từ nội dung của văn bản, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc?