Hồi Gia Lộ - Chương 1: Khói Chiều Trên Ngõ Cũ

Chương 1: Khói Chiều Trên Ngõ Cũ

Mặt trời ngả dần về tây, ánh sáng cuối ngày trải dài trên con đường đất loang lổ vết mưa cũ.
Cánh đồng bên đường lác đác những gốc rạ còn bốc khói mỏng. Mùi khói rơm, khói bếp, khói củi trộn lẫn, mang theo hơi ấm của quê nhà – thứ hương mà Tạ Viễn đã hơn mười năm không còn ngửi thấy.

Mười năm...
Một quãng đời chẳng ngắn.

Ngày rời quê, Viễn chỉ là cậu bé mười ba, được người ta mua vào phủ quan làm tiểu đồng. Khi ấy, cậu còn nhớ rõ dáng mẹ đứng trước cổng làng, tay cầm chiếc nón rách, mắt đỏ hoe mà vẫn cố cười:

"Đi đi con, có chữ nghĩa rồi, mai sau đừng cực như mẹ."

Giọng nói ấy, nụ cười ấy, cứ mỗi đêm lại trở về trong mộng.
Còn bây giờ, giữa gió thu buốt lạnh, người con năm nào đã thành một kẻ lữ hành gầy gò, áo quần cũ sờn, bước chân nặng nề trên đường trở lại.

Trong ngực áo Viễn là bọc vải nhỏ.
Bên trong là lá thư mẹ viết — một mảnh giấy đã ố vàng, góc rách mòn vì chạm tay người.
Phùng Chiêu, người bạn đồng môn thuở ở kinh thành, đã trao cho Viễn trước ngày loạn:

"Có người gửi lại thứ này, nói là của mẹ ngươi, ta giữ hộ. Nếu có ngày ngươi rời thành, hãy mang theo."

Tạ Viễn mở thư.
Chỉ vỏn vẹn vài dòng nguệch ngoạc, chữ như run vì tay già yếu:

"Viễn nhi, trời đã vào đông, con mặc đủ ấm chăng?
Mẹ vẫn khỏe, chỉ nhớ con nhiều.
Nếu có dịp, về với mẹ một lần, để mẹ còn biết con vẫn bình an."

Một giọt nước thấm vào nét chữ, loang ra. Viễn không biết đó là nước mưa hay nước mắt mình.
Mười năm, mẹ vẫn chờ. Còn chàng – đã ở đâu suốt mười năm ấy?

Trời dần sẫm, sương từ triền núi tràn xuống, phủ trắng cánh đồng.
Tiếng dế kêu rỉ rả. Tiếng vó ngựa xa xa hòa cùng tiếng gió rừng, nghe như lời thở dài của đất.

Viễn dừng chân bên một cây liễu già. Dưới gốc cây, có một người đang ngồi.
Một cô gái, áo quần tả tơi, mái tóc rối phủ nửa mặt. Đôi mắt nàng mờ đục như sương, nhưng môi lại cong thành nụ cười nhẹ khi nghe tiếng bước chân.

— Xin hỏi... đây có phải đường về Trường Liễu thôn không? – giọng nàng nhỏ, khàn, run rẩy.

Viễn thoáng giật mình.
— Cô biết Trường Liễu?

Nàng khẽ gật.
— Biết chứ... nơi ấy có người mẹ già, năm xưa từng cho ta chén cháo. Khi đó ta đói lả bên giếng cũ, bà nói: "Ăn đi con, đừng khóc."
Từ đó ta không quên được mùi khói bếp trong tay áo bà.

Tạ Viễn lặng người.
Người mẹ ấy, hẳn là mẹ của chàng.
Bao năm nay, giữa muôn người, vẫn có ai đó nhớ về lòng nhân hậu của bà.

Chàng cúi xuống, nhìn cô gái ấy kỹ hơn. Gương mặt xanh xao, đôi mắt đục mờ, bàn tay chai sần, nhưng giọng nói lại ấm lạ thường.

— Cô tên gì? – Viễn hỏi.

— A Tử. Người ta gọi ta vậy. Không cha, không mẹ, đi đâu cũng xin ăn mà sống.

Nàng nói, giọng như gió lạnh lướt qua.

Tạ Viễn lặng im.
Trước khi quay đi, chàng nghe nàng cười nhẹ:
— Công tử đi đâu?

— Ta về Trường Liễu thôn.

A Tử khẽ nghiêng đầu.
— Cho ta đi cùng được không? Đường này nhiều kẻ cướp, ta mù, đi một mình sợ lắm.
Ta cũng... muốn về thăm người mẹ ấy, xem bà còn ở đó không.

Tạ Viễn do dự một thoáng rồi gật đầu.
— Đi thôi.

Hai người cùng bước đi, men theo con đường đất ngoằn ngoèo dẫn về hướng Nam.
Trời đã ngả hẳn sang chiều, ánh nắng cuối cùng nhuộm đỏ những ngọn cỏ.

A Tử đi chậm, tay khẽ dò đường, còn Viễn lặng lẽ bước bên cạnh.
Cả hai không nói gì, chỉ nghe tiếng gió thổi qua đồng, mùi bùn non và khói rơm lẫn trong không khí.

Đến khi mặt trời chìm hẳn, họ dừng lại bên bến nước cũ.
Bến đò này, Viễn từng theo cha ra đây khi còn nhỏ — nơi cha dạy chàng tập bơi, nơi mẹ giặt áo, phơi trên cành tre mà hát khe khẽ.

Bến giờ chỉ còn lại bóng đò nát, sợi dây neo lủng lẳng trên cọc gỗ mục.
Khói chiều từ những nhà xa xa bay lên, hòa với sương thành màn mờ ảo.

— A Tử, – Viễn cất tiếng, – nếu người mẹ ấy không còn, cô sẽ làm gì?

Cô gái im lặng một lúc, rồi nói khẽ:
— Ta không biết. Có lẽ... vẫn sẽ đến, chỉ để ngồi một lát, nghe mùi khói từ mái nhà xưa.

Tạ Viễn gật đầu.
— Ta cũng vậy.

Giữa lúc hai người đang đứng, một tiếng gọi khàn vang lên từ bờ bên kia:
— Có qua sông không đó? Nhanh lên, trời sắp tối rồi!

Lý Thúc – người lái đò già – vẫn còn ở đây.
Tạ Viễn không tin vào mắt mình. Người đàn ông gầy gò, tóc bạc trắng, nhưng giọng vẫn rắn rỏi như năm nào.

— Là Viễn đó sao? Con Tạ gia phải không?
— Dạ... là con đây, Lý Thúc.

Ông nhìn chàng rất lâu, rồi khẽ thở dài:
— Lâu quá rồi. Mẹ con vẫn chờ, nhưng ta sợ bà chẳng còn sức để ra bến đón nữa.

Một câu nói như kéo sụp cả trời chiều.
Tạ Viễn cúi đầu, môi run run:
— Bà... vẫn khỏe chứ?

— Hôm ta rời làng, bà vẫn còn, nhưng yếu lắm. Bà hay ra giếng ngồi, bảo chờ con về. Dân làng ai cũng thương. Giờ chẳng biết thế nào...

Tiếng nước vỗ bờ. Mùi bùn, mùi rêu, mùi của thời gian xưa cũ.
A Tử đứng cạnh, khẽ nắm vạt áo Viễn.

Chiếc đò nhỏ lắc lư giữa dòng nước lặng.

Lý Thúc chống sào, từng nhịp đò lướt chậm qua làn khói.
Mặt nước phản chiếu ánh chiều đỏ ửng, như tro tàn của một ngày sắp tắt.

Tạ Viễn ngồi bên mạn đò, nhìn dòng sông mà tưởng như thấy lại tuổi thơ.
Ngày ấy, mẹ từng ngồi đây, tay nắm tay cậu bé Viễn, kể chuyện cha:

"Cha con ra đi cũng từ bến này. Giờ con đi học xa, mẹ chỉ mong con về bằng con đường đó."

Gió thổi, nước lay.
Một con cá nhỏ quẫy đuôi, mặt nước gợn sóng lan ra xa.

A Tử ngồi lặng bên cạnh, đôi mắt không thấy nhưng dường như lại nhìn rõ hơn cả người sáng mắt.
— Công tử, quê nhà có thật đẹp không?

— Ừ, đẹp lắm. Có đồi tre, có giếng nước, có mẹ ta.

— Mẹ công tử chắc hiền lắm.
— Bà hiền nhất đời.

Cả hai im lặng.
Chỉ còn tiếng nước khẽ khua, tiếng sào đò gõ vào thành gỗ, và mùi khói từ bờ xa phảng phất bay đến.

Đò cập bến.
Mặt trời đã khuất hẳn sau rặng núi.
Trên bầu trời, vài đốm sao mờ vừa nhú lên, ánh sáng yếu ớt như những hy vọng nhỏ nhoi giữa cõi đời rộng lớn.

Lý Thúc đứng nhìn theo họ, giọng trầm khàn:
— Đường về còn xa, các con đi cẩn thận.

Tạ Viễn cúi đầu.
— Con cảm ơn thúc. Nếu mẹ còn... con sẽ kể lại rằng thúc vẫn khỏe.

Người lái đò cười, nụ cười hiền mà buồn.
— Thôi, đi đi. Đừng để bà phải chờ thêm nữa.

Hai bóng người – một trai, một gái – bước đi trong làn sương đêm mờ đục.
Trên con đường đất dẫn về phương Nam, khói chiều vẫn lững lờ chưa tan hết.
Tạ Viễn quay lại nhìn bến đò lần cuối:
một làn khói lam bay lên từ mái nhà xa xa,
một ký ức dần hiện ra như giấc mơ không dứt.

"Về đi con, trời sắp tối rồi..."

Giọng mẹ như vọng trong gió.
Chàng khẽ đáp lại, gần như thì thầm:

 — Con đang về đây, mẹ ơi.

Kết chương:
"Khói chiều vẫn phủ trên ngõ cũ.
Hai bóng người khuất dần trong màn sương.
Một người mù tìm lại chút hơi ấm năm xưa.
Một người con đi tìm đường về nhà."